Twee vragen blijven dan over: hoe pak je dat aan? En welke middelen zijn daarbij toegelaten? En daar gaat het over. Ik viel van mijn stoel toen ik las dat John Crombez domiciliefraude gaat bestrijden via nutsbedrijven. Ik viel van mijn stoel omdat ik – zoals bekend ex-sociaal-democraat, en zelfs trotsig dit te wezen – een vorm van socialisme zie toeslaan die me absoluut niet zint, waarvan ik zelfs bang word. Ik viel van mijn stoel omdat ik diep doordrongen ben van de democratische waarden uit de Verlichting, en daar door niemand laat aan foefelen. Door de Kerk niet, de Islam niet, de socialisten niet (merkwaardig rijtje…).

Ik wil geen schandpalen met foto’s van bankiers op belastingbrieven, en ik heb geleerd ‘pauvre homme dans sa maison est roi’. De overheid moeit zich niet in huis, tenzij  er (vanzelfsprekend) strafbare feiten worden gepleegd.

Maar dat is dus buiten John Crombez gerekend, de Soeslov van Oostende. Toen ik nog journalist was heb ik hem na een tv-optreden een sms gezonden met daarin de opmerking dat hij weliswaar veel talent had, maar mij teveel deed denken aan een rekenmachien. Ik begrijp nu pas waarom: ideologische verdwazing. Want laten we nu eens doordenken op die controle via de gas-, water- en elektriciteitsrekening.

Het idee is dus dat je via die meters kan zien dat er in huis A, een sociale woning bvb, niet vier mensen wonen, maar één. Of omgekeerd. En omdat de gezinssamenstelling mee bepaalt waar je (aan uitkeringen) recht op hebt, wordt daarover wel eens gelogen. En via de meters en via bvb Eandis kent Crombez dan de ware toestand.

Ik vind dat een gruwelijke gedachte. Ik vraag me af waar Eandis (tenzij in strafonderzoeken) het recht vandaan haalt om de privacy van potentieel iedereen te schenden. Hallo, privacycommissie? Wakker worden aub, hier staat een en ander op het spel.

Is dan het eerste slachtoffer van Crombez de Low Impact Man? En met hem alle anderen die zuinig zijn? En komt er dan later nog een extra belasting op teveel verbruik? Waar is de drempel? Wanneer verbruik ik genoeg, en wanneer teveel? En zal Crombez in een en dezelfde moeite toch ook maar eens laten kijken naar het verbruik van politieke tegenstrevers? Kan nuttige en bruikbare info opleveren…

Ter zijde: in Cuba (en socialisten plegen dat een tof land te vinden) laten ze het water gewoon lopen. Kapotte kranen worden ook niet gerepareerd. Waarom? Water is er gratis. El pueblo unido is slim.

En in een ander buitenland haal ik meteen ook een ontwijkingsmechanisme voor de methode Crombez, met dank aan Tom Boonen en aan Monaco. Om te voorkomen dat het belastingparadijs een spookstad wordt waar niemand echt woont, worden ook daar de meters gecontroleerd. Gevolg? Wie er niet is zorgt er middels timers voor dat er toch voldoende water, elektriciteit.. wordt gebruikt. Via domotica kan je dat zelfs van thuis! En de kost van het verbruik weegt vanzelfsprekend niet op tegen het belastingvoordeel. Les richards, ze zijn slim.

Net zoals bij fiscale fraude is er ook hier maar één oplossing: totale vereenvoudiging van het systeem. Hoe complexer, hoe meer achterpoortjes. Dan is er rechtvaardigheid en transparantie. Wat Crombez, en met hem de hele regering, aan het doen zijn is de complexiteit ongemoeid laten, en de wet ‘verduidelijken’ (sic). En onder dat mom zetten ze en passant een paar waarden opzij.

En dat zou nog niet eens zo erg zijn als ze dat niet konden doen met o.m. de steun van de Open VLD. Alsof die niet meer weten dat de waarden waarvoor ik hier in mijn pen kruip liberale waarden worden genoemd.Quickie zal het weinig uitmaken: hij is aan zijn achtste of negende jaar ministerschap toe, heeft altijd geweten aan welke kant de wind zat.

Ik moet bij ongeveer elke regeringsmaatregel de laatste tijd té vaak denken aan dat bekende zinnetje uit de Amerikaanse onafhankelijkheidsverklaring: whenever any Form of Government becomes destructive, it is the Right of the People to alter or to abolish it. Tja..  

Olli is de man die Steven Vanackere tutoyeert, en de Belgische regering opdroeg twee miljard extra te besparen, of 1 miljard buffer te bevriezen. Wat de Belgische regering vervolgens ook prompt deed.

Dat was al niet naar de zin van Laurette Onkelinx. De ambtenaren van de commissie konden niet goed tellen, vond ze. Helaas bleek dat weekend dat ook de ambtenaren van de kanselarij al eens administratieve foutjes maken...

Magnettes argument ten gronde is dat als iedereen tegelijk op zijn geld gaat zitten, dan drijven we onze economie voor 15 jaar in een recessie. Hij verwijst daarvoor onder andere naar economen als Paul De Grauwe.  En dus moeten we de teugels maar vieren, vindt Magnette.Tax and spend.

Alleen is dat helemaal niet of niet helemaal wat De Grauwe zegt. Sterke landen als Nederland en Duitsland, die moeten hun economie stimuleren en de teugels vieren (en zo de zwakkere landen zuurstof geven om door export naar de sterke landen weer te groeien). Maar de Olijfzone, die moet wél besparen... En de structurele hervormingen waarvan socialisten als Magnette nachtmerries krijgen, die moeten ze daar onverkort doorvoeren.

Nog ten gronde heeft Magnette over Olli Rehn op één punt gelijk. Niemand van ons heeft voor die man kunnen stemmen. Daar is een enorm legitimiteitsprobleem. Alleen heeft ook geen enkele Vlaming voor Di Rupo en Magnette gestemd. Hun legitimiteit is bijgevolg niet groter dan die van Rehn en Barroso.  

Maar de uitspraken van Magnette hebben dus wel het voordeel van de duidelijkheid. De economische politiek van de PS is verantwoordelijk voor 50 jaar recessie in Wallonië. En toch blijft die partij Vlaanderen en Europa de les lezen, van op haar economisch kerkhof.

Het zal straks in de Kamer leuk zijn te zien of Open VLD en CD&V voor Vlaanderen en  Europa kiezen? 

Of voor de PS?

Goede Steven,

Ik ben blij dat er na zoveel tijd eindelijk een regering in het zadel zit die daadkrachtig bestuurt, en een solide begroting heeft gemaakt. De wittebroodsweken van het kabinet zijn veelbelovend, en u speelt uw rol voortreffelijk. Meneer Di Rupo is wat hij in zijn hoofd altijd is geweest en nog lang wil blijven, liefst tot 2019: le Président. En dat mag gezien zijn: hij communiceert op verheven Latijnse wijze, en eist intussen de passende escortes op. Eerst bij de politie, dan bij het leger.Hij feliciteert het Congelese volk en hun volstrekt democratisch gekozen leider. Entre Présidents, weet u wel, entre chefs.

Tegelijk blust U de brandjes, bonusgraaiende bankiers spreekt u streng toe, u doet het al. Herinnert u zich nog hoe streng u in Vlaanderen werd toegesproken omdat u een glas fruitsap had gedronken met Kabila?

U bent de schaduwpremier, en Di Rupo is le Premier Soleil.

Goed is ook dat de hele wereld klaar staat om te helpen. En dat zal zo blijven. Niet alleen de Europese Commissie maar ook de Oppositie zal graag constructief meewerken.

In afwachting van een meer uitgebreide begrotingsnota uwerzijds – ik weet hoe in haastwerk soms genante foutjes sluipen – willen wij u attenderen op twee mogelijke maatregelen met weldadige effecten, zowel voor de begroting als voor het vertrouwen van de burgers.

Iedereen weet dat Onze Vorst volop bereid is tot inleveren. Zijn Kerstboodschap was niet voor de galerij. Daarom stellen we voor om het grondwetsartikel dat én zijn inkomen én zijn indexatie vastlegt, gedurende de rest van deze regeerperiode te schorsen. Dat kan perfect. U doet dat ook met artikel 195 (artikel dat de Grondwet beschermt tegen lichtzinnige of slordige bestuurders). Het moet a fortiori klein bier zijn om met een veel minder fundamenteel artikel (“De civiele lijst wordt door de wet vastgesteld voor de duur van de regering van elke Koning.”) hetzelfde te doen. Overigens… Welk artikel in de Grondwet bepaalt eigenlijk dat de civiele lijst moet geïndexeerd worden? Ik heb het nog niet gevonden, maar ik geloof u op uw woord dat het wel ergens zal bestaan.

Maar die ene koning en zijn vele kinderen kunnen niet alles doen. We hebben nog een tweede voorstel. Want ook de regeringen in dit land dienen het goede voorbeeld te geven. En het kan. De Universiteit van Namen bracht onlangs een interessante studie uit over de kosten van de administratie van de regio’s die jammerlijk genoeg door de Vlaamse media schromelijk over het hoofd is gezien. Want het is wel wat

Wallonië kan in zijn administratie door doodsimpel hetzelfde beleid te volgen als Vlaanderen 519 miljoen besparen. In Brussel kan er zo 254 miljoen gevonden worden. En er is nog. Een concrete, zij het ietwat symbolische besparing die ik vandaag gewoon uit de krant haal: de lonen van de Waalseminister-president Demotte en zijn ministers, die met € 11.450 per maand meer verdienen dan de Vlaamse ministers, en meer ook dan u en Premier Di Rupo.

En er is nog iets wat ik zo mooi vind. Ik was verheugd te vernemen dat Premier Di Rupo zich tot 2019 zal bekommeren om het electorale overleven van uw partij, net zoals hij zich zal bekommeren om de democratische en sociale aspiraties van het Congolese volk. Wat dat betreft kan u dus op uw beide oren slapen. U kan zich in ruil kommerloos bezighouden met het welzijn van alle Belgen, constructief samenwerkend met de Zon, de Commissie en de Oppositie.

Wij kijken al uit naar de samenwerking.

van harte,

Siegfried

Ook ik was die avond, zondag 24 november 1991, net als al mijn goeddenkende collega’s, uitgeteld: door de bokshandschoen die schijnbaar uit het niets kwam.

Louis Tobback – ook hij schuwt in het belang van de duidelijkheid nooit de overdrijving – noemde het de terugkeer van 1936, een aanval op de democratie. Wilfried Martens stak de schuld op Verhofstadt en zijn eerste burgermanifest. Bij Verhofstadt zelf waren daarmee prompt de kiemen gelegd voor een tweede burgermanifest.  Het was een eenmalige uitschuiver van de kiezer, zei toen hier en daar een optimist, weldra zou dat worden gezet. Zelf droeg ik op 24 november een das, en op 25 november een strikje.

Heel korte tijd nadien werd het Blok de Voldemort van de politiek, van wie zelfs de naam niet genoemd mocht worden. Het was ‘geen partij als andere’. Helaas werkte net die speciale behandeling  als een keurmerk. Het Blok moest ook “ontmaskerd” worden. Of gecriminaliseerd. Want tot twee keer toe ging na zogeheten onthullende reportages extreem-rechts naar de rechter, en kreeg gelijk.

En het ergste van al: we werden niet teruggekatapulteerd naar 1936, maar naar 1984. Met de onzalige newspeak van de politieke correctheid werden evidente samenlevingsproblemen als onverdraagzaamheid onder de mat geveegd.

Toen ik – toegegeven, veel te laat - opperde dat onze aanpak contraproductief was, was dat niet direct mijn beste moment. Toen al (ik ben het intussen gewoon, en het kan me geen fluit meer schelen) kreeg ik te horen dat ik een rechtse zak was. Dat bovendien de VRT ook de omroep was van de honderdduizenden VB-kiezers, daar hadden weinigen oren naar.

Bij elke volgende verkiezing daverde het land op zijn grondvesten. Het Vlaams Belang was verkiezing na verkiezing de inzet. Verhofstadt zei in een kenmerkende vlaag van hybris dat het succes van zijn regering zou worden afgemeten aan de teruggang van het Vlaams Belang. De toen zeer jonge voorzitter van de N-VA zei van zichzelf dat hij zich “de commandant van de Russen in Stalingrad” voelde: constant bestookt, wanhopig bezig met de verdediging van de oevers van de Wolga.

Maar net als in Stalingrad hebben finaal de Russen gewonnen… De rol van het Vlaams Belang is uitgespeeld. Het enige waar ze nog mee in het nieuws komen zijn stunts met maximale shock value. Zoals die ronduit degoutante Keer tevreden terug-campagne. De boegbeelden van het Gentse VB zijn daarvoor naar Emirdag gegaan. Emirdag, dat is de stad waar een groot deel van de Turkse Gentenaars vandaan komen.

Vandaag

Zeer binnenkort gaat het Gentse VB 10.000 pamfletten bussen, met als thema Emirdag heeft je nodig. Ja, dat is wansmakelijk, maar het is ook interessant. Het toont namelijk aan hoe wanhopig die partij omgaat met de werkelijkheid, hoe feitelijk achterhaald en dus politiek waardeloos hun standpunten zijn. In één woord: achterlijk.

Want oneindig veel Gentse Turken zijn gewoon Turkse Gentenaars, je kan het er zelfs aan horen. Met een boutade zou je zelfs kunnen zeggen dat een uitgesproken identiteit als de Gentse bij wijze van spreken gemaakt is om met andere identiteiten om te gaan. Veel Turken zijn bovendien ondernemende mensen. In Gent zorgde immigratie – overigens niet alleen van Turken, maar ook van West-Vlamingen, waaraan je maar zelden kan horen…  – voor economische dynamiek.

Morgen

Die dynamiek heb ik, samen met mijn collega Zuhal Demir, vorige week nog kunnen voelen en waarderen bij Fedactio, de Federatie van Actieve Verenigingen van België. Een prachtig initiatief, bezig met onderwijs, vrouwen, ondernemingen, kunst, cultuur, gedreven door Turkse Belgen (het merendeel Vlamingen) van de tweede en derde generatie. Een prachtig initiatief omdat hun uitgangspunt is ‘wat kan IK doen?’. Een prachtig initiatief omdat het draait om dialoog en sociale cohesie. Waarbij trouwens opvalt dat in hun naam géén verwijzing zit naar de Turkse origine, net omdat ‘we open willen staan voor iedereen’.

Heel concreet timmeren ze aan de weg. Met, naar ik heb begrepen, 0 euro subsidie, maar wel gesponsord door (meestal Turkse) ondernemers. Ze weten bij Fedactio waar ze mee bezig zijn, en waar ze naartoe willen. Dat blijkt.

Eén van hun vele initiatieven? Huiswerkbegeleiding. Waar ze trouwens (heel weinig, maar toch) geld voor vragen. Al was het maar om duidelijk te maken dat onderwijs een belangrijk en dus kostbaar ding is. En een sleutel op de toekomst, die mag wat kosten, uit respect alleen al. Ouders worden ook begeleid: Fedactio legt hen uit dat ze met kun kinderen moeten bezig zijn, moeten proberen een omgeving te creëren waarin gestudeerd kan worden; ze gaan mee naar het oudercontact.

Nogal grondig verschillend met andere woorden van de (meestal door autochtonen gedreven) verpamperende integratie-industrie. Waar men helaas maar al te vaak het slachtoffer-discours hanteert.

Zie hier aub geen poging in om Fedactio op de een of andere manier politiek te recupereren. Dat is niet de bedoeling, en als dat bovendien al de bedoeling zou kunnen zijn, dan zal dat zeker niet lukken. Daarvoor zijn de mensen van Fedactio te wakker. Maar ik vond het wel een voorrecht met hen te kunnen praten. Ik geef toe: omdat ze woorden spraken waarmee ik het voor geen millimeter oneens kan zijn.

In 2009 hebben CD&V, SP.A en N-VA een nieuwe Vlaamse regering gevormd: óók een besparingsregering. In twee jaar tijd moest twee miljard (maar liefst 8 procent van het totale budget) worden gevonden om het tekort weg te werken, en om nadien dingen te kunnen doen die Vlaanderen nodig heeft: in onderwijs, in innovatie, in infrastructuur - ook dat moet van Europa.

Een sanering die mensen ook hebben gevoeld, al was het maar omdat er geen andere bezuinigingsoefeningen bestaan.  En dus vond die Vlaamse regering dat ze moest laten zien dat ze ook op zichzelf kon besparen. In plaats van de toegelaten 11 ministers kwamen er 9. Met afgeslankte kabinetten: 288 in totaal (in de vorige Vlaamse regering waren er dat 500). Een zelfde kuur kwam er ook in het Vlaams parlement. En omdat N-VA’ers altijd een ietsje straffer willen zijn, leverde voorzitter Jan Peumans ook nog eens in op zijn eigen loon.

Is het nu echt totaal ondenkbaar dat ook de politici van het federale niveau dit goede Vlaamse voorbeeld volgen? Als men het goed vindt dat de budgettaire inspanning vooral vande burgers en de bedrijven komt, is het dan niet decent ook in eigen vel te snijden?

En laat dan vooral ook echte argumenten spelen. Als CD&V en Open VLD zeer verveeld zitten met een regering met 8 Franstalige ministers en 7 Vlaamse ministers, dan los je dat niet op met nog een paar extra Vlaamse staatssecretarissen, kwestie van op een gelijk aantal excellenties uit te komen . Die 8-7-verdeling is gewoon de (zelfs wat geflatteerde) weergave van de democratische werkelijkheid, versta het (vanuit Vlaams standpunt) democratisch tekort. Dat kan gênant zijn, voor al diegenen die Dat nooit meer! hadden gezworen, maar kan dat een excuus zijn voor supplementaire zelfbediening? Verandert dat iets aan het feit dat 80% van de Franstalige volksvertegenwoordigers het kabinet steunen, en 49% van de Vlaamse?

Ik roep bij deze de Vlaamse onderhandelaars op de burgers en de bedrijven daadwerkelijk te tonen dat zij niet de enigen zijn die moeten besparen. Laten ze toch één keer moedig zijn, laten ze misschien toch één keer iets doen wat men in Vlaanderen verwacht, wat men in Vlaanderen heeft voorgedaan.

En er is nog. De regering Leterme telde maar liefst 22 excellenties, en dat was niet gelijk aan tweeëntwintig keer een onvergetelijke indruk. Terzijde: ik stelde één van hen ooit voor aan mijn vrouw, die zich ter plekke afvroeg waarom ze nooit had geweten dat de betrokkene al die tijd staatssecretaris was geweest. Tja…  Dat is het eigenlijk: veel ministers en staatssecretarissen is gewoon slecht voor het beleid. Want ook de Excellentie voor Onbenullige Zaken moet zich waarmaken. En als het over serieuze dingen gaat betekent staatssecretarissen versnippering, en dus een regelrechte hindernis voor het beleid. Of moet ik de VIJF verantwoordelijken noemen voor asiel en migratie?

En terwijl de onderhandelaars bezig zijn: laat ook op het federale niveau het aantal kabinetsmedewerkers met 40% verminderen aub. In Vlaanderen heeft dat per jaar een kleine 15 miljoen opgeleverd, geld waarmee je betere dingen kan doen. Op het federale niveau (met in de regering Leterme 900 kabinetsmedewerkers) is dat omgerekend een dikke 20 miljoen per jaar, dat is één miljard frank – misschien moeten we weldra weer in frankskes denken…

Minder volk in de kabinetten gaat overigens om meer dan besparingen en symboliek. Het gaat om hedendaags beleid, waarbij de administratie veel meer betrokken wordt bij de voorbereiding van beleidsbeslissingen, en tegelijk ook meer verantwoordelijkheid krijgt. Dat leidt naar betere ambtenaren, en vooral naar beter beleid.

En we gaan hier niet zeveren: ook Kamer en Senaat kunnen nog een extra inspanning leveren. Geheel terzijde, maar ga maar na: Danny Pieters (N-VA) heeft in de Senaat ook bespaard op het voorzitterschap… En N-VA en PS (als het goed is, zeggen we dat ook) hebben in de Kamer elk een lid van het Bureau afgestaan. Wanneer volgen de anderen? En Jan Peumans is vooralsnog de enige parlementsvoorzitter die echt heeft ingeleverd. Les autres ? Elio di Rupo heeft opgeroepen de handen uit de mouwen te steken; laat niets hem hier tegenhouden!

Gaan we daarmee de sanering lichter maken? Uiteraard niet. Kunnen we hiermee vermijden dat burgers en bedrijven straks minder belasting betalen? Helaas, ook dat niet. Maar het mag natuurlijk wel dat ook op het federale niveau politici solidair zijn met de rest van de samenleving. Gewoon een kwestie van fatsoen; niet meer, niet minder.

Stephen Fry heeft met hetzelfde uitgangspunt zijn prachtige roman  Making History geschreven, een absolute aanrader.

Hieronder hebben we dat ook eens geprobeerd… Een oefening over wat is, en wat had kunnen zijn.

Juni 2007

Het Vlaams kartel verplettert de uitgeleefde Paarse coalitie van Guy Verhofstadt. Minister-President Yves Leterme is de nieuwe kieskampioen, de man van 800.000 stemmen. Een paar jaar eerder was de CD&V en haar kleine kartelpartner N-VA – erfgenaam van de uiteengespatte Volksunie - door de weldenkende pers dood verklaard. Nu vieren ze hun tweede electorale triomf op rij.

Yves Leterme is het onbetwiste kopstuk, maar ook de invloed van de jonge en gevatte N-VA-voorzitter Bart De Wever groeit. Met zijn communautaristisch verhaal wordt hij de nieuwe intellectuele chouchou van de traditionele CVP-achterban. Conservatief is het nieuwe hip, De Wever wordt zelfs gevraagd voor lichtvoetige maar slimme amusementsprogramma’s op de VRT.

In Wallonië en Brussel wint de Mouvement Reformateur. Voor het eerst in 125 jaar worden de liberalen groter dan de almachtige PS. De cynische MR-voorzitter Didier Reynders ziet zijn kans om zonder de PS te regeren, zijn once in a lifetime kans.

De langste crisis ooit

Didier Reynders wordt informateur en laat als een Zonnekoning gans het middenveld voor zich paraderen. Ondertussen spreekt hij met Yves Leterme en Bart De Wever. Didier Reynders zegt hen: “Een regering zonder de PS is de grootste staatshervorming.” De twee Vlamingen knikken instemmend. “BHV zou ik graag van de baan zien en enkele bescheiden bevoegdheidsoverdrachten”, zegt De Wever voor ze op l’orange-bleu toasten. Reynders verzekert hem dat het geen probleem is: de MR kan desnoods verder zonder het FDF.

De drie macho’s zien over het hoofd dat ze ook nog CDH-voorzitster Joëlle Milquet moeten verleiden. De Cdh is onder haar leiding verschrompeld tot een kleine, linkse partij van nog een tiental zetels. Voor haar politieke overleven heeft Milquet zich vastgeklampt aan de PS. Op de RTBF verklaart ze doodleuk dat een staatshervorming voor haar onbespreekbaar is.

 Leterme wordt ongedurig. Hij wil zijn overwinning verzilveren: hij wordt formateur en roept de vier partijen van l’orange bleu samen op Hertoginnendal. Maar dan gebeurt het: Reynders slikt koudweg zijn eerdere beloftes in, en gaat dwarsliggen over BHV. Milquet terroriseert de andere onderhandelaars met eindeloos muggeziften over de meest onmogelijke details. Open VLD’er Karel De Gucht jaagt de decibels regelmatig de hoogte in. De term “milquetiseren” wordt geboren. De onderhandelingen slepen eindeloos aan, het formatierecord van Dehaene wordt moeiteloos verpulverd. Herman Van Rompuy, het archetype van de oude CVP, moet de gemoederen tot bedaren brengen. Op een persconferentie spreekt Leterme de noodlottige woorden: “De grenzen van ons federaal model zijn bereikt.” In de media wordt er steeds vaker luidop nagedacht over het einde van het land.

Van Rompuy probeert Milquet en Leterme nader tot elkaar te brengen, maar faalt. Hij zal van het politieke toneel verdwijnen en in alle rust haiku’s plegen. Het geduld van de koning is op, hij roept Leterme bij zich en zegt dat hij Verhofstadt zal belasten met de vorming van een overgangsregering. Leterme  is woest. “Dat is een regering zonder Vlaamse meerderheid. Ik zal die bevechten te land, ter zee en in de lucht, van De Panne tot Opgrimbie! U speelt met de toekomst van ons land!!”

De koning beseft dat hij niet kan ingaan tegen de grootste partij van het land. Hij probeert het bijgevolg via Joëlle Milquet, een oprechte royaliste. Hij smeekt haar om toch maar de PS te lossen, hij zegt haar dat hij zelf ook niet blij is met de aanwezigheid van separatisten rond de onderhandelingstafel, maar dat de kiezer nu eenmaal heeft gesproken. Hij windt zich op en slaat hard op zijn bureau. “Fait-le pour notre cher pays!”

Dat werkt. Milquet denkt: “Il y a des gens derrières les chiffres, mensen die er niet bij gebaat zijn om in de afhankelijkheid te blijven. De PS is al een eeuwigheid aan de macht in Wallonië, en toch blijft de economische toestand van de as tussen Charleroi en Luik belabberd, met werkloosheidcijfers tussen 20 en 30%. Wie nog een beetje geloof wil overhouden in de maakbaarheid van de samenleving, kan niet geloven dat de recepten van de PS werken. En een vraag van de Koning…” Een lucide moment dat de loop van de geschiedenis verandert, de vlinderslag…

L’Orange bleu

Leterme wordt opnieuw formateur. Vijf minuten politieke moed volstonden dan toch om zijn slag thuis te halen. Nu Milquet mentaal van de PS los is, gaat alles veel vlotter. Leterme bereikt communautaire akkoorden over het arbeidsmarktbeleid en zelfs over de splitsing van de vennootschapsbelasting. (Wallonië maakt er handig gebruik van: dankzij een Europese regel kan de vennootschapsbelasting er lager zijn) Na een nacht met opgevoerd drama, laat Didier Reynders het FDF vallen.

Tegen kerstmis 2007 legt de regering Leterme I de eed af. Hij grapt tegen de koning: “Ik had niet gedacht dat ik hier nog ooit zou staan.” Annemie Turtelboom wordt Minister van Migratie en mag het lakse migratiebeleid omgooien.  Milquet doet niet meer moeilijk: electoraal is haar Cdh zieltogend, ze wil zich niet meer richten op nieuwe kiezers in het Brusselse, maar op la Wallonie profonde. De CD&V-voorzitter Jo Vandeurzen wordt de nieuwe minister van Justitie en ook hij broedt op ambitieuze hervormingen. Ook de N-VA mag een minister leveren. Bart De Wever grapt dat hij iemand zal sturen die zo hard kan roepen als Karel De Gucht. De Antwerpse bedrijfsleider Jan Jambon wordt de strenge Minister van Begroting.

De Bankencrisis

Het gaat de regering Leterme I voor de wind. Na de moeizame formatie, heeft ze de staat van genade gevonden. In de peilingen stoomt het kartel door naar vooroorlogse scores. Maar in de zomer van 2008 slaat de bankencrisis toe. De Amerikaanse bank Lehman Brothers dreigt heel de financiële sector in zijn ondergang mee te slepen. Leterme moet Fortis verpatsen, hij is woest op Reynders omdat die zich gedraagt als een agent van het Elysée.

Nog woester wordt Leterme om wat hij bij Dexia aantreft. De bank van de christelijke arbeidersbeweging blijkt het grootste casino van West-Europa. Op een vergadering van het Politiek Comité – het formeel overleg tussen de top van de zuil en hun vertrouwensmensen in de regeringen - scheldt Leterme Francine Swiggers de huid vol. Swiggers is het financiële brein van het ACW, de rest van de vakbondstoppers staart beteuterd voor zich uit.

De regering krijgt haar eerste echte tegenslag te verwerken. Op het eerst volgende kernkabinet spreekt Reynders profetische taal: “Na een bankencrisis volgt meestal een landencrisis. Ik acht dat zeker niet uitgesloten. Want ik moet bekennen: destijds bij de toetreding tot de eurozone hebben we nogal wat ontoelaatbare zaken laten passeren. Iedereen smukte zijn begroting wat op, maar bij sommigen was het echt onverantwoord. It was an accident waiting to happen.”

Met de christelijke vakbond moreel in de touwen, en een socialistische vakbond die steeds minder mensen vertegenwoordigt, is het voor de regering zaak om zo snel mogelijk een economisch hervormingsprogramma op de sporen te zetten. De genezen economische reus Duitsland is de inspiratie. De werkloosheidsuitkering wordt beperkt in de tijd, de pensioenleeftijd verhoogd en de procentenindex wordt een centenindex. De bonden weten niet waartegen eerst storm te lopen, de PS schiet in het wilde weg vanop de oppositiebanken. Didier Reynders moet een grondige hervorming van de banken toestaan, maar verwerkt dit verlies in stilte. Begrotingsminister Jambon speurt onverdroten naar besparingsposten.

2009

In 2009 winnen de regeringspartijen overtuigend de regionale verkiezingen. CD&V/N-VA en Open VLD vormen ook op Vlaams niveau de regering. In het kiesdistrict Antwerpen dient lijsttrekker Bart De Wever het Vlaams Belang een zware nederlaag toe. Hij oogst open doekjes in de weldenkende pers. Mieke Van Hecke wordt de minister van onderwijs, ze laat zich opmerken door niet met losse ideetjes in de kranten te komen. Ze werkt in stilte aan de versterking van de autonomie van de scholen.

In Wallonië kan de MR het resultaat van de federale verkiezingen evenaren. Voor het eerst sinds ze in 1999 partijvoorzitster werd, wint de Cdh van Joëlle Milquet nog eens een verkiezing. De drie traditionele partijen gaan onder leiding van Rudy Demotte rond tafel zitten om een nieuwe toekomst voor Wallonië uit te tekenen. Demotte distantieert zich steeds meer van het oppositiegebeuk van de federale PS, de overtuiging groeit dat Wallonië meer hefbomen nodig heeft om zichzelf uit het moeras te tillen.

De Eurocrisis

Terwijl het België economisch voor de wind gaat, begint het elders in de eurozone te smeulen. Griekenland moet aankloppen bij de ECB en het IMF voor hulp. Het land liep er jarenlang de kantjes af en raakt nu verzeild in een uitzichtloze besparingsspiraal. Ook Portugal en Ierland redden het niet meer op eigen kracht.

De man in de straat hoort voor het eerst de term “spread”. Die loopt schrikbarend op in Spanje en Italië. De Europese leiders proberen de brand te bezweren, maar elk initiatief schiet schromelijk tekort in de ogen van de markten nog voor het goed en wel in de stijgers staat. De federale verkiezingen van 2011 zijn een formaliteit: het Vlaams kartel haalt de beste score sinds WOII. Na 20 dagen wordt de regering Leterme II ingezworen. Nooit was een formatie korter.

Alleen is België een zeldzame oase van politieke stabiliteit. In de herfst van 2011 vallen de regeringen in Griekenland en Italië. De clown Berlusconi wordt vervangen door een technocraat, maar de honger van de markten is niet gestild. De premies die Spanje en Italië moeten betalen om te lenen, gaan door het dak. De Belgische rente houdt opmerkelijk goed stand. Er circuleren geruchten dat Duitse en Franse diplomaten werken aan een plan voor een kerneurozone, die politiek en economisch veel meer geïntegreerd is. De Europese politiek lijkt de wanhoop nabij.

Begin 2012

In een kasteel in Luxemburg onderhandelen Europees president Tony Blair, de Franse president Sarkozy en de Duitse kanselier Angela Merkel over een euroverdrag dat een enorme overdracht van soevereiniteit inhoudt en tegelijk de euro moet redden. Het gebeurt in het grootste geheim. Op een vrijdag in februari blijven de banken in Zuid-Europa dicht. Het begin van een bank holiday. Na het weekend zijn de spaartegoeden van de Spanjaarden, Italianen, Portugezen en Grieken omgezet in hun oude, nationale munten en fors in waarde verminderd.

Yves Leterme krijgt een telefoontje: “Yves, Belgium is part of the core. It was never in doubt. The Belgian government has shown remarkable leadership. We want to offer you the post of European Finance minister. Do you accept? ”

Ook België komt als maar meer bangelijk in het vizier. De spread zit vandaag rond de 250 punten, maar geen haan die ernaar kraait. Drie maand geleden zat Italië ook op dat niveau, nu is dat meer dan het dubbele. En het kan rap gaan: de week voor de federale verkiezingen stonden we nog op 100. (En toen moest Bart De Wever voor het land en de wereld uitleggen dat dat niet aan hem lag…)

Nog meer schrikwekkend is het als maar oplopende tekort. Op 1 oktober zei Guy Vanhengel dat er 7,2 miljard bespaard moest worden. Eigenlijk was dat 10 miljard, maar de regering in lopende zaken had al drie miljard gevonden door het aftoppen van de notionele intrestaftrek, en de beperking van de groeinorm in de sociale zekerheid. (Vergelijk overigens met de kop eergisteren in de kranten: “Al vijf miljard gevonden!”; dat zijn dus miljarden die men al wist liggen…)

Maar in de weekendeditie van De Tijd deed Isabel Albers de oefening nog eens over, met voor de staatskas een deplorabel resultaat. Het tekort is 13,3 miljard: een kleine 11 miljard in het reguliere circuit, en nog eens twee miljard omdat er vorig jaar geen structurele besparingen waren. (En dan zwijgen we nog zedig over het gat van 10 miljard dat we dit jaar nog niet wegwerken; dat is namelijk het ‘toegelaten’ tekort van 2,8 %. )

En gisteren is daar nóg nieuws bijgekomen: volgens de zakenbank JPMorgan dreigt de economische groei in België stil te vallen. De 0,8% groei waar men van uitgaat, zou wel eens in werkelijkheid 0 % kunnen zijn. En nog onheilspellender: voor het eerst wordt België ongenadig bij de PIGS-landen ingedeeld.  

Dat belet niet dat intussen Joëlle Milquet één miljard eist voor een banenplan, dat de Open VLD over de index discussieert  (daarmee zondigend tegen het adagium van Karel De Gucht: vraag nooit wat je toch niet kan krijgen), en dat de PS een open brief schrijft waaruit blijkt dat ze haar huid duur zal verkopen. En de onderhandelaars zelf? Die kregen een weekend vrij!  Waarmee ze ook tijd hadden om te zeggen dat het nu snel moet gaan.

Eén man lijkt zich daar niets van aan te trekken… De formateur. De kandidaat-premier.

Wat hierna staat, daarvan hoop ik dat het totaal fout is… Hoewel… Het zou natuurlijk kunnen dat de formateur tot het inzicht is gekomen dat het niet lukt met de zes partijen, noch qua begroting, noch qua hervormingen. En dus gokt hij op nog veel meer budgettaire ellende, in de hoop dat die zo groot wordt dat niemand dat nog voor mekaar kan krijgen. In zo’n scenario worden wij na Italië het volgende land onder curatele, zoals Isabel Albers schrijft. En moet er uiteindelijk een Groot Plan worden uitgevoerd in een regering van nationale eenheid, een regering… die di Rupo eigenlijk altijd heeft gewild...

Bovendien voer je dan gedwongen een Europees Plan uit, waarvoor bijgevolg niemand politiek verantwoordelijk is. Het is het toppunt van lafheid en cynisme, de totale abdicatie van de politiek. Maar je kan tenminste nog beweren dat je met je hart bij de betogers op de straten bent.

Neem bijvoorbeeld de Gentse Stadshal, op dit moment in opbouw op het Braunplein. De Gentenaars zijn daar naar verluidt tegen: ze zeggen dat de hal lelijk is, te duur, enz… Zelf weet ik het niet. Lelijk? Ik wacht af. De Korenmarkt is (eindelijk) af, en ja, dat is een stenen woestijn, daar heeft men esthetische kansen gemist, maar met die Stadshal weet ik het (nog) niet. En ook voor het kostenplaatje wil ik de echte rekening kunnen zien. Op dat laatste punt heeft de stad een kwalijke reputatie, maar ok, we’ll wait and see.

Maar wat ik nogal vreemd vind, is dat de bijhorende nieuwe klokkentoren anex liftkoker amper op een dikke meter afstand staat van de sacristie van de Sint-Niklaaskerk. Dat is merkwaardig dicht. En toen schepen De Regge door een krant daarop gewezen werd, bleek die de algemene verbazing te delen. De schepen van Openbare Werken was zelf ook geschrokken, zei ze. Of hoe een beleidsmens zichzelf kan verheffen tot amateur.

Maar nog veel vreemder is wat te lezen staat in een rapport van de UNESCO.  Die hebben een en ander grondig bekeken, en tonen enig begrip voor de basisredenering van het stadsbestuur: men wil terug naar de middeleeuwse situatie, toen er ook geen open plein was, maar een dicht geheel van (functionele) gebouwen en gebouwtjes. MAAR…

Om te beginnen had men de UNESCO vóóraf advies moeten vragen. Want de torens van Gent behoren tot het werelderfgoed, en daar speel je niet mee. Want het project “is undoubtedly a major one in terms of the impact it has, and … details of the project should have been notified to the World Heritage Centre for review by the Advisory Bodies before a decision was taken to construct the building”.

Met andere woorden: Paars heeft zich van de UNESCO lekker niets aangetrokken. Het zegt iets over hoe de bestuursequipe zichzelf ziet.  

En er is nog. UNESCO vindt het nogal ongelukkig – diplomatentaal voor stom –  dat “the new building has been created to be the dominant landmark in the square rather than being sub-servant to the Belfry tower”.  Anders gezegd: in plaats van het Belfort alle eer te geven, zal het de Stadshal zijn die alle aandacht zal trekken. Nog anders gezegd: het paarse bestuur is in deze alles behalve bescheiden geweest…

En opvallend nog: Unesco zegt dat men beter eerst had nagedacht, en dan beslist om te bouwen of niet te bouwen. Of.. “large projects such as this need to be considered in advance of construction, so that both their justification and their form can be assessed”.

Als kritiek kan dat tellen: beter eerst nadenken, en dan bouwen, in plaats van omgekeerd. Al was het maar omdat je dan niet moet zeggen: ik was zelf ook verschoten. De Vlaamse regering gaat de UNESCO een brief met verontschuldigingen schrijven. 

Maar op de leiders van dit land maakt dat nauwelijks indruk. Ze doen gewoon voort, en zeggen dat het hun schuld niet is. Sommigen gaan in dat verband stuitend ver.

En ziet: géén SHAME-betoging tegen Dexia. De bezetting van de hoofdzetel van de bad bank is uitbesteed aan enkele Griekse en Spaanse indignado’s. Dat er geen regering is, brengt 35.000 man op de been. Dat jongeren nog jaren gaan betalen voor het wanbeleid van vandaag, passeert…

Die regering is er trouwens nog altijd niet, en de onderhandelaars hebben ook geen haast. De Standaard: “Veel aanwijzingen dat het tempo voort wordt opgedreven, zijn er niet. Gisteren is niet onderhandeld. Vandaag beginnen de onderhandelaars pas om 17uur.”

In het weekend hebben we via het onvolprezen Laatste Nieuws-magazine wel vernomen dat Elio Di Rupo winkelt bij Dries Van Noten, en daar wél broeken koopt, maar geen kilts. En soms gaat hij ook naar Zara of H&M.

Vandaag staat dat in De Standaard, De Morgen en in Het Nieuwsblad. En dat begrijp ik. Maar dat PS’er Yvan Mayeur in de Dexia-affaire geen onderzoekscommissie wil omdat “.. de commissie haar pijlen [zal] richten op onze politici, onze leden in de raad van bestuur, en onze administratie”, lees je in één krant, en gedaan. Vreemd…

Elke journalist weet dat er zoiets bestaat als compassion fatigue: een mens kan per journaal maar een beperkte hoeveelheid ellende verdragen; bij teveelmiserie zapt de kijker weg. Vandaag lijkt er zoiets te bestaan als crucial fatigue. Het woord “cruciaal” is zo versleten dat alleen gelatenheid overblijft.

Overigens is ook Europa steeds duidelijker in datzelfde bedje ziek. Eerst hadden we drie weken om de euro te redden, dan 8 dagen, zondag zou het moment van de waarheid worden, maar nu is dat moment al verschoven naar woensdag. Ik vrees dat er over 72 uur wel een moment zal zijn, maar geen waarheid.

Idem dito met de Belgische begroting. Eerst was die voor midden september voorspeld, daarna wou Guy Vanhengel 31 september, dan werd het de top van 17 oktober die plaatsvond op 23 oktober, en nu … eh… komt de begroting… over enkele weken.

Onze gezamenlijke crucial fatigue zie je ook aan de stand van de rente. De spread staat op recordhoogte. Ooit, met een nog veel lagere spread, moest Bart De Wever een internationale persconferentie geven, om de mensen gerust te stellen. Vandaag haalt de stand van de rente een klein bericht in de marge. Raar!?

De traditionele partijen rekenen op diezelfde crucial fatigue om voor de zoveelste keer aan hun verantwoordelijkheid te ontsnappen. Dat is de echte Belgische ziekte: ze (lees: christen-democraten, socialisten en liberalen) zitten overal samen in, en dus is niemand verantwoordelijk. Behalve de belastingbetaler.

En de leiders van het land? Ze doen gewoon voort. Ze vinden wel brave soldaten à la Verherstraeten en Van der Maelen die tegelijk hun bazen in bescherming nemen en doen alsof ze de mensen ernstig nemen. Quod non dus.

Overigens… Onze toekomstige premier zat ook in de Raad van Bestuur van Dexia. Hij heeft daar samen met tientallen andere verdedigers van de kleine man gevochten tegen het casinokapitalisme. Maar we gaan het daar dus niet over hebben. Dat is populisme!

Als ik de krant opensla, en ik lees “Nationalisme is een gif dat de rede verlamt!”, dan weet ik het zo ongeveer. Als ik ook nog wat citaten zie rondvliegen, weet ik het zeker: ze hebben jou weer eens iets laten schrijven. Al moet ik jou, goede collega, tegelijk bedanken: ik neem aan dat het geen vergetelheid is om dit keer de gaskamers onvermeld te laten. Mathias, je gaat erop vooruit, en als ik dat zeg, zal het wel waar zijn.

Ten gronde is jouw stelling dat nationalisten proberen mensen een identiteit of een groepsbesef aan te praten, terwijl liberalen alleen het individualisme erkennen. Ik weet het: het is van voor jouw tijd, maar Aristoteles wist al dat dat niet klopt. Het individu komt maar tot volle ontplooiing net door zich tot een groep te bekennen. Etienne Vermeersch heeft daarover interessante dingen geschreven. Maar hij niet alleen. Ook Guy Verhofstadt.

 Ik weet het, je verwijt onze stadsgenoot gebrek aan beginselvastheid. Wie zijn principes verloochent, gaat naar de hel, zei je mij ooit in een interview over Verhofstadt, Hayek citerend. En ik begrijp dat wel. Het moet voor jou knap vervelend zijn dat het voormalige partijboegbeeld erin geslaagd is in acht jaar regeren jouw partij te halveren (de tsjeven hebben daar meer dan een kwarteeuw over gedaan). Maar toch heeft Verhofstadt ooit boeiende dingen geschreven.   

Onder meer dit. "De heropstanding van de vele volksgemeenschappen op ons oude Europese continent, dat herboren nationalisme is ditmaal geen duistere of irrationele kracht. Wanneer ze gekoppeld wordt aan de beginselen van de liberale democratie en meer bepaald aan de grondwettelijke vergrendeling van de elementaire rechten en vrijheden van het individu, levert ze integendeel een bevrijdende energie." Ik ben het daar helemaal mee eens.

En over identiteit, goede Mathias, hoef je je ook niet zoveel zorgen te maken. Die is er, of we dat nu willen of niet. Overal waar ik kom – met dank aan alweer aan Etienne Vermeersch - zeg ik dat we Vlaming zijn omdat we dezelfde gazetten en boekskes lezen, dezelfde televisie kijken, dezelfde verhalen kennen. Dat zijn de imagined communities, zoals de geleerden dat zeggen.In die zin hebben VRT en VTM in de voorbije twintig jaar voor de Vlaamse Beweging meer gedaan dan alle politieke partijen samen.

Maak je dus geen zorgen, identiteit is er, en vanzelfsprekend heeft die vele lagen, en die zijn, toegegeven, deels individueel. Ik ben (een welhaast emotionele) Europeaan (én anti-communist) geworden door voor 89 in het Oostblok te reizen. En ik ben pas helemaal Gentenaar geworden in de vijf jaar dat ik in Mol heb gewoond.

En natuurlijk is het gewoon dom om in een bibliotheek een Franse krant te weigeren. Dat is een uitschuiver, net als het idee van een prominent partijgenoot van jou om in de misdaadstatistieken de etnie te vermelden. Hoe kan een liberaaI zoiets voorstellen? We kennen allebei mensen die voor veel minder over de nazi’s beginnen.

Het zou trouwens, even terzijde goede Mathias, interessanter zijn van gedachten te wisselen over waar we economisch naartoe willen. Ik heb Patrick Dewael gezien in De Zevende Dag. Bleek dat jullie tamelijk alleen gaan staan in de nieuwe regering. En dat wat VLD’ers in debatten beweren – inperking van de werkloosheid in de tijd bijvoorbeeld, of uitvoering van de Europese aanbevelingen – maar best niet te luid herhaald wordt aan de onderhandelingstafel. Want di Rupo, dat weet je, staat voor een Union Sacrée, een afspiegelingscoalitie naar Hasselts model, en je weet intussen waartoe dat leidt.

Goede Mathias,

Het is, vrees ik, vergeefse moeite jouw pijlen te richten op het nationalisme. Het succes van de N-VA heeft  daar nauwelijks mee van doen. Want, entre nous, de Vlaming is geen nationalist die de vlag moet groeten; de Vlaming gaat als maar minder naar de Ijzerbedevaart, de Vlaming pfeiffert noch trommelt. Hij protesteert zelfs niet of nauwelijks als het Elysée een smak geld uit zijn banken haalt. Maar hij heeft het wel begrepen. Vlaamse zieltjes winnen hoeft niet eens. Omdat als maar meer Vlamingen inzien dat het in de Belgische politieke context bijzonder moeilijk wordt de toekomst van de komende generaties veilig te stellen. Vanwege andere meningen in het zuiden des lands over economie, justitie, asiel,  migratie, democratie. Daaruit volgt een pleidooi voor hervorming dat twintig jaar terug ook door Guy Verhofstadt werd gebracht. Helaas heeft hij daar nadien niets mee gedaan.

Goede Mathias,

Ik ben het niet eens met Walter Zinzen (maar dat is me al vaker overkomen). Die pleit voor een rood-groen kartel, met daarin ook liberalen, als onderdeel van wat hij noemt ‘een brede coalitie’ tegen de N-VA. Je moet uiteraard zelf uitmaken in welke mate jij je aangesproken voelt, maar ik veroorloof mij om dat een slecht idee te vinden. Hoewel… In Gent zeggen tegenwoordig niet alleen stoute muilen dat het boegbeeld van de liberalen ook een socialist is. Ik geloof dat niet.   

Van harte,

Siegfried Bracke

‘De politiek is ook zo ongemeen boeiend. Ik ben nu 58, ik heb bijna spijt dat ik de stap niet eerder gezet heb. Het is zoals Frank Vandenbroucke het vorige week zei bij zijn afscheid: deze job is een voorrecht.’

Foute liedjes

Laat hij nu toevallig de naam Vandenbroucke vallen? De voormalige SP-voorzitter voor wie hij begin jaren negentig als journalist van de openbare omroep nog ideologische manifesten schreef? Nog voor we een vraag over zijn rode verleden kunnen stellen, begint Bracke er zelf over. ‘Ik heb mijn overtuiging nooit laten doorschemeren in mijn journalistiek werk. Ik weet dat er al flink gezocht is, maar men heeft niets gevonden om me op te pakken. Men zál ook niets vinden.’

‘Maar ik heb het er als journalist natuurlijk soms wel moeilijk mee gehad om mijn engagement voor mezelf te houden. Het moest érgens naartoe.’

U doet daar nu erg ontspannen over, maar toen uw socialistisch verleden bekend raakte, lukte dat toch nét iets moeilijker. U zei bij elke nieuwe onthulling iets anders.

‘Ik meen me te herinneren dat de eerste vraag was: heb jij dat manifest geschreven? Het antwoord was ‘neen’, dat heeft Frank Vandenbroucke namelijk zélf gedaan. Ik zat wel in het groepje dat het manifest voorbereidde. Samen met andere journalisten trouwens.’

Zullen we even aanvullen? Omdat het toen ‘andere tijden’ waren?

‘Ik kan me niet voorstellen dat je politiek journalist bent en zelf geen gedacht hebt over hoe het er aan toe zou moeten gaan. Zo was ik dus ook niet. Jarenlang dacht ik als ik politici bezig zag: ‘Dat kan ik toch minstens even goed’. Je kan dat een tijd onderdrukken – ik zelfs twintig jaar – maar op bepaald moment hou je het niet meer. Dan moet je kiezen.’

‘En ik was, op puur rationele gronden, een Vlaams-nationalist geworden. Dat gebeurde na een haast marxistische analyse: de economie is het allerbelangrijkste, da’s de basis, de ‘onderbouw’ zo je wil. Ik ben Vlaams-nationalist geworden, omdat ik bezorgd ben over de toekomst van mijn kinderen en kleinkinderen. Plat gezegd: het is een strijd om centen en welvaart.’

‘Da’s meteen het verschil met veel van mijn partijgenoten: zij zitten op zeer emotionele, zelfs romantische gronden bij de N-VA. Ze zingen bijvoorbeeld heel graag liedjes. Liedjes die ik trouwens wel ken. Kijk naar mijn voornaam en je kent mijn familiale achtergrond.’

Liedjes die u ook meezingt?

‘Dat hangt er van af waar we zitten. We zijn ooit met een deel van de fractie in een Brussels restaurant beland. Nadat we al enige glazen genuttigd hadden, begon er plots iemand te zingen. ‘Rozen voor Sandra’: gezellig. Even later: ‘Het lied der Vlaamse zonen’, de Blauwvoet. Oei, denk ik dan. Dan voel ik me toch niet zo op mijn gemak.’

Een ‘dreunend kerelslied’, nochtans.

‘Met zijn ‘wilde noordertonen’? Jaja, ik ken het wel. Maar dán en dáár zing ik niet mee. Ik zal altijd onthouden wat een leraar uit de humanioria me ooit vertelde: ‘altijd oppassen als mensen liedjes beginnen zingen’. (lacht ) Nu goed, alle politieke hymnes hebben één ding gemeen: slechte teksten op slechte muziek. Mia Doornaert heeft in De Standaard ooit gesuggereerd dat ‘Lied van mijn land’, van Anton Van Wilderode en Ignace de Sutter, veel beter zou zijn als Vlaamse hymne. Helemaal mee eens. Veel lieflijker dan de Vlaamse Leeuw.’

Oppassen, mijnheer Bracke.

‘Die Vlaamse Leeuw staat vol met fouten. Die klemtonen! Normaal zeg je témmen, niet tèèè-mén. Ik ben daar nogal gevoelig voor. Dat is zo fout, zo onesthetisch.’

.

‘Just’ of niet ‘just’?

Als gewezen journalist en hoofdredacteur bij de VRT komt Siegfried Bracke uit een wereld van doeners. Hij had een directe impact: beslissingen werden genomen of geforceerd, programma’s gemaakt, lijnen uitgezet. In de politiek vraagt het allemaal meer tijd, zeker sinds de laatste verkiezingen. Maar hij relativeert. ‘Wat op televisie wordt uitgezonden, is ook zo weer voorbij. Als de politiek iets beslist, is de impact veel malen groter.’

Helaas zit de N-VA niet meer aan de politieke knoppen, toch niet op Belgisch niveau. En net nu, toeval of niet, scheidt de Wetstraat, na bijna 500 dagen stilstand, in een strak tempo akkoorden af. De splitsing van BHV, een nieuwe financieringswet, een akkoord over Brussel: het ligt er allemaal. Daar sta je dan, met je 27 zetels aan de zijlijn. Da’s toch geen plek voor een machtsmens zoals hij?

‘Het is alvast niet de roeping van onze partij om aan de kant te staan schreeuwen. Maar als men je er niet bij wil, tja, dan kies je voor de oppositie.’

Heeft uw partij goed gereageerd op de communautaire deelakkoorden? De Wever noemde de nieuwe financieringswet, zonder een tekst gezien te hebben, ‘oplichterij’. Terwijl Jan Jambon, niet gehinderd door enige informatie, na het BHV-akkoord‘de broek al op de Vlaamse enkels’ zag hangen.

‘Dat was een fout van Jan, dat weet hij zelf ook. En wat die financieringswet betreft: we hébben nu eenmaal geen teksten. Ik heb ze niet, jullie niet. Bestaan ze eigenlijk wel? Als ik al dat gegoochel met cijfers hoor, steekt bij mij een journalistieke reflex op. Dan wil ik weten wat het échte verhaal is. Al die mumbo jumbo, met een miljard hier en zoveel miljoen daar: hoef ik eigenlijk niet. Wat zit er achter, dát is interessant.’

‘Mijn partij heeft meteen gezegd: ‘Dit gaat ons geld kosten’. Ik vraag me dan, vanuit mijn verleden, meteen af of dat wel just is.’

En? Is het ‘just’?

‘Ik denk dat het just is, ja. En als ik dat niet zou vinden, zou ik dat ook zeggen.’

Komaan.

‘Ik kijk of iets klopt. In volle verkiezingscampagne heb ik gezegd dat ik niets geloofde van die 500.000 banen die mijn partij beloofde. Dat is het voordeel van mijn leeftijd, ik kan me wel wat permitteren.’

‘Maar goed, met simpel boerenverstand geraak je ook al ergens, zelfs zonder teksten. Als iedereen wint, zoals men het nu laat uitschijnen met de nieuwe financieringswet, dan klopt er iets niet. Ik herinner me een verkiezingsdag bij de RTBF: tot haltien ’s avonds verloor iedereen. Tot er plots iemand opmerkte: ‘C’est pas possible’. Men zegt nu dat de federale staat al zijn verplichtingen zal kunnen nakomen, terwijl ook Wallonië, Brussel én Vlaanderen erop vooruit zal gaan. Wel, dat kan niet. Tenzij... (pauzeert) Tenzij je de belastingen fors verhoogt Tenzij je een aanslag pleegt op Vlaanderen.’

BHV is niet gesplitst

Ziet u ook iets positiefs? De gewesten worden geresponsabiliseerd: daar waren jullie toch altijd voor?

‘Er worden inderdaad een aantal perverse systemen afgevoerd, dat is goed. Maar dat wordt steevast gecompenseerd met geld voor de Franstaligen, en dat geld ligt vast voor een heel lange tijd. Twintig jaar! Dat zijn voorhistorische termijnen. Toen de wereld nog niet geglobaliseerd was, kon je werken op twintig jaar, maar nu?’

Het lijkt u alleen nog maar om geld te gaan. Toen u zich aansloot bij de N-VA, sprak u over het Belgisch systeem dat was vastgelopen, over meningsverschillen tussen Noord en Zuid. Nu bent u een centennationalist.

‘Ik ben geen strijder voor de Vlaamse onafhankelijkheid, maar ik ben wel absoluut voor autonomie. Wel, dan is de financieringswet een belangrijk deel van het verhaal. Aan Franstalige kant krijgt men nu een levensverzekering, terwijl je aan Vlaamse kant alleen iets krijgt als je er ook echt voor werkt. Dit is geen échte fiscale autonomie, de federale overheid blijft de regels van het spel bepalen.’

‘En het gaat me natuurlijk nog altijd om meer dan de centen alleen. Toen we vorige week in de Kamer de Antwerpse magistraten Yves Liégeois en Piet Van den Bon ontvingen, twee uitstekende mensen, kregen die daar eerst paar lappen van de Franstaligen om de oren. Ze hadden zich niet zo scherp mogen uitlaten over de migratieproblemen. Daar blijven de verschillen tussen noord en zuid gigantisch.’

‘En neem dit hier. (wijst op stapeltje papieren dat al het hele gesprek voor hem ligt) Hebben jullie dit gelezen? Dit staat de website van de MR: ‘Quelque questions sur BHV’. Wel, als je dit leest, is BHV helemaal niet van de baan. Als het klopt wat zij schrijven, dan kan de N-VA zich bij de volgende verkiezingen de moeite besparen om folders te maken. Dan kunnen we deze tekst gewoon afdrukken en uitdelen.’

Is iedereen BHV niet stilaan kotsbeu? En gaat dat gevoel jullie geen parten spelen: ‘Daar zijn ze weer, het was nu net opgelost’?

‘Op korte termijn zou dat ons parten kunnen spelen. Maar daarna zal blijken dat men de mensen gewoon iets wijsgemaakt heeft. (zwaait met de MR-teksten) Men doet alleen alsof BHV gesplitst is. Luister even mee. ‘Kan je nog op een Brusselse kanditaat stemmen? Ja.’ ‘Kan je nog Frans praten in de rechtbank? Ja.’ En zo gaat dat maar door. Je mag de mensen niet bedriegen.’

Bent u intussen al separatist geworden?

‘Ik ben een een feitelijke separatist, een omschrijving die ik even leen van Steve Stevaert. Van mij moet de Vlaamse vlag niet overal wapperen, maar ik ben er wel van overtuigd dat Vlaanderen en cours de route onafhankelijk zal worden. Vergelijk het met een koppel dat niet meer overeenkomt: die kunnen ook beter scheiden.’

‘Net zoals ik geen emotionele Vlaming ben, ben ik ook geen emotionele Belg. Die kloof tussen Vlaanderen en Wallonië, die is er nu eenmaal. Dit land bestaat niet meer, al was het maar omdat er geen Belgische tv bestaat als verbindend element. De Vlaamse onafhankelijkheid is geen natte droom, maar ik zal ook niet huilen om het einde van België. Panta rhei kai ouden menei. Alles verandert en niets blijft. Eens Vlaanderen onafhankelijk is, stopt die regel trouwens niet.’

Daar zullen niet al uw partijgenoten het mee eens zijn.

‘Sorry, maar dan moet ik ze diep teleurstellen. Ook Vlaanderen zal niet altijd blijven bestaan.’

.

Linkse Sieg, rechtse Sieg

Hoe zou u zichzelf ideologisch omschrijven? Bent u nog altijd links?

‘Ik ben Vlaamsnationalist. Maar of dat nu links of rechts is? Maakt niet uit. Ik heb ooit in De Standaard gezegd dat ik links ben en dat de N-VA een links programma heeft, maar daar worden dan zodanig veel spelletjes mee gespeeld dat ik dat maar zo laat. Ik ben in de eerste plaats een sociaal-beschaafde mens. Mijn uitgangspunt is een samenleving waar de allergrootste groep mensen het zo goed mogelijk heeft. En willen jullie me rechts noemen, wel dan ben ik rechts. Als ik jullie daar een plezier mee kan doen.’

Pardon?

‘Neen echt, het kan me helemaal niet meer schelen. Want ik ben nog altijd dezelfde. Een zo groot mogelijke groep mensen moet het zo goed mogelijk hebben. Maar dan wel, en dat is cruciaal, in een geest van verantwoordelijkheid. Louis Paul Boon noemde dat de ‘culturele factor van het socialisme’. Het is je verantwoordelijkheid in een samenleving om bij te dragen. De dingen komen niet uit de lucht gevallen. Hoewel sommige socialisten zich zo blijven gedragen.’

Uw partij legt rechtse klemtonen: geen hogere belastingen, grenzen aan de solidariteit, een economische agenda die naadloos aansluit bij het VBO en Voka. Uzelf doet trouwens steeds beter mee.

‘Ondernemers en ondernemingen zijn dan ook de bron van onze welvaart. Vroeger dacht ik daar heel anders over. Toen vond ik het een schandelijke gedachte dat ondernemers winst wilden maken. (gespeeld) ‘Wablieft?! Geld verdienen?! Is het jullie daar om te doen?’ Natúúrlijk is het ondernemers daar om te doen.’

‘Of kijk naar Gent. Hier voert men een heel duidelijk sociaal-progressief beleid. Maar dat beleid zorgt er wel voor dat de groep armen hier enorm toeneemt. De enige methode om die mensen een toekomst te geven waarbij ze loskomen van de uitkeringen, is om hen werk te geven. Niet te veel pamperen. (lacht) Daar is Theodore Dalrymple.’

Dat moet u lezen van De Wever?

‘Oh, maar ik ben al jaren fan. Hij heeft me nu voorbijgestoken, maar tot vorige week had ik één boek meer gelezen van Dalrymple dan De Wever. Ik ben het lang niet met alles wat hij zegt, maar het accent leggen op die eigen verantwoordelijkheid, dat vind ik cruciaal. Je moeten mensen helpen en ze à la limite dwingen om zelf verantwoordelijk op te nemen. In Rotterdam weten ze dat. Dat geeft je de ruimte om te zorgen voor degenen die echt niet mee kunnen. Ik durf als politicus mensen die het minder goed hebben in de ogen kijken en zeggen: ‘Komaan, doe het zelf.’’

Da’s allicht niet links, inderdaad.

‘Kust mijn kloten, zeg. Ik heb een tijd problemen gehad om dat te zeggen, maar nu niet meer. Rechts en averechts! So what?’

Goh, je zou na de financiële ellende van de afgelopen drie jaar ook andere klemtonen kunnen leggen. Het neokapitalisme is misschien wat doorgeslagen? En misschien moeten we allemaal wat te hard werken?

‘Waarom moeten die mensen in dat neokapitalistische systeem almaar meer en harder werken? Omdat ze met alsmaar minder zijn en omdat het systeem zoveel mensen toestaat om af te haken. Voor die afhakers ‘zorgt’ men dan zogezegd. Maar men maakt ze alleen afhankelijk. Dat geeft een enorme druk op een samenleving als de groep werkenden zo klein is als bij ons.’

.

Een vent van Gent

Als nieuwkomer werd Siegfried Bracke meteen ook een partijtopper bij de N-VA. Een status die hij met net geen 102.000 stemmen legitimeerde bij de verkiezingen van 2010. Maar Oost-Vlaams boegbeeld zijn, betekent meer dan stemmen binnenhalen. Het betekent ook afdelingen stroomlijnen, brandjes in de partij blussen, de gemeenteraadsverkiezingen voorbereiden en een aanval opzetten om in Gent een gooi naar de macht te doen.

‘Jullie zullen het niet geloven, maar ik had er echt geen idee van hoeveel stemmen je eigenlijk nodig had om van een goed Oost-Vlaams resultaat te kunnen spreken. Nu, post factum, weet ik dat ik het erg goed gedaan heb.’

Komaan, als politiek journalist wist u dat toch onmiddellijk?

‘Ik zweer het: écht niet. Ik ben een ramp in cijfers. Het waren veel stemmen, en die heb ik voor een deel gehaald dankzij mijn bekende kop, maar tegelijk ook omdat we een zeer goed verhaal te vertellen hadden. Die bekendheid is een troef, natuurlijk. Andere politici die op de markt foldertjes staan uit te delen, moeten moeite doen om mensen te overtuigen. Bij mij komen de mensen er zelf om vragen. ‘Krijg ik ook een papierke, meneer? En wilt ge er uw handtekening nog bij zetten?’’

Freya Van den Bossche (SP.A) vindt dat u geen verhaal hebt voor Gent. U stelt haar teleur, zei ze onlangs.

‘Ze moet zich geen zorgen maken, ze zal op haar wenken worden bediend. Ons Gentse programma zijn we op dit moment aan het schrijven. Kinderopvang, wonen, onderwijs: wij zullen er klaar voor zijn. En in een stad komen er natuurlijk ook veel nationale problemen aan bod. In Lebbeke moet je niet over migratie gaan spreken, maar hier in Gent speelt dat thema wel. In de kern gaat het overal om hetzelfde verhaal: verantwoordelijkheid nemen. Responsabilisering, dat is de kern.’

Wilt u burgemeester worden?

‘Het is zelfs nog niet zeker of ik de lijst zal trekken bij de gemeenteraadsverkiezingen. Niemand gelooft dat, maar toch is het zo. Ik heb dat echt nog niet beslist.’

Net zoals Bart De Wever nog niet weet of hij de lijst zal trekken in Antwerpen. Maak ons iets anders wijs.

‘Neen, het is écht waar. Ik ben niet op mijn eentje de hele Gentse N-VA. Het enige wat ik nu met zekerheid kan zeggen, is dat de N-VA niet in een kartel met CD&V zal opkomen.’

Maakt u een kans? Gentenaars hebben iets ‘linksigs’, iets anti-establishment ook.

‘Als Gent anti-establishment is, dan moet ze paars eruit gooien. Dat establishment beslist hier al 25 jaar. Alhoewel, paars bestaat hier eigenlijk niet meer. Ze zijn nog aan de macht, maar het socialistische deel heeft beslist om uit te breiden. Sinds hun verbond met de groenen kiezen de socialisten hier voor héél progressief links.’

U windt zich op, omdat dat rood-groene kartel uw kansen erg klein maakt.

‘Dat zien we nog wel. Ik constateer vooral dat rood hier nóg meer opschuift naar links. Er is hier een heel open migratiebeleid, haaks op wat men in een stad als Antwerpen doet, waar nochtans ook socialisten aan de macht zijn. En plots heeft men hier vastgesteld dat het niet meer ging. Of zoals burgemeester Termont dat hier zegt: ‘we zijn het slachtoffer van onze eigen goedheid’. Het is nu tijd om een harde lijn te trekken, en dat wordt veel moeilijker als je in een kartel zit met groen.’

.

Jef was begonnen

Bent u rancuneus?

‘Dat denk ik niet. Men dicht mij altijd verschrikkelijke eigenschappen toe: doortrapt, de listigheid zelve. Wel, dat klopt allemaal niet.’

Wie een hoofdredacteur kan buitenwerken bij de VRT, moet toch een beetje doortrapt zijn.

‘Dat is anders. Dat moest gewoon gebeuren.’

Heeft u nooit fouten gemaakt?

‘Fouten, tja. Dat heb ik me eigenlijk nooit afgevraagd. Om een cliche te gebruiken: ik ging ervoor. En ja, ik was nogal hard. ‘Versta je het niet? Wel, denk er dan nog eens over na. Maar toch zal het zo zijn.’ (grijns) Dat moet sommige mensen geweldig veel pijn gedaan hebben. Maar ik heb gedaan om goed te doen. Omdat ik dacht dat het moest. Ik kon niet beter.’

Het venijn waarmee u iemand als radiojournalist Jef Lambrecht er openlijk van langs geeft, dat zegt toch iets over wie u bent?

‘Dat komt omdat ik zo makkelijk spreek. En bovendien: hij was begonnen. Wie kaatst, moet de bal verwachten. Mijn vrouw wijst me er – zeer terecht – op dat ik niet weet hoe fors ik kan zijn. Maar ik ben 58, dat zal dus niet meer veranderen. Ik heb nu eenmaal de gewoonte om fors te spreken. Maar ik bedoel het zo kwaad niet.’

‘Ik heb altijd bewondering gehad voor Jef, hij was een originele geest, een vernieuwer. Maar hij had een ander veld moeten kiezen om journalistiek actief te zijn. Hij plooide zich helemaal terug op wat hij dacht dat ernstig was. Maar dat was helemaal niet ernstig, dat was om te lachen. Allerlei plaatsen in het Midden-Oosten opsommen waar niemand ooit van gehoord heeft, dat doe je toch niet op de radio? Jef zei dan: ‘ik moet ook de specialisten duidelijk maken dat ik het weet.’ Maar specialisten die luisteren niet naar de radio, die lezen boeken, boeken voor specialisten. De kunst is net om het allemaal goed te weten, en dan iets kleins over te houden dat iedereen op 12 seconden begrepen heeft.’

Dat leidde dus wel eens tot een meningsverschil.

‘Meningsverschil? Hij maakte stukken die niet om aan te horen waren. Alleen was het voor de VRT nogal revolutionair dat iemand dat ook eens met zoveel woorden zei.’

.

Een ode aan Bart

Hoe hard moet u op uw tong bijten als u nu sommige N-VA-collega’s grote verklaringen hoort afleggen in de media, ook op minder geslaagde toon?

‘Niet. Er is geen hiërarchie waarbij één iemand oplegt op welke toon we allemaal moeten communiceren. Ik maak ook wel eens fouten, hoor. Jullie deel van het interview is makkelijk, er bestaan geen domme vragen. Maar antwoorden geven, dat is bijlange niet zo simpel. Het is normaal dat wij fouten maken. Zelfs Bart De Wever maakt wel eens een verkeerde inschatting.’

Zélfs Bart De Wever?

‘Eén van de dingen die ik van hem geleerd heb is, dat wanneer je je in een andere taal uitdrukt het heel moeilijk wordt. Als ik nu fors spreek, weet ik misschien niet exact hoe fors het precies is, maar ik weet wel dát het fors is. Maar als je in een andere taal van leer trekt, zoals hij indertijd met Der Spiegel, is dat veel gevaarlijker.’

‘Europas kranker Mann’, dat zal hij toch wel begrepen hebben toen hij het uitsprak?

‘Ja, maar je moet ook rekening houden met wat men daarvan kan maken. Ik heb het ook over het beeld van de Franstaligen die als drugsverslaafden aan het infuus hangen, daar moet je enorm mee oppassen. Dat is heel kwetsend. (denkt na) Ik heb een grenzeloze bewondering voor Bart De Wever.’

Waarom vertelt u dat nu, zo plotsklaps?

‘Omdat ik er eenvoudigweg niet tegen dat men kritiek geeft op hem. De suggestie alleen al dat hij ooit ‘speelde’ dat hij ziek was om een vergadering te kunnen verlaten. Verschrikkelijk. Ik kan ontzettend kwaad worden als hij zo wordt gepakt. Ik verdraag dat niet.’

U zegt het men een wel zeer dreigende blik.

‘Het is toch ook niet normaal hoe die man gediaboliseerd wordt, de bakken stront die hij over zich heeft gekregen. Terwijl het zo’n onmiskenbaar talent is. Hoe hij de ‘Vlaamse zaak’ heeft geënt op wat er echt toe doet en weggetrokken heeft van allerhande symbolische details. Wat hij in de hoofden van de mensen heeft teweeggebracht, dat is uniek. Ik heb een grenzeloze bewondering voor Bart De Wever. De manier waarop hij dit volhoudt, de druk die er op hem ligt, het is enorm. Ik draag hem echt op handen.’

En dus bent u graag zijn...

‘Luitenant? Ja! De Wever kan niet alles alleen. Ik heb er helemaal geen probleem mee om in zijn schaduw te staan.’

Want zelden tevoren was de noord-zuid-kloof zo openlijk duidelijk. En deze keer niet over details of symbolen, maar wel over de essentie: over het functioneren én van de justitie én van de sociale zekerheid. Wie nooit heeft begrepen waarover de ‘Vlaamse zaak’ gaat, kon het daar leren. Wie gelooft dat de komende regering hervormingen gaat doorvoeren, kon daar makkelijk van zijn geloof worden afgeholpen.

Gisteren zaten er in de Kamer vijf magistraten zónder ivoren-toren-mentaliteit. Mensen die beseffen dat sociale bescherming een wezenlijk onderdeel is van de democratie. Mensen die beseffen dat als op die sociale zekerheid van overal in de wereld mensen afkomen ‘als meeuwen naar een stort’ (met dank aan LT uit L), dat die democratie dan gevaar loopt. Mensen die verantwoordelijk zijn, en het dus hun morele plicht vinden een alarmkreet te slaken als die democratie gevaar loopt.

En voor alle duidelijkheid (en voor de zoveelste keer): dit heeft niets van doen met ‘rassenhaat’ (met dank aan DT uit G). Want de organisatoren van het systeem zijn Belgen. Idem voor hun juristen en advocaten, waarvan sommigen zich zelfs progressief noemen en ook daaruit dan een bijbaantje versieren. Swat.

Maar de vijf van Antwerpen hebben moeten ondervinden dat men liever heeft dat ze zich, zoals sommigen van hun collega’s, bezighouden met de prangende problematiek van de zeepiraterij, of waarschuwen voor een open oorlog als Wallonië geen corridor naar de zee krijgt. Men heeft liever niet dat magistraten het hebben over het falende migratiebeleid, en de vele (vaak bewust gecreëerde) achterpoortjes om ondanks alles hier toch een uitkering of een verblijf te versieren. Met, zoals gezegd, alle gevolgen van dien voor onze verzorgingsstaat.

 Men, dat zijn de verzamelde Franstalige partijen, onder leiding van de PS, die over de bezorgde magistraten nogal duidelijk waren: “déclarations tapageuses”, “c’est l’amalgame”, de dictatuur van de rechters en - bien évidamment, dit mag nooit ontbreken - populisme! Daarnaast uiteraard ook ronkende verklaringen over de scheiding der machten. Dat doen Franstaligen altijd, tenzij het gaat over benoemingen. Maar over de feiten zelf? Geen woord; ongetwijfeld alweer faits divers. Conclusie: in België zijn evidenties uit het noorden politiek geladen uitspraken voor het zuiden, zoals “de aarde is rond” ooit ook nog een zaak was van politiek meningsverschil.

Procureur-generaal Liégeois en advocaat-generaal Van Den Bon hadden drie magistraten van het terrein meegebracht. Mensen die elke dag zien wat er gebeurt. Van de franstaligen mochten die niet spreken… Uiteindelijk hebben ze tóch gesproken, en klaar en duidelijk uitgelegd waar in het systeem de achterpoortjes zitten, en hoe die kunnen worden gesloten. Ze spraken toen de meeste Franstalige Kamerleden al naar huis waren… Idem trouwens voor het VB. Die partij is nooit geïnteresseerd in oplossingen.

Ik vind dat splitsen nooit een doel op zich kan zijn. Splitsen omwille van het plezier van het splitsen is zinloos. (En ik kan me voorstellen dat je bepaalde dingen zelfs moet herfederaliseren). Maar als je botst op zulke verschillende inzichten over zulke essenties in de organisatie van de samenleving, moet je durven doordenken. Ja, ook dat zal hier en daar perverse effecten hebben, maar dat is nog tien keer beter dan deze stilstand.

Het is de stilstand waarvan CD&V, VLD en SP.A ons weldra gaan proberen wijsmaken dat de volgende regering die zal doorbreken. Zoals Renaat Landuyt, vanmorgen op de radio. Ik weet het, ik zou niet mogen en het is in de politiek not done, maar ik had met hem te doen.

Dat maakt het verhaal van De Coninck overigens des te boeiender. In Knack. Ja, Dalrymple heeft een punt. En nee, het sociale beleid van de N-VA is niet zo gek. Je mag mensen niet doodpamperen, je moet ze verantwoordelijkheid voor hun eigen leven geven. Ja, laks omgaan met de instroom dreigt onze sociale zekerheid te ondergraven. En ja, er zijn profiteurs, een minderheid (gelukkig!), maar we halen die er uit, of we proberen toch.

Maar profiteurs hebben uiteraard ook rechten, en zij kunnen zich wenden tot de arbeidsrechtbank, wat ze ook in grote getale doen als we de Antwerpse advocaat-generaal  Van Den Bon mogen geloven. In zijn mercuriale rede vertelde hij trouwens hetzelfde als De Coninck én als Dalrymple. Over het ‘risico van de uitkeringscultuur’, en over de ‘zelfingenomen vorm van inertie die ons systeem… laat wegkwijnen.’

In Gent loopt men op dat punt ongelooflijk achter. En met Groen! in een kartel, zal er dat niet op verbeteren. En dan hebben we het niet over de rol van sommige advocaten. Ik ken er een die met asielzoekers en andere gelukzoekers een zeer goed draaiende business heeft opgezet. De man is ook SP.A-mandataris. ’s Avonds komt hij op voor de welvaartsstaat, overdag ondergraaft hij die.  

Veel heeft van doen – is dat niet verrassend in deze tijden? - met ideologische uitgangspunten. In Gent zijn er vele jonge tweeverdieners die geen kinderopvang vinden. Die moeten vandaag in de krant lezen dat de stad Gent voor inburgeraars wel 50 extra plaatsen voorziet. En dan komt de ideologie: voor wie ga je dan zorgen, in een situatie van schaarste waarin je moet kiezen wie eerst komt? Voor de inburgeraars? Voor de werkende jonge mensen? Het stadsbestuur maakt de keuze, maar ik ben het daarmee roerend oneens.

Ook omdat je van inburgeraars (met dank aan nonkel Dalrymple) mag verwachten dat ze zelf ook inspanningen leveren. Want ze krijgen hier kansen. En hun inburgering is de brug naar werk, onderwijs, participatie in de samenleving.

Bovendien geeft het Gents bestuur net aan die inburgeraars een gigantisch tegenstrijdig signaal: burger vooral rustig in, probeer dat ook te rekken, want eenmaal ingeburgerd en aan het werk, zal u achteraan moeten aanschuiven.

Zeer merkwaardig: anders ook dan vele andere oude mannen van staat heeft Spitaels géén geromantiseerd beeld van vroegere communautaire veldslagen. De loodgieterij die in de tijd van Spitaels werkte (met ‘het onweerlegbare vermoeden van taalkennis’ over José Happart) werkt vandaag (met ‘de veronderstelde burgemeesters’) niet meer. Wat mijn collega’s en ik in onze tijd als ernstig hebben geslikt en verkocht, wordt vandaag zelfs door de braafste journalist onthaald op hoongelach. Net zoals de optimistische spin rond de onderhandelingen; dat klinkt holler en holler. Ook als wordt gemeld dat er bijna een akkoord was. Dat zeggen de Franstaligen altijd. Het is de paradox van Zeno: de lichtvoetige Achilles en de schilpad, ze naderen wel, maar elkaar raken doen ze nooit.

In plaats van te rekken, zou di Rupo beter met Charles Michel rond de tafel gaan zitten, en een project uittekenen voor Wallonië, vindt Spitaels. In plaats van te zoeken naar communautaire spitstechnologie, zegt hij, zou hij beter iets doen aan het bestuurlijke Waalse waterhoofd. “Le fatras d'institutions actuel, ce coût, ces doublons ! Cela nuit aussi à notre crédibilité.”In plaats van bangmakerij over verarming, zegt Spitaels eigenlijk, heeft Wallonië nood aan… nu durven veranderen. En, een detail, maar toch: « Ce De Wever, il ne me déplaît pas du tout.» 

Hulde dus aan Dieu en zijn dérangerende boodschap. En wees maar zeker, die boodschap was zo storend dat ik er ergens anders nauwelijks heb over gelezen.

PS Guy Spitaels heeft altijd indruk op mij gemaakt. Ik herinner mij van hem de kortste persconferentie ooit. Ik weet nog letterlijk wat hij toen zei: “Mesdames, messieurs, trois choses en réponse au CVP : non, non, et non. Je vous remercie. » En dan zo gebracht, dat niemand verder nog één vraag wou stellen. Grote meneer!

Het is zeer de vraag of de ultieme push van di Rupo – vandaag? morgen? 31 september? – er ooit nog komt. Wie gelooft nog dat er een diepgaande staatshervorming komt? En een coherent socio-economisch beleid? Met haat voor de rat (Camps), met parasieten (de sterke mannen van Amay), of met angst voor de kiezer (CD&V en VLD) hou je nooit een coalitie samen. di Rupo weet dat ook: maar il se trouve devant l’abîme, waar un grand pas en avant delicaat is.

Als de onderhandelingen mislukken, bewijst dat dat de analyse van de zittende premier klopt: al in 2007 zei die dat het Belgische model was vastgelopen. (Jaja, er is een tijd  geweest - voor hij begon aan de afbraak van land, partij en zichzelf – dat Leterme zijn tijd vooruit was…)

Als die onderhandelingen mislukken, moeten we wel niet naar verkiezingen gaan, zelfs al wordt de N-VA in Het Laatste Nieuws een vooroorlogse monsterscore voorspeld. (En voor wie daar mocht aan twijfelen: Bart De Wever vindt dat ook). Omdat alleen al met de aankondiging van die verkiezingen we volop riskeren weerloos te worden overgeleverd aan de financiële markten. Omdat ook die monsterscore de Belgische grendels niet breekt. Omdat er ook zoiets bestaat als verantwoordelijkheid tegenover de mensen.

Als die onderhandelingen mislukken moeten we blijven beseffen dat de hervormingen die de Europese Commissie heeft voorgesteld, ons ooit zullen worden opgelegd. En dus doen we dat beter zelf. Het is het enige regeerprogramma dat de toekomst kan veiligstellen. Een andere weg, bestaat niet.

Daarmee nog langer wachten heeft dus geen zin. En misschien moeten we dan maar in het parlement op zoek gaan naar een coalition of the willing. Die tegelijk het Belgisch imbroglio kan aanpakken, op basis van artikel 35 van de Grondwet. We onderhandelen over wat we nog samen willen doen.

En in ruil voor het eerbiedigen van het territorium en de soevereiniteit, is Vlaanderen solidair met de Franstalige buren. België kan dan zelfs model staan voor een ander Europa, want ook dat snakt naar een nieuw evenwicht tussen verantwoordelijkheid en solidariteit.

Het parlement kan dat, als het dat wil.

Kijk naar Belgacom. Kijk naar de NMBS. Overheidsbedrijven als wingewesten van old boys. Die daar trouwens ook – eigenlijk is dat even onthutsend – zeer makkelijk mee wegkomen.  Er zijn kritische stemmen – ik lees ze vandaag in De Tijd; ik zie gisteren Paul D’hoore op VTM – maar de meeste andere duiders slikken wonderwel vlot wat hen wordt ingelepeld. Zonder zich af te vragen of wat wordt gezegd ook waar is, of zelfs waar kan zijn. Dat is nochtans het minimum wat van journalisten kan worden verwacht.

Want wie kan uitleggen dat CEO Bellens het belang van Belgacom niet heeft geschaad? De feiten zijn au fond simpel: Bellens heeft een gebouw van Belgacom verkocht onder de (markt)prijs. Dat lijkt me nogal makkelijk vast te stellen. Belgacom heeft met andere woorden voor dat gebouw beduidend minder geld gekregen dan kon worden verwacht. Maar dat blijkt dus geen punt: de belangen van Belgacom zijn niet geschaad? Hallo?

De verklaring is vanzelfsprekend NIET dat Bellens in ruil de koers heeft mogen volgen op kosten van de Nationale Loterij. Voor een mens die 10.000 euro per dag verdient, lijkt me dat redelijk onnozel, hoewel allicht juridisch relevant. Maar de échte verklaring zit naar alle waarschijnlijkheid in de sfeer van ons kent ons, van het aloude Belgische adagio ’t Een plezier is ’t ander waard. Bellens heeft ervoor gezorgd dat die mevrouw De Groeve makkelijk groot geld kon verdienen, zoals de PS dat aan Bellens zelf ook toestaat, zoals grote jongens en meisjes elkaar iets gunnen quoi…

Dat is ook de verklaring waarom de Raad van Bestuur daar geen graten in ziet. Want wie zit er in die Raad van Bestuur? Juist! De boswachters zijn stropers, en omgekeerd. En dat is des te meer pervers omdat de leden van de Raad vertegenwoordigers zijn van politieke partijen, die geacht worden – op zich een uitstekend principe – daar te zitten uit naam van het algemeen belang.

Dat is overigens niet typisch Franstalig of zelfs typisch PS. Bij de SP.A kennen ze daar ook wat van. De invloed van de Vlaamse socialisten in het overheidsapparaat is omgekeerd evenredig met hun aantal stemmen. Hoewel – dat is de conditio sine qua non van het systeem – anderen meestal mogen meedelen; niet te veel, een beetje. Ik zie dat op veel plaatsen, maar het beste is dat te zien bij de NMBS. Daar is er trouwens nóg een wetmatigheid: hoe meer (zelf verklaarde) progressieven daar de dienst uitmaken, hoe minder belangstelling voor reizigers, hoe zwaarder ook de financiële problemen…

Master of the game is daar de onnavolgbare Jannie Haek. De indruk ontstaat dat zelfs voogdijminister Vervotte aan Haek niets meer te zeggen heeft. Die heeft hem – lees ik in de krant vandaag - laten weten dat hij geen topbenoemingen mag doen. Maar Haek zegt dat ze zich vergist. Punt uit. Because I said so. En de kans dat Vervotte hem tegenspreekt, is zo goed als onbestaande. Want Haek is zo slim om óók iemand van de christelijke vakbond te benoemen, een medewerker van… Vervotte.

De combinatie vakbond-spoor is overigens goud waard. Om maar iets te zeggen: wie als vakbonder bij het spoor op pensioen gaat, krijgt een automatische rangverhoging. De loopbaan van vakbonders zijn trouwens hoe dan ook gekoppeld aan die van niet-vakbonders-die-carrière maken. Als met andere woorden iemand promotie maakt die net vóór een vakbondsmens met dezelfde graad geklasseerd staat, dan krijgt de vakbondsvrijgestelde diezelfde promotie ook. En omdat de vakbond mee het personeelsbeleid bepaalt, zie je vaak dat totaal onopvallende lieden wel opvallende carrières maken. Een vorm van zelfbediening waarover is nagedacht!

Maar het betere werk komt dus van Haek. Hij gaat in de luwte van de zomermaanden twee nieuwe directeurs-generaal benoemen. De kandidaten zijn geselecteerd. Op papier door een groot headhuntersbureau (het zou interessant zijn te weten hoeveel dat heeft gekost); in werkelijkheid door Haek zelf, die trouwens de selectiecriteria een paar keer heeft veranderd. Haek maakt soms foutjes: zo had hij niet gezien dat een van de te benoemen kandidaten geen diploma hoger onderwijs had… Geen probleem, huiswerk wordt overgedaan: die vereiste wordt gewoon geschrapt. Eind volgende maand kunnen de benoemingen door de Raad van Bestuur worden gesluisd… Haek heeft de Raad beloofd dat de benoemingen ‘juridisch sluitend’ zullen zijn…

Een mens kan daar misschien om grijnzen, maar helaas: Belgacom, de NMBS, dat zijn wij. Wij betalen dat; in alle opzichten.

"Alle politieke partijen zeggen in wezen hetzelfde: ze willen zoveel mogelijk geluk voor zoveel mogelijk mensen. En het politieke debat is niets anders dan de discussie over de weg naar dat geluk.

Het voordeel bij ons is dat we nooit voluit met één van die wegen van doen hebben. Niemand heeft genoeg stemmen om zijn eigen gang te gaan. We krijgen altijd een mengeling van minstens twee wegen. Het resultaat mag dan vaak wat kleurloos zijn, wat trager ook, en er wordt voor en na ook eindeloos gepalaverd, maar toch is het voordeel groter dan het nadeel. In landen met een ander kiessysteem blijkt immers dat die ene weg naar meer geluk vaak ook weer niet je dat is. Ik heb dat geleerd van Mark Eyskens: in onze Wetstraat vloeit weliswaar de zever overvloedig, maar het bloed gelukkig nooit.

Naast de keuze tussen de verschillende wegen naar geluk, gaan verkiezingen en regeringen ook over het aanwijzen van mensen waarvan we denken dat ze ons kunnen besturen. En dat is veel-veel meer dan de uitvoering van partij- of  regeerprogramma. Besturen is ook (en misschien zelfs vooral) adequaat reageren op het onverwachte, op wat niemand had zien komen, en dus in die programma’s ook niet beschreven staat. In die zin zijn entertainmentprogramma’s met politici buitengewoon interessant, want die laten zien of ze voor reageren op onverwachte toestanden enig talent hebben. Vandaag schiet van dat boven beschreven mooie en hoogst voordelige systeem zo te zien maar weinig over. Nous avons un Gouvernement! roept mét hoofdletter en uitroepteken Elio di Rupo op zijn website. En uit wat daarop volgt blijkt grote vreugde.

Het doet me denken aan een krantenkop die ik ooit zag in Zaïre: Le Président-Fondateur a donné une Conférence de Presse ! Wat de man had gezegd bleek verder nergens te vernemen…

Kennelijk is voor di Rupo en partners een regering geen middel meer voor meer geluk, maar een doel an sich. Als we er maar een hebben. Het is er ook de tijd voor, zo rond Kerstmis. Wat moet de koning anders gaan zeggen maandagavond? En wat moeten ze in het buitenland niet denken?

Want een regeerprogramma is er niet; en een akkoord over waar dat programma later moet over gaan, eigenlijk ook niet.   

De jacht om de jacht, om het plezier van het jagen, niet omwille van de buit die men wil opeten. Dat heet in filosofische geschriften divertissement, zeg maar vermaak.

Toegegeven, er zijn wel bestuurders. Veertien. Gisteren nog vechtend over de keien van de Wetstraat, vandaag lachend op de foto. Omdat we er zelf op aandrongen, zeggen ze ons…

Wie begrijpt die mensen nog? Het is een believer die het vraagt. Het geloof in de politiek en in het debat tussen keuzes, is dat niet om te koesteren? Wordt dat hier niet te grabbel gegooid?

Of valt er misschien ook niet meer te besturen? Omdat het kader waarbinnen dat moet niet meer past? Omdat zij die het moeten doen de ruzie al lang voorbij zijn, en de staat van onverschilligheid hebben bereikt?

Heeft u – à propos - Willy Claes gezien in Terzake? De wanhoop van die man? Omdat hij zich met de beste wil van de wereld niet kan voorstellen dat de PS er ooit maar zou kunnen aan denken in een regering te stappen zonder de Vlaamse zusterpartij. Terwijl hij merkt dat het intussen gebeurt, zonder enig kabaal, enig geluid. Ook niet vanuit de SP.A. Zonder overleg met de kameraden van de vakbond en de ziekenkas. Solidariteit moet over grenzen gaan, zei Claes, zo had hij het altijd geleerd. Ik vrees dat het land van Claes niet meer bestaat. En Elio di Rupo weet dat; hij heeft het zelf ook zo beslist.

Hij eist wél dat de CDH van Joëlle Milquet mee regeert, en kiest voor Wallonië; dat is zijn horizon. Daar spelen niet alleen de volgende verkiezingen; daar speelt ook zijn solidariteit. Dit is de keuze voor scheiden zonder woorden, zonder het ook te zeggen. Als het moet onder het gezamenlijk zingen van C’est la lutte finale…

Karel De Gucht had het, toen hij nog geen minister van Buitenlandse Zaken was, over de verdamping van de Belgische staat. Verdamping maakt geen geluid.

Dit is dé staatshervorming. Ze zit in de hoofden, en loopt voor op de staatshervorming die nog in het parlement moet komen. Het einde van België? Ja, als we blijven aanmodderen. Neen, als de hervorming ver genoeg gaat. Per slot van rekening is ons belangrijkste bestuursniveau (Europa) ook opgedeeld in kleinere stukjes, omdat we ons daar ook vooralsnog beter bij voelen.

Dat wordt zonder twijfel een moeilijk en complex verhaal, maar dat is wel uit te leggen. Het is eerbaar én te begrijpen. Anders dan een regering die de politiek naar eigen zeggen niet heeft gewild, maar die moest. Want dat is – met alweer dank aan Mark Eyskens – Dallas maar met slechte acteurs en zonder scenario. Een regering zoals een stel dat, na jarenlange vrijage, kort voor het huwelijk zelf in de gaten krijgt dat ze niet meer met elkaar kunnen opschieten, maar om het feest niet te verknallen en de familie de schande te besparen, dan toch maar besluit te trouwen. Iedereen begrijpt dat dat niet goed afloopt…"

Ik weet het: een mens moet in alle omstandigheden bescheiden zijn, en het vooral blijven, maar anderzijds kan niemand de werkelijkheid ontkennen. Nogal wat (ook dat is bescheiden gezegd) partijen herleiden hun politieke boodschap tot voor of tegen Bart De Wever, voor of tegen de N-VA.

Dat gaat zo ver dat Caroline Gennez in één interview tegelijk di Rupo aanraadt om een anti-N-VA-nota te schrijven om de N-VA nee te laten zeggen, maar zodra die N-VA dat ook doet, hekelt Gennez de N-VA vanwege onverantwoord gedrag.  Daar is een woord voor: obsessie. Vandaar ook haar bewering (1 mei) dat de N-VA in de scholen de zwarte kindjes gaat wegpesten, en recent ook Daniël Termont die wat de N-VA in Gent zegt over de problemen met de Roma, rassenhaat noemt. Jaja, u leest dat goed: rassenhaat. Nog eventjes, en er is weer een cordon sanitaire…

En er is natuurlijk ook Alexander De Croo, die in de hoogste top van de boom van Elio di Rupo rijpe vruchten gaat plukken, in de wetenschap dat de rotte vruchten na goed schudden wel zullen verdwijnen. Optimism is a moral duty, ik ben het daar zelfs mee eens, maar ik vrees dat hem niets anders zal resten dan de hem bekende stekker.

Tenzij Karel De Gucht gelijk heeft, en open VLD een aantal liberale strijdpunten nu al intrekt, vanwege toch onhaalbaar. Niet al te gehecht zijn aan de eigen strijdpunten, het is een bewijs van staatsmanschap. En is er al eens één partij die gelooft in wat ze zelf zegt: weg ermee! The World according to Karel De Gucht…

Al zijn er politologen die nóg straffer zijn. Lees Dave Sinardets waterdichte redenering in Het Laatste Nieuws: als de CD&V geen kiezersbedrog pleegt is dat op zichzelf een vorm van kiezersbedrog. Want de kiezer gaat er namelijk van uit dat CD&V áltijd kiezersbedrog pleegt. En dus mag de CD&V eigenlijk doen wat ze wil, als ze tenminste maar De Wever lost… Ik heb het al eerder gezegd: Sinardet verhoudt zich tot de politiek, zoals ikzelf tot de kwantumfysica.

Laten we wel wezen: ook ik, ook wij vinden dat er een regering nodig is. Maar dan wel een met geloofwaardige en diepgaande hervormingen zoals ALLE internationale instanties die van ons vragen. Een regering dient namelijk om iets te doen, een regering is nooit doel op zich. Maar ok, al wie het anders ziet, moet er maar aan beginnen. De eerste anti-DeWever-regering; de eerste regering voor wie het onbelangrijk is waar ze voor is, als ze maar tegen De Wever is. Daar bestaat ook een woord voor: harakiri, en dat slaat nog het minst op die regering zelf.

De koningen van Zottegem laten in dat interview in hun ziel kijken. Vooral junior is openhartig. Bijvoorbeeld over het uitdelen van gunsten, niet als humaan gebaar, maar als politieke doel.

Toen mijn broer en ik klein waren, kregen we zakgeld om naar de kermis te gaan. Toen we vertrokken zei ons vader: Als er op de kermis kindjes lopen die het niet te breed hebben en die ook graag op de molen zitten, geef ze dan een beetje geld, zo dat ze ook een ritje kunnen maken. Dat heb ik altijd onthouden. En dat wil ik ook nu nog doen voor onze inwoners.

Mooi zo! Ten tijde van de goede, ouwe christelijke caritas mocht de linkerhand niet weten wat de rechterhand gaf, maar het moderne socialisme denkt daar anders over: ere wie ere toekomt!

Het institutionaliseren van het menselijke gebaar, wat kan daar uiteindelijk tegen zijn? Dat is toch het ware socialisme? Dat mythische systeem is ontelbare keren geprobeerd en bestaat zelfs echt:

Een socialisme zoals in Cuba, waar 98% van de bevolking kan lezen en schrijven, er gratis onderwijs en gezondheidszorg is voor iedereen: dat is mijn natte droom. Maar ik vrees dat het een utopie zal blijven. Ik wil wel beklemtonen dat ik hiermee het beleid in Cuba niet wil verheerlijken.

Met dat laatste bedoelt junior ongetwijfeld dat hij het betreurt dat de heilstaat in Cuba wordt afgebroken door Raoul Castro en vast niet dat diezelfde heilstaat een halve eeuw werd gestut door een repressief regime.

Nee, deze man is een échte socialist, geen Pappenheimerexemplaar. Het moet niet gezellig zijn, maar recht in de leer. En dat télt voor iets: 

… tijdens de laatste verkiezingen was ik wel de enige socialist met een echte ideologische slogan: 'Meer socialisme met Kurt de Loor.'

Alstublief! Meer socialisme! Bekt lekkerder dan ‘Alle arme kindjes werken aan de Staat!’ en de vlag dekt de lading. Meer zelfs: naar mijn bescheiden mening is dat een slogan waar je ook Voorzitter van de SP.a mee kan worden.[1] Niet getreuzeld, Kurt!

PS: Die harteloze André Denys heeft nu toch wel de beslissing van De Loor vernietigd zeker. Het gevolg? De Loor beslist dat Zottegem dan géén jobstudenten nodig heeft. Wat betekent dat er eigenlijk geen werk was. Een socialisme zoals in Cuba, weet u wel…

Die mevrouw heeft gelijk. Ze legt – wat zijn zogeheten gewone mensen toch ongelooflijk slim! - de vinger in de wonde. Ze schrijft namelijk hoe vernederend ze het zou vinden om met haar belastingbrief naar het stadhuis te gaan om de burgemeester of zijn helpers te laten zien hoe arm ik wel ben en hoe ik moet knokken om mijn kinderen een toekomst te geven. Maar ik val nog liever dood!

Ik kan haar helemaal begrijpen, ik voel wat ze voelt, het is een van de redenen waarom ik mij al geruime tijd niet meer thuis kan voelen bij de zogeheten linkerzijde. Ik heb ethische bezwaren.

Niet alleen omdat het een gemeentebestuur niet toekomt te neuzen in belastingbrieven van de bewoners. Niet alleen omdat wie van de zomer bij de Zottegemse groendienst werkt  een onzichtbaar uniform krijgt met daarop de A van Arm en Afhankelijk. Wat mij het meeste stoort is het onderliggende maatschappijbeeld. Dat heeft een te hoog Charles Woeste-gehalte. De 19^de-eeuwse katholieke politicus uit Aalst (tegenstander van Daens) deelde drank en saucissen uit aan wie hem gepaste eerbied kwam betonen. En net als in de film krijgt ook wie nog niet mag gaan stemmen al een saucisson...

Het komt overeen met wat deNederlands-Britse professor mensenrechten en journalistiek Ian Buruma heeft opgemerkt over Wallonië: er is een merkwaardige gelijkenis tussen de PS en de 19^de-eeuwse fabrieksbazen. Beiden voel(d)en zich het best met mensen in een afhankelijkheidspositie. Ze houden de mensen rustig door ze net genoeg te geven. Het is de stagnatie in het kwadraat. Het is de dubbele negatie van dynamiek en zelfbeschikking.

In De Standaard vraagt iemand zich af of we dan alle goede bedoelingen moeten kelderen? De weg naar de hel is -zoals geweten- geplaveid met goede bedoelingen. Zeker het soort goede bedoelingen waar opzichtig mee wordt uitgepakt.

Het komt ook overeen met wat ik een paar jaar terug over burgemeester De Loor in Het Nieuwsblad heb gelezen. De krant had een rapport geschreven over lokale besturen. De Loor kwam daar niet goed uit, en reageerde zoals het een despoot past: was hij dan niet dag en nacht in de weer voor de mensen!? Hoe durfden ze hem een slecht rapport geven?! Een reactie zoals die van de oude BRT op zwaar tegenvallende kijkcijfers: Wat hebben wij u misdaan?

Al moet ik toevoegen: Herman De Loor heeft ook een groot voordeel: hij laat open en bloot in zijn kaarten kijken. Al kan dat ook van doen hebben met enige verblinding of zelfs denkvernauwing. Een gevolg van te lang aan de macht zijn.

Dat soort volk vestigt overigens ook altijd een dynastie. Het eerste doel van elke dynastie is zichzelf te bestendigen. Hier past dat perfect in het plaatje: de gunsten uitdelende koning van Zottegem behoeft een Kroonprins, Kurt De Loor. Die is nu al OCMW-voorzitter en Vlaams volksvertegenwoordiger. Het is, jawel, de man die Vic Van Aelst vergeleken heeft met Ratko Mladic. Een oefening in genuanceerd denken om U tegen te zeggen.

Hoewel… Misschien hebben we die bij de N-VA wat te makkelijk weggelachen. Als ik lees dat de Opvolger (‘Zijn hobby? Zottegem!’) én bij Fortis manager is geweest, én tegelijk rechtgeaard fan is van Fidel Castro, dan moet ik het toegeven: deze man kent iets van foute vrienden.

En die mevrouw uit Zottegem? Zonder dat ze dat weet heeft ze me Dalrymple-in-de-praktijk onderwezen. Dank daarvoor.   

Haek haalt in dat interview ongeveer alles boven dat de rode baronnen zo typeert. Aan de ene kant bezet je wél alle sleutelfuncties bij (in dit geval) het spoor, je zegt dat je ook fan bent van… maar tegelijk heb je niets te maken met al wat verkeerd loopt. Je zegt tegelijk ‘De NMBS haalt niet de vereiste minimale kwaliteit’ en ‘Ik hou van het spoor. Absoluut.’

Waarmee trouwens ook duidelijk wordt gemaakt waarom Den Ijzeren Weg[1] niet meer bestaat, en drie aparte (en elkaar bestrijdende) entiteiten zijn: niet alleen kon men dan de topjobs en –mandaten verdrievoudigen, maar niemand is in die structuur verantwoordelijk. There is always an easy way out. Want de NMBS, dat is niet Haek, dat is Descheemaecker, een liberaal, en die laat treinen rijden. Over sporen… waarvan een PS’er de baas is.

Een jaar of twee terug was ik ’s avonds laat op weg naar Mol, en door een probleem verderop, moest de trein stoppen in Lier. Toen de mensen aan het loket in het station gingen vragen hoe ze thuis konden geraken, zei de man: ‘Daar heb ik niets mee te maken. Ik verkoop alleen maar vervoersbewijzen’. Om maar te zeggen datde cultuuromslag naar totale on-verantwoordelijkheid een succes kan worden genoemd…

Maar terug naar Haek, die dus de baas is van de NMBS Holding, en bijgevolg niets van doen heeft met.. de NMBS. Bewijs? ‘De NMBS mag zijn kop niet in het zand steken… Ze moeten het over een andere boeg gooien.’ Misschien moet Jannie Haek zich eens afvragen wat er gaat gebeuren met zijn NMBS Holding de dag dat de NMBS failliet gaat? Of is dat een foute vraag?  

Fout is in elk geval wat Haek zegt over de splitsing in drie. ‘We doen braafjes wat Europa ons vroeg.’ Europa vraagt de splitsing tussen spoor en trein, om ook treinen van andere maatschappijen bij ons te kunnen laten rijden, en concurrentie te organiseren. Europa vraagt dus twéé entiteiten; geen drie. De opdeling in drie is een paarse constructie, nodig en nuttig om iedereen te ‘bedienen’. Dat dat in de praktijk niet werkt, en ook niet kan werken, het zal de mannen van staat worst wezen.

Haek heeft nog een vast antwoord: het kan altijd erger. Gebrek aan reizigerscomfort en vertragingen? De file is nóg lastiger. Dure tickets? Er bestaan ook gunsttarieven. Het spoor kost teveel aan de belastingbetaler? Het kostte vroeger nog meer. Teveel stakingen? Er wordt meer over gesproken dan er werkelijk wordt gestaakt. Haek zelf die met 500.000 euro teveel verdient? Hij hoort bijlange nog niet tot de groep van de 20 best betaalde CEO’s…

Het rolt er allemaal uit met een ei zo na onaards cynisme. Al is er één uitzondering: de vakbonden. ‘Ik moet opletten wat ik nu zeg. (Denkt lang na)’ Al geeft deze dappere sociaal-democraat daarna toe dat er sprake is van een overbeschermd personeelsstatuut, en van foute belangenverdediging. Ik vraag me af wat het antwoord zou zijn geweest als hij niet oplet, en minder lang had nagedacht…

Wat verderop in Het Laatste Nieuws staat in de altijd interessante rubriek ‘Zo leven wij…’ het verhaal van Andy en Brenda uit Landskouter, en hun zoontjes Robin en Simon. Mensen die hard werken, goed en gelukkig leven, maar echt breed hebben ze het niet. Ze zijn ook van nul moeten beginnen.

Ik kan me niet voorstellen dat er ook maar enig verband is tussen de wereld van Jannie Haek en de wereld van Andy en Brenda. En wat ik zeker weet: Andy en Brenda hoeven van de Haeks van deze wereld niets meer te verwachten. Die zijn bezig met andere belangen. 

Even bizar als het commentaar van Le Soir was in het debat zelf de tussenkomst van de groene en van de wereld geheel vervreemde professor Brems. Striktere regels voor gezinshereniging = schending van mensenrechten en schending van Europese regels, zei Brems. Dat de invoer van bruiden en bruidegoms zorgt voor het systemisch ondergraven van de onderwijskansen van de kinderen, dat de kansen op (vrouwen)emancipatie worden verknoeid, dat de integratie geen kansen krijgt, dat de allochtonen op die manier nooit Vlamingen kunnen worden, het zal de rijk-linkse elite worst wezen. Integendeel, dat hebben ze graag. Kwestie van hun fond de commerce te kunnen houden. Er moeten after all genoeg sukkelaars overblijven…

Met die gezinshereniging is het zoals met het boerkaverbod. Iedereen weet dat de godsdienstvrijheid een fundamenteel recht is, maar dat een boerka niets met vrijheid van doen heeft. U raadt wie als enige van de 150 volksvertegenwoordigers ook dat boerkaverbod flagrante mensenrechtenschennis vond, en dus tegenstemde...

Brems is the boy who cried wolf. Als de echte wolven er aankwamen, was er niemand nog aan het luisteren. Mensenrechten zijn te essentieel om ze zo lichtzinnig te misbruiken.

De Orde van Vlaamse Balies had trouwens ook kritiek op de gezinshereniging. Toegezonden drie dagen voor de plenaire bespreking… In essentie de kritiek van de hoeders van de “rule of law”.

Tocqueville beschrijft in zijn La Démocratie en Amérique hoe allergisch juristen zijn voor de willekeur van de staat, en hoe het recht daartegen moet beschermen. Tegelijk behoren ze, uitgerekend door hun kennis van het recht, tot de elite die het moeilijk heeft met de democratie. de Tocqueville:

“ They participate in the same instinctive love of order and of formalities; and they entertain the same repugnance to the actions of the multitude, and the same secret contempt of the government of the people. I do not mean to say that the natural propensities of lawyers are sufficiently strong to sway them irresistibly; for they, like most other men, are governed by their private interests and the advantages of the moment.”

Maar het is goed dat de Vlaamse balies mee debatteren. Ik kijk uit naar het moment dat we in de Kamer het debat voeren over het niet langer betalen van advocaten die zonder feitelijk nieuw element, toch de procedures uitputten. In Nederland heeft dat de duur van de rechtsgang aanzienlijk ingekort.

Het lijkt er immers op dat Europese hoge functies het kennelijke nadeel hebben dat men afgesneden raakt van de werkelijkheid. Daardoor zegt een redelijk eigenzinnig mens als De Gucht wel eens redelijk onzinnige dingen. Dit bijvoorbeeld.

"België heeft recht op een regering, ook zonder N-VA. Daarom zou het zinvol zijn om met de drie traditionele partijen (CD&V, SP.A en Open VLD) naar de Franstaligen te stappen en voor te stellen: Oké, we doen het zonder de N-VA, maar in ruil garanderen jullie ons een serieuze staatshervorming, de splitsing van BHV en de hervorming van justitie, pensioenen en noem maar op.”

Eigenlijk is zijn voorstel aan de Franstaligen: we gaan een regering zonder N-VA vormen… die het programma gaat uitvoeren… van de N-VA ! Want een regering met “een serieuze staatshervorming, de splitsing van BHV en de hervorming van justitie, pensioenen en noem maar op”, dat ziet de N-VA, denk ik, wel zitten… Om maar te zeggen dat destijds De Guchts epitheton ornans  toogstrateeg niet zo maar uit de hemel kwam vallen.

Vandaar allicht ook dat niemand in de Open VLD op die uitspraken heeft gereageerd. En dat is jammer. Want ik word er treurig van als ik zie dat Karel De Gucht in de VLD de Mark Eyskens-rol speelt. Het klinkt misschien niet slecht, het is met overtuiging gebracht, maar het slaat nergens op, en iedereen weet dat. Karel toch!  

Dat Brusselse onderzoek laat van vele traditioneel linkse heilige huisjes geen spaander heel. Onder meer omdat de zo eindeloos gevraagde tolerantie op haar limiet botst. Want hoe kan je tolerant zijn tegenover zulk schrikbarend antisemitisme? Zelfs het mantra dat alles terug te leiden is tot socio-economische achterstelling blijkt in Brussel niet te kloppen. Van lieverlee wordt de negatieve stereotypering van Roma en Bulgaren dan maar in de schoenen van de media geschoven. Tja…

Voor wie daar nog zou aan twijfelen: het postmoderne anti-identiteitsdenken is een project van de elite, niet van de kleine man of vrouw. Iets voor schrijvers, academici en journalisten, die niet (willen) zien dat de groepen die daar naar hun zeggen nochtans het meeste baat bij zouden hebben, dat project genadeloos afserveren.

Francis Fukuyama  (vorige week in Terzake) heeft met zijn pleidooi voor sterke, maar inclusieve nationale identiteiten volkomen gelijk. Identiteiten die (vanzelfsprekend !) huidskleur, stamboom of religie overstijgen. Op dat punt hebben de traditionele partijen zich eindeloos vergist. Ze hebben namelijk niet gezien hoe kennelijk belangrijk appartenance is, het behoren tot de groep. Net omdat daar geen werk is van gemaakt, drijven nieuwkomers  af naar wat Etienne Vermeersch het rootisme heeft genoemd. Een zich opsluiten in de vermeende wereld van de traditie.

Eigenlijk lees ik maar één optimistisch stemmende vaststelling in dat rapport: integratie lukt alleen als een bepaald verzadigingspunt in een lokale gemeenschap niet wordt overschreden, zolang er met andere woorden in een buurt/wijk een gezonde mix is. En wie gelijke kansen en racismebestrijding hoog in het vaandel voert, kan dan ook niet anders dan pleiten voor een gecontroleerde instroom: niet meer mensen binnen pakken dan je kan opnemen, uitgerekend in het belang van de nieuwkomers die er al zijn…

Helaas ziet uitgerekend het Centrum voor Gelijke Kansen en Racismebestrijding dat anders. Het CGKR noemt de verstrengde wet op de gezinshereniging een discriminerende prul. Terwijl in hun eigen rapport staat dat bijna de helft van de 70.000 nieuwkomers om familiale redenen  naar hier komt. Bij ons bijna twee keer zoveel als in de andere landen van de Europese Unie. Idem dito met het asielbeleid, waarvan het CGKR ook zegt dat het te streng is. Terwijl 1 op 4 nieuwkomers nu al komt om humanitaire redenen. Het gemiddelde in de Unie is daar 14 op 1000 !

Ik vind het overigens vreemd dat zo’n door de democratie georganiseerd Centrum ingaat tegen een wetsvoorstel dat in de Commissie Binnenlandse Zaken een quasi-kamerbrede steun heeft gekregen. Maar wat ik helemaal niet begrijp is dat zo’n zonder twijfel goedmenende Jozef De Witte kennelijk niet beseft dat zijn pleidooien ingaan tegen de belangen van de nieuwkomers die – godbetert – eigenlijk geen Gelijke Kansen krijgen.

Het is, vrees ik, de valstrik van de verzorgingsstaat. Het stokpaardje van Theodore Dalrymple: zij die zich op de borst kloppen als de verdedigers van de zwakken in de samenleving, behartigen in de eerste plaats hun eigen (bureaucratisch) belang. Hoe meer sukkelaars op zoek naar “gelijke kansen”, hoe beter voor het Centrum.

Fedasil is een gelijkaardig verhaal. Sinds 2006 is het budget verdubbeld. Terwijl op alle andere noden en diensten wordt beknibbeld. Herman Van Rompuy heeft destijds als eerste minister met de regularisatie zijn Vlaamse coalitiepartijen doen zwichten voor CDH en PS. Daarmee heeft hij niet alleen een aanzuigeffect toegelaten, maar ook het bestaande probleem voor geen centimeter opgelost.

En laten we wel wezen: in de 21^ste eeuw zullen we nieuwe Vlamingen nodig hebben. Maar net daarom is dat te belangrijk om het in handen te laten van de ideologen van het CGKR. Die nieuwkomers verdienen beter.

In de Kamer is er maandenlang aan een compromistekst gewerkt door N-VA, CD&V, VLD en MR. In dezelfde periode probeerden vooral PS en CDH dat voorstel met man en macht weg te krijgen, maar  in fine is dat dus totaal anders uitgedraaid. De PS heeft de voorgestelde verstrenging gewoon mee goedgekeurd.  (Eerder op de dag was CDH al boos weggelopen.) Alleen de groenen (eigenlijk altijd meer bekommerd om hoogopgeleiden dan om importbruiden en vrouwen in boerka) en het VB (irrelevant als altijd) stemden tegen.

Maar het merkwaardige is dus dat ook de PS overstag is gegaan. De partij die in de jaren van Paars de VLD juist op dat thema in het stof heeft doen kruipen, en daarmee een niet te vergeten liberaal koningsdrama heeft veroorzaakt. Vanwaar die onverwachte move?

Misschien uit puur electorale overweging. In de laatste peiling van La Libre Belgique was m.i. dé relevante onthulling dat het Front National uit het niets weer 6% kon halen. (En hou er rekening mee dat de foutenmarge van 2 % ook naar boven kan spelen…) Misschien wil de PS als laatste grote socialistische partij van West-Europa de fout niet maken van de zusterpartijen. Die hebben in een vlaag van politieke correctheid en collectieve verdwazing de problemen om en rond migratie totaal genegeerd, en ze hebben daar ook een prijs voor betaald.

Of misschien is het gevoel het stuur niet meer in handen te hebben voor een partij die sinds 1987 onafgebroken in de regering zit, gewoon ondraaglijk. If you cannot beat them, join them. Zoiets…

Helaas moet dat inzicht bij links altijd lang rijpen. Niet alleen bij de PS trouwens. Dat is aan Vlaamse kant even waar. ’s Ochtends is er het – ik oordeel nu even als media-stielman - schitterend scheldproza van Louis Tobback “het nationalisme is achterhaald!” En niet zoveel uren later halen nationalisten een absolute meerderheid in het Schotse parlement. Idem dito met zijn uithaal naar Leterme “die zijn staatsdragende partij aan de N-VA heeft verkocht!”  Terwijl een verstandig mens als Tobback toch zou moeten beseffen dat intussen heel veel mensen in Vlaanderen weten wat ‘staatsdragend’ eigenlijk betekent: toegeven aan wat niet langer te rechtvaardigen is. Want hoe ‘staatsdragend’ moet je zijn in een staat die niet langer het belang dient van zijn mensen; ook en vooral dat niet van de kleine man, én in het noorden, én in het zuiden?

Maar terug nu naar de PS die dus de gezinshereniging mee gaat verstrengen. Het kan zijn dat ik verblind ben door Nieuw-Vlaamse Arrogantie, maar het is al de tweede keer in mijn kort parlementair leven dat ik dat zie: als een meerderheid voldoende ferm is, dan gaat de PS finaal mee. Heel lang proberen ze de zaak te blokkeren, maar op onverklaarbare wijze komt dan plots het teken dat het ok is. Ik zie dat nu in Binnenlandse Zaken, ik zag dat eerder ook in de Commissie Seksueel Misbruik. 

Misschien valt daar voor de communautaire onderhandelingen enige wijsheid uit te halen…

Dat is mij trouwens al eerder opgevallen. Elke keer ik een debat moet doen, bereid ik dat zorgvuldig voor, maar elke keer heb ik daar achteraf spijt van, omdat al wat ik had voorbereid niet echt ter sprake is gekomen. Alle debatten gaan immers maar over één thema: de N-VA.  

Maar terug nu naar mijn kameraden, die mij overigens in de kranten van gisteren al in de juiste stemming hebben gebracht. Met op kop Freddy Willockx, waarvan ik van alles zou kunnen zeggen, maar niet dat hij het hart niet op de tong heeft. In een interview met De Morgen – een krant die ik moet feliciteren met de meest revelerende verzameling 1 mei-bijdragen ooit  – zegt Willockx onverbloemd waar het vooral om te doen is: wie van de kopstukken waar naartoe moet. En het valt op: geen van hen allen zit volgens Willockx op de juiste plaats. En ze zijn met veel: ze zullen in véél regeringen moeten zitten om iedereen ‘geplaatst’ te krijgen.

De kameraad uit Sint-Niklaas geeft ook les in ‘hoe maak ik de voorzitter af door haar tegelijk te prijzen’. Een staaltje van onvervalst vakmanschap, zonder meer. En ik weet het, ik mag niet, ik heb zelfs goede redenen voor het omgekeerde, maar ik heb compassie met de voorzitter. Ik heb haar gezien met haar 1 mei-speech in Gent. Ook dat is een les: hoe laat ik bodylanguage gewijs zien dat ik er zelf geen bal meer van geloof. Het betere werk. Kijken! Doén! Een tip van Valère Descherp! [Grapje !!!!]

Even opvallend: wat dan wél het rode verhaal is anno nu, dat is in geen velden of beemden te bespeuren. Freddy Willockx komt ook niet verder dan de uitleg waarom de socialisten het zo moeilijk hebben: ‘De hervormingen van Obama worden afgeknald, de Ware Finnen winnen de verkiezingen, in Groot-Brittannië is de sociale afbraak ingezet...’ En als De Morgen opmerkt dat dit een nogal magere uitleg is, herhaalt Willockx in heel veel woorden wat ik hem jaren geleden ook al heb horen zeggen in één zin: het ligt niet aan de partij, het ligt aan de mensen.

En hij is niet alleen. Ook John Crombez zegt: we hebben goede verhalen, maar hoe krijgen we ze bij de mensen? Tja… Aan een gebrek aan mediabelangstelling zal het niet liggen. Ik kan het niet meer terugvinden, maar iemand heeft onlangs ergens opgemerkt dat de socialistische mediatoeter onevenredig groot is. En ik kan dat onmogelijk tegenspreken. Ik vind dat – geheel terzijde - ook niet zo geweldig problematisch…

Maar de mensen dus…  Ze zijn niet meer zoals de socialisten ze graag willen. In dat verband is er een onthullende SP.A-reactie van Kamerlid David Geerts over de stijgende bierprijs, die bier ‘de biefstuk van de werkmens’ noemt. Als uiting van regelrecht dédain tegenover de werkmens kan dat tellen. Het vervult mij met regelrechte afkeer. Want dat is au fond het wereldbeeld van Charles Woeste, het wereldbeeld van de 19^de–eeuwse fabrieksbaas. De werkmens wiens leven bepaald wordt door alcohol (en sigaretten?). Hoe krijgt zo’n man dat uit zijn strot!?

En de verhalen… Als er al zijn, zijn die nogal onthutsend. Wat ABVV’er Karel Gacoms zegt in De Standaard over zijn eigen organisatie, is zelfs ronduit pijnlijk. Hoe betogers alleen nog kunnen worden verzameld als ze extra worden betaald. ‘We moeten een stakersvergoeding plus een maaltijdvergoeding plus een vervoersvergoeding betalen om betogers te ronselen’. [1] Voor de rest, zegt Gacoms, dankt de vakbond zijn overleven aan de dienstverlening, niet aan het gedachtengoed. Het is een top-ABVV’er die het zegt…

Dan nog liever de socialisten uit de rode burcht Niel. Zoals prachtig beschreven in De Morgen. Die worden verzocht voor 1 mei in Antwerpen op te stappen, om daar de hoop groter te maken, maar ze vertikken het. Caroline Gennez heeft hen laten weten dat de SP.A staat voor een ander soort socialisme. De lokale voorzitter zwijgt, en denkt: dat is waar.

Net zoals VB-gemeenteraaddslid Kristina Colen, verneem ik uit de krant. Want die heeft 9 kinderen en een man, en dus wonen ze daar met zijn elven in één huis… En het stadbestuur heeft  beslist dat alle huizen waar ze met meer dan tien wonen, moeten worden gecontroleerd. Of ze daar nu De Smet, Janssens, Peeters, Van Damme of Molotov of Raskolnikov heten, het doet er niet toe. ‘Precies omdat we het Oost-Europeanen moeilijker willen maken om nog domiciliefraude te plegen’ zegt Daniel Termont.

Hallo?

Dat wil dus zeggen dat de politie niet meer gericht kan optreden? Om hen die de wet schenden of ons sociaal systeem misbruiken niet te discrimineren, controleer je maar iedereen (onder het mom van objectieve criteria)? Aanwijzingen, vermoedens, klachten, het speelt geen rol?

De politie heeft  aanwijzingen dat – ik zeg maar wat - een dief in straat X woont, krulhaar heeft en een bril draagt. Maar om de mensen uit straat X niet te discrimineren tav de bewoners van andere straten, en ook om de krullenbollen en brildragers niet te discrimineren, wordt gewoon iedereen ondervraagd. En dus niemand. Als voorbeeld van een kwalijk staaltje van politieke correctheid, kan dat tellen. Dit heeft niets van doen met onderbroekenhumor van welke soort ook. Dit is schrijnend. 

Als dat klopt, dan verbaast het me geenszins, dat men de Roma-immigratie – een keer men die eerst zelf heeft georganiseerd - niet onder controle krijgt. Het falen van de staat wordt hier door de staat zelf georganiseerd. Als het tenminste allemaal klopt. Ik vraag het asap aan de Minister van Binnenlandse Zaken.

Ten gronde verwijs ik graag naar het meest bekende citaat van de derde president van de Verenigde Staten… En ook voor de conclusie laat ik u de keuze: dit is dom, of kwaadwillig.

Vandaag moeten wij ootmoedig bekennen dat Paars wél controleert. Paars kent immers zijn prioriteiten. Paars controleert met grote gestrengheid…

Midden mei vorig jaar ben ik feitelijk teruggekeerd naar Gent; begin december heb ik ook mijn papieren in orde gebracht. Via de gebruikelijke procedure. Niets aan de hand: mensen die verhuizen , dat gebeurt in deze stad tientallen keren per dag. Tenzij…

Tenzij je een politieke tegenstander bent. Dan krijg je ten tweeden male de politie over de vloer. Niet voor de gebruikelijke plichtplegingen, maar voor… her-controle. Dan moet je je koelkast openmaken, om te laten zien dat er in Gent écht gewoond en gegeten wordt. Moet je ook de badkamer laten zien, én de slaapkamer, én de kleerkast met de onderbroeken. (De waarheid gebiedt me te zeggen dat effectief aan de controle van het ondergoed van mijn vrouw werd verzaakt).

Moet je zeggen – hou u vast – waar de kinderen naar school gaan. ‘Meneer, de meerderheid van onze vier kinderen werkt!’’Maar dat is hier een nieuw samengesteld gezin…’’Ja, meneer, dat is zo. Maar ook kinderen uit nieuw samengestelde gezinnen kunnen werken’. Moet je ook zeggen waar je zelf werkt. Mijn god! Hoe durven ze! Hoe chagrijnig kunt ge zijn!

Let wel: geen kwaad woord over die politieman. Die deed gewoon wat hem was opgedragen, en hij deed dat zelfs goed. Ik roep alle politiemensen op het in deze op te nemen voor hun collega, want hij riskeert nu de rekening te krijgen voor de stommiteiten van anderen.

En ik twijfel er geen seconde aan: deze her-controle zal compleet in overeenstemming zijn met de regels, de wetten en de reglementen…

Maar dit is zo bij het haar getrokken dat die arme wijkagent het op den duur van pure miserie zelf zei. Dat hij niet goed zag wat hij moest komen doen, want dat dit zelden gebeurde, alleen bij vermoeden van fraude, maar hier… Tja, hij wist het ook niet.

Ik denk dat ik de uitleg ken. Het hoofd van de Dienst Burgerzaken – Departement Bevolking is geheel en al toevallig… de voorzitter van de SP.A in De Pinte. Een afdeling met nogal wat aparatsjiks in de rangen, en dus goed bekend in de partij, in Gent en daarbuiten. Dit is opgezet politiek spel.

Is dat nu erg? Natuurlijk niet! Ik kan daar best tegen. Het is alleen maar onnozel. Wij wonen hier… So what? Bovendien was ik op voorhand getipt door niet minder dan vier mensen. Waarvan één zelfs anoniem. Iemand die zei dat hij/zij nooitvanzleven voor de N-VA zou stemmen, maar dit ging hem/haar te ver. ‘Dit is niet meer serieus. Ze zouden zich beter bezig houden met de echte problemen.’

Dat laatste is de nagel op de kop. Want wie Bracke en de N-VA per se moet controleren, kan natuurlijk niet tegelijk bezig zijn met Roma, met sluikstorten, of wat dan ook. En wat denkt u dat in deze wijk door de bewoners als het belangrijkste probleem wordt ervaren? U mag één keer raden. Het was NIET dat ik hier ben komen wonen…

Maar ok. Dit stadsbestuur deelt parkeerkaarten uit aan krakers, deelt uitkeringen uit aan diegenen die ons sociaal systeem onder druk zetten, maar de Dienst Burgerzaken is daar niet echt mee bezig.

Dit alles spreekt boekdelen over hoe Paars – ooit nieuw, fris, creatief – nu staat voor De Macht, the Powers That Be. Alleen al het idee dat er iemand roet in het eten kan gooien, is voor dat soort volk en hun talrijke vazallen ondraaglijk. Die worden dan kribbig en zuur. En dat is (nog) nergens voor nodig.

En wie een strikt moreel standpunt inneemt, kan zelfs niet anders dan alle deuren wijd open zetten, kan niet anders dan onze vooralsnog grote welvaart delen met zij die het veel minder goed hebben.

Helaas kan ethiek niet het enige uitgangspunt zijn. Er is ook nog enige pragmatiek. Het idee dat als je honderd man binnenlaat in de living, het huis ontploft, omdat het daar niet op berekend is. En dus is er een reglement nodig om te bepalen wie mag komen, en wie niet.

Dat is onder meer de asielwetgeving. Waarvan ik goed besef dat ze neerkomt op “naar hier komen van de honger, mag niet;  wie wordt vervolgd, is wél welkom”.  De opeenvolgende ministers van Binnenlandse Zaken wisten en weten dat: met asiel- en migratiebeleid zijn geen prijzen te winnen. Mensen tegenhouden, mensen terugsturen, dat doe je alleen met de dood in het hart, maar het moet wel. Onze solidariteit kent grenzen net om  dat solidaire systeem te beschermen. Omdat onze draagkracht limieten heeft.

Helemaal iets anders is wat er in Gent aan de hand is, waarover Panorama gisteren een reportage heeft gemaakt. Hier gaat het om een probleem dat men zelf heeft georganiseerd, om vervolgens met een tsjiezekesmaole te komen zeggen hoe erg het allemaal is. Het is een beeld dat ik nooit zou durven gebruiken, maar omdat het komt van een oude meester uit Leuven, kan het hier wel: in Gent heeft men eerst een stort georganiseerd, en nu klaagt men over de meeuwen.

De Paarse Truc bestaat er dan in om die totale mislukking anders te benoemen: dan heet men slachtoffer te zijn van de eigen goedheid. Dan is men “te sociaal voelend,” terwijl men bedoelt “te laks”. Los van de communicatie is dat inhoudelijk de kruisbestuiving tussen het blauwe laissez-faire en het rode politiek correcte denken: samen goed voor een totaal  verkeerd begrepen sociaal beleid.

Dat het hier gaat om een politieke keuze staat vast. Vergelijk Gent en Antwerpen. Tussen 2006 en 2010 werden in beide steden nagenoeg evenveel EU-burgers ingeschreven, een goeie 6000. Maar vooral de verhouding tussen het aantal inschrijvingen en het aantal leeflonen is tekenend. In Gent krijgt naar verhouding 1 op 4 een leefloon; in Antwerpen 1 op 25. Daarmee is alles gezegd. Dit is Paars ten voeten uit.

Wat mij ten gronde nog het meeste steekt is dat een ogenschijnlijk sociaal beleid – getuige de reportage – in de feiten neerkomt op subsidiëring van criminelen, van zij die de moderne slavernij organiseren. Met goedkeuring dus van zij die beweren voor de kleine man te staan, én op uw en mijn kosten, met de stempel van het stadsbestuur. Want men weet zeer goed waar er haarden zijn van schijntewerkstelling, waar men met 20 of 30 man tegelijk in een paar kamers woont. Maar men laat grotendeels gedijen.

[Terzijde: Paars laat sommige dingen wel controleren. Zelfs twee keer. Weldra daarover meer…]

Klap op de vuurpijl is dat Termont nu pleit voor een spreidingsplan. Een voorstel dus om dat débacle uit te voeren naar andere steden. Het idee dat er overál een aanzuigeffect moet worden georganiseerd. Het idee dat een fout geen fout meer is als ze maar genoeg voorkomt. Dan wordt een fout een feit.

Ik ben een hevig voorstander van herverdeling, maar niet van de ellende. Want ik geef het u op een blaadje: herverdeling van ellende zal hier neerkomen op vermenigvuldiging van ellende. En ik ben daar tegen. Ik hoop van u hetzelfde.

Je zou verwachten dat in zo’n omstandigheden de politieke fracties met getrokken messen tegenover elkaar staan, dat de spanning te snijden zou zijn en dat parlementsleden van verschillende gezindten elkaar voor de minste bagatel aanvliegen.

Niets van dat alles. De sfeer in het parlement is doorgaans goed, ook tussen Vlaamse en Franstalige parlementsleden. Soms heeft dat te maken met een externe vijand, die zich meestal aandient op donderdagmiddag in de persoon van Yves Leterme. Maar het onbeschofte gedrag van de premier is niet het enige dat partijen over de traditionele breuklijnen heen verenigt.

Soms heeft dat te maken met het feit dat een breuklijn gewoonweg naar een ander niveau is geëvacueerd. Bijvoorbeeld de tegenstelling tussen economisch links en economisch rechts. België heeft de controle over veel van zijn economische politiek aan Europa afgestaan. Dat ontlokte Jan Jambon in commissie de opmerking: “Ik ben blij dat een groot deel van het N-VA-programma hierdoor wordt uitgevoerd: het federale niveau wordt uitgehold door Europa.” Waarop de PS-vertegenwoordigster gevat aanvulde: “C’est déjà un premier accord entre PS et N-VA.” Dat laatste zinnetje is bijna een running gag geworden in de Kamer, en wijst trouwens op die goede sfeer.

En die zal niet snel verstoord worden, want de clash over de te varen economische koers mag alleen binnen de regering, is gezegd. En ja, ik kan me voorstellen dat de PS daarover liever alleen praat met VLD en CD&V. Dat is zonder twijfel ‘makkelijker'… Swat.

Ook de levensbeschouwelijke breuklijn is eigenlijk weg. Vroeger was dat een wezenlijk onderdeel van de Belgische politiek: denk aan de regeringen van de francmaçons Frère-Orban en Van Humbeeck, de betogingen voor de “schoone ziel van het kind”, de Wet Collard en het Schoolpact. Grimmige strijd, vandaag gelukkig vergeten.

In de “Bijzondere commissie betreffende de behandeling van seksueel misbruik en feiten van pedofilie binnen een gezagsrelatie, inzonderheid binnen de Kerk” wordt vandaag met open vizier gesproken. Geloof dus vooral niet wat daarover in de kranten staat! Ik neem het doorgaans altijd op voor mijn oud-collega’s, maar van de gazettenpraat daarover mag je niets geloven. Nu ik aan de ‘andere kant’ sta, valt dat mij nog meer op dan vroeger.

Nee, zonder uit de biecht – grapje ! - te willen spreken: eigenlijk marcheert die commissie goed, er wordt daar een nuttig en nodig debat gevoerd. De sfeer tussen de commissarissen is opperbest. Karine Lalieux van de PS leidt de commissie met schwung, ervaring en zelfs wijsheid. Niemand (binnen de commissie tenminste) probeert de Kerk aan het kruis te nagelen. Kennelijk gaat het er nog het scherpst aan toe tussen katholieken onderling: zie de uitspraken van mijn goede vriend Rik Torfs in De Standaard…

In de commissie wordt er gedebatteerd over aanbevelingen die het voor de slachtoffers makkelijker moeten maken om met hun leed naar buiten te komen. We verliezen niet uit het oog dat seksueel misbruik intussen ook en vooral in andere gezagsrelaties voorkomt dan de pastorale, nog niet in het minst binnen het gezin. Dat laatste blijft een van de meest pijnlijke vaststellingen, maar het is er één die we als samenleving moeten onder ogen zien.

Het leed van die slachtoffers staat dus voorop, en dat wordt niet door vrijzinnige of katholieke bril bekeken. En zolang het over algemene aanbevelingen gaat is er veelal overeenstemming. Zodra het gaat over de grote structuren, de ordening, zeg maar de organisatie van Justitie wordt het moeilijker. Op een andere breuklijn. U mag één keer raden welke…

Zo’n actie vindt een N-VA’er natuurlijk fantastisch. Want het is een mooi voorbeeld van wat wij in onze partij de costly fabric of society noemen, al doen we dat meestal in de woorden van Bart De Wever, en hebben we het over ons ‘kostbaar weefsel’. Burgers en verenigingen die in min of meer spontane verbanden samenkomen, hun goeie wil tonen, de hand aan de ploeg slaan en de gemeenschap een geweldige dienst bewijzen. Mensen die verantwoordelijkheid nemen, en niet alleen voor eigen deur vegen, maar ook voor die van een ander.

De normen-en-(vooral)-waarden-man in mij maakt zowaar een sprongetje van vreugde.

Het is overigens altijd dapper van overheden om toe te geven dat niet alles met beleid en/of structuren op te lossen is. Vaak zit de oplossing ook in het hoofd van de mensen, in wat ze doen of niet doen, denken of niet denken.

En dus is het dapper van de Gentse burgers dat ze niet alleen voor eigen deur willen vegen. Dat verdient nu al een dikke proficiat. En toch… Toch is er iets dat wringt, iets dat niet helemaal goed zit.

Het zal wel met beroepsmisvorming te maken hebben, maar ik proef hier teveel Paarse Communicatie. Iets teveel  "avondwandeling met borstels en theelichtjes" zoals op Ledeberg, iets teveel “allemaal SAM”. Terwijl men gewoon… iets te laat is wakker geschoten. Want in een stad duiken er natuurlijk niet van vandaag op morgen plots 50% meer stortplaatsen op. Tegen de tijd dat ze in de statistieken staan zijn het er allicht al veel meer.

De Paarse Coalitie is tot in Oostende moeten gaan om te weten dat er een probleem was. Alleen in conclaaf kon men daar achterkomen. Pas dan kwam men op camera's op gekende hotspots, agenten in burger en fikse administratieve boetes. De burger- met-theelichtje moet niet langer groepjes hangjongeren vriendelijk vragen hun blikjes mee te nemen (je moet dat maar eens proberen…)

 We hebben een fantastische stad. Ik heb het gezegd op 6 juni 2010 in de Capitole, zeer tegen de zin van onze voorzitter: Gent is de mooiste, de beste stad van Vlaanderen. Tot spijt van wie het benijdt. Maar Paars is wel Paars. Dwz dat heeft zonder twijfel charmes gehad, maar er zitten trekjes en zelfs heuse kenmerken in die constanten zijn. Een ervan? Een probleem zelf jaren laten sluimeren en er de ogen voor sluiten, en dan  opeens “ontdekt” men dat probleem, en via gepaste communicatie gaat men het vervolgens met onstuitbaar voluntarisme te lijf. Helaas… Een keer de mediaslag geleverd, kan het probleem gewoon verder bestaan.

Dat is het verschil tussen Paars vroeger en Paars van nu. Gilbert Temmerman, de eerste Paarse burgemeester, eind jaren ’80 tot midden jaren ‘90, ging bij wijze  van spreken elke loszittende steen zelf vastmaken. Nu is die ene foto in de krant genoeg.

Maar, Gentenaars, laat u niet doen. Ja, ga zelf maar poetsen; het is de moeite, wij doen ook mee. Maar hou ze daarna nauwlettend in de gaten. Wij doen dat ook.

Het is een goed stuk in de krant, omdat het duidelijk maakt dat de Kulturkampf in feite gaat over een overbodig en achterhaald gevecht. Zoals iemand het zegt: ‘ze [versta: de cultuurmakers] bekampen een nieuw nationalistisch verhaal met oude wapens’. Ik denk dat dat klopt. Bij nader toezien en met goede wil van alle kanten, gaat het over de botsing tussen gemeenplaatsen en vooroordelen. Van beide kanten, geef ik toe, maar aan de andere kant iets meer[2].  

Het mooiste stuk in dat behartenswaardig artikel komt van good old Urbanus. “Ach, toen ik begon, was het logisch dat je je verzette tegen het establishment dat toen rechts was. Sinds paars heeft links de salons van het establishment veroverd, en dus begin ik daar wat aan te kietelen. Voor mij is de cirkel rond. In de jaren zeventig waarschuwden mijn collega-kleinkunstenaars me dat ik niet voortdurend op de pastoors mocht kappen omdat ik in hun parochiezalen moest spelen. Vandaag hoor ik dat ik moet uitkijken voor een boycot van de VRT, Humo of De Morgen.”

Tegelijk leert dat natuurlijk ook dat de pensée unique bestaat, al werpt het tegelijk ook een wat ander licht. Eigenlijk gaat het eenheidsdenken en de framing waarover ik eerder heb geschreven, meer over een gebrek aan kritische zin en openheid dan over een (bewust opgezette) poging om mensen te beïnvloeden. Eigenlijk is dat framen een gevolg van een onuitgesproken ideologische consensus, waarbij een kritische individuele andere mening weinig kansen wordt gelaten. En, geloof me, op de redactie die ik het beste ken, op de VRT, zijn die afwijkende meningen voorradig.

Maar zeker nu de-mannen-van-het-reglement de zaak daar hebben overgenomen van de creatieve spitsen, ontstaat de neiging om het systeem te laten denken in de plaats van het individu. En dat is des te meer het geval op een redactie met (te) veel volk, die ook al door de grootte van de groep een ideale plaats vormt om achterover te leunen.

Maar nu én Wouter Vandenhaute én Jan Stevens (de bijna-ex-baas van Canvas) de VRT keihard hebben aangepakt, nemen mijn liefde en geloof voor/in de openbare omroep de bovenhand op mijn kritiek[3]. Het mag dan al zeer waar zijn dat de instelling meer met de instelling zelf bezig is dan met de opdracht, dat de omroep voor teveel mensen een luchtmatras is waarop je levenslang kan drijven, dat men zichzelf daar hopeloos vast heeft gereden, het belet niet dat, desondanks eigenlijk, door een aantal mensen goed en zelfs uitstekend werk wordt geleverd. Mensen die overigens een betere VRT verdienen. Mensen die die zwakke punten ook zien, maar door een bijwijlen Kafkaësk systeem worden versmoord, of gewoon hun ding doen, en zwijgen.

Het is jammer dat alleen zij die afstand nemen (zie Jan Stevens; zie uw dienaar) de vrijheid hebben om een en ander te zeggen. Niet dat ik terug wil naar de tijd waarin een beetje VRT’er openlijk zijn mening moest zeggen. Ik heb dat ook gedaan toen, en heb daarvoor ooit van Cas Goossens de Derde Sanctie[4] gekregen. Ok, ik geef toe, zelden voor zo weinig geld zoveel plezier gehad, maar dat was fout. In een bedrijf kan en mag dat niet. In een bedrijf moet je luisteren naar de creatieve en innovatieve geesten, en niet naar de gemiddelde middelmaat. Eigenlijk omdat een bedrijf geen democratie is. En dat is een van de fundamentele kwalen van mijn geliefde openbare omroep.

Wie een bedrijf leidt op basis van democratische beslissingen, is als een politicus die alleen handelt na referenda. Ik geef Frits Bolkestein gelijk: wie de wereld wil veranderen, heeft geen behoefte aan referenda. Referenda komen nooit verder dan de bestaande toestand.

En à propos. Terwijl ik nu toch in de blauwe hoek ben terechtgekomen.

1.       Het is bijzonder treurig te zien dat liberalen het spreekrecht van verkozen politici aan banden willen leggen.  En in het Vlaams Parlement door socialisten in deze een les worden gelezen. Ik dacht dat het Algehele Vrije Woord intussen verworven was… Zelfs voor foute meningen.

2.       Heb met enige belangstelling (ook in De Morgen) mijn jonge en beminnelijke collega Mathias De Clercq gelezen. Puppet-on-a-string van… en dus, zoals kon worden verwacht, niet alleen een opeenstapeling van gemeenplaatsen over het nationaliesme, maar ook een geweldige sneer naar de eigen partij, versta de eigen partijleiding. Het behoort kennelijk tot het wezen van de VLD elkaar onderuit te halen; dat is daar caractériel … 

Mathias steekt ook nog de loftrompet van wat hij noemt ‘het liberale verhaal’. Twee bladzijden is nogal veel om te zeggen waarover dat niét gaat, maar blijkbaar is dat te weinig om in ook maar één zinnetje te zeggen waarover het dan wél gaat. Het liberaal ideologisch congres is uitgesteld, zegt Mathias. Terecht, zo te zien.   

Het zal de lieve lezer intussen duidelijk zijn: ik ben niet alleen om persoonlijke redenen een fervent voorstander van een openbare omroep. Ook ideologische overwegingen spelen mee. Overal waar ik ga spreken (en dat gebeurt wel eens J), zeg ik hetzelfde: vtm en vrt hebben in de voorbije twintig jaar meer voor de Vlaamse zaak gedaan dan het Davids-, Vermeylen- en Willemsfonds samen. En neem daar alle andere Vlaamse verenigingen maar bij.

Ik zeg dat met alle respect voor de verenigingen in kwestie: ik hoop dat ze mogen groeien en bloeien. Maar feiten zijn feiten. Dat we ons Vlaming voelen (ik probeer het woord identiteit te mijden), dat Vlaanderen als denkkader bestaat, komt vooral omdat we van De Panne tot Maasmechelen naar dezelfde tv kijken, dezelfde kranten en boekskes lezen. Ik heb dat ooit gelezen bij Etienne Vermeersch, en het gebeurt al eens meer dat ik vind dat die gelijk heeft.

Nu wil het geval dat de vrt die onmiskenbare voortrekkersrol in de Vlaamse gemeenschaps- en natievorming op vandaag eigenlijk geheel en al tegen haar eigen zin speelt. Ze zijn daar zo te zien eigenlijk liever Belgische Radio en Televisie. Mijn geliefde openbare omroep geeft namelijk het beste van zichzelf om de Belgische identiteit te promoten. Dat is wat in vaktaal framing heet; versta: het denkkader creëren waarbinnen ‘men’ vindt dat u moet denken.

Concreet. Canvas maakt een reeks met portretten van zes wereldvermaarde wetenschappers. Allemaal Vlamingen, niemand Franstalig, maar toch heeft Canvas het over Belgische wetenschappers. Eén doet iets gelijkaardigs met mensen uit de culinaire wereld, en, lap : Made in Belgium. Daar is zonder twijfel over nagedacht in vele vergaderingen met heel veel leidinggevenden.

Terzijde: bij de commerciële omroepen is het al Vlaanderen wat de klok slaat. Recht door Vlaanderen, De beste bakker van Vlaanderen, De beste hobbykok van Vlaanderen, Vlaanderen Vandaag, De Stem van Vlaanderen, en zelfs Zot van Vlaanderen[1].

Het mooiste in dat verband is een hele avond van Radio 1 op 4 maart (wat ze vreemd genoeg niet eens uitzenden, zo te zien) waarvoor met man en macht reclame wordt gemaakt. België verdedigen, het mag wat kosten, moeten ze daar denken. Zelfs als we dat niet uitzenden…  Het geld van de vrt dient niet alleen om programma’s mee te maken; het kan ook worden ingezet in het gevecht om de ziel.

Een avond over De Belgische Identiteit, met een pracht van een gastenlijst. Zelden een evenwichtiger en onpartijdiger panel gezien. Bovendien: ik, en omzeggens alle anderen, weten nu al wat die daar gaan zeggen. Vanwege all usual suspects. Niet in Onze Naam, maar dan revisited. En jawel dus… allemaal Belgen, op één na: Bart De Wever…  Mijn god!

Vorige week vroeg iemand met enige zeggenschap in de organisatie of ik nog altijd de vrt in het hart droeg. Ik heb met grote stelligheid ‘ja’ gezegd. Ik zei: ‘ik ben geheel en al voorstander van een serieuze openbare omroep’. Zoals in mijn tijd, quoi.

(wordt vervolgd; … wat zoude ze letten !)

Toch zijn er dingen die, zoals ik het altijd zeg, in de sterren geschreven staan. Een ervan is dat bij de mij zeer geliefde openbare omroep de bijltjesdag(en) na de “affaire-Bracke”[1] er onvermijdelijk moest(en) aankomen. Het feestje is begonnen. Al moet ik toegeven: zo snel had ik het wel niet verwacht…

Het stond gisteren[2] in Het Laatste Nieuws (zoals altijd eerst), en morgen zonder twijfel in de kwaliteitspers: het is die goede Michel Wuyts die aan de beurt is. “Kritische collega’s” (en vanzelfsprekend anoniem, wat had je gedacht?) vinden het niet kunnen dat hij optreedt als presentator bij ploegvoorstellingen.

Wuyts verdedigt zich, en, hem kennende, geloof ik hem op zijn woord. Helaas zal het ook hem intussen duidelijk zijn dat, als het systeem wordt overgenomen door de middelmatigen, het dan altijd noodlottig is het hoofd boven het maaiveld uit te steken…

Wuyts is in zijn domein een autoriteit. Ik kan dat zelf niet beoordelen, ik ken niets van ‘de koers’, maar mensen die ik vertrouw en die het kunnen weten, zeggen mij dat. En ze zijn met zijn velen. Dat wielerploegen Wuyts vragen, lijkt me de normaalste zaak van de wereld. Ze kunnen het ook aan Anne De Baetselier vragen, en die zal dat zonder twijfel ook goed doen, maar Wuyts heeft natuurlijk meer. De ploegdirecties die hem vragen, stel ik me voor, nemen een ‘risico’ in huis, een ongeleid missiel (misschien vraagt Wuyts wel iets waarop ze net een beter antwoord hadden kunnen geven), maar ze winnen aan geloofwaardigheid en dus aan prestige.

Maar het mag dus niet, van kritische collega’s, die – dat valt op – blijkbaar niet één woord vinden waaruit zou kunnen blijken dat Wuyts ergens in de fout is gegaan. En ik geef het u op een blaadje: er zal zeer ijverig zijn gezocht[3], maar kennelijk is er niets gevonden… In de speurtocht naar Zoek de fout van Wuyts zullen ettelijke uren gekropen zijn. Het zou me niets verwonderen als er zelfs zouden zijn die daarvoor hebben overgewerkt, en recup, maaltijdvergoedingen en andere toeslagenhebben gevraagd. En vervolgens op basis daarvan nog eens moeten overwerken om documenten te maken over de onderbemanning van de redactie. Mijn god! I know them.

Het zijn het soort mensen dat, zoals vakbonders, meer belangstelling heeft voor zichzelf dan voor de programma’s. Ze hebben uitgesproken ideeën over kwaliteit: kwaliteit is namelijk wat zij doen; punt uit. Vernieuwing is des duivels, of minstens verdacht. Kleurloos en onopvallend is doel én kwaliteitslabel. Concurrentiebesef is hen totaal vreemd, omdat ze in meerderheid van de voormalige radionieuwsdienst komen, waar de druk van de cijfers – helaas ! - veel minder groot is. Mensen met tijd ook om de zaak te ‘controleren’. Die groep is groot, en verkiest gelijkgezinden in de redactieraad en in de deontologische commissie.

Maar terug naar Wuyts: het mag dus niet, van kritische collega’s, en de  hele VRT volgt. In organisaties met slappe knieën halen het minimum en het korte termijn-perspectief het altijd.

Kritische collega’s dus. Versta: diegenen die nooit worden gevraagd om een ploeg te presenteren, en dat ook niet kunnen. Een beetje wat ooit in de politiek Het Laatste Show-syndroom is genoemd: wie niet gevraagd werd in DLS zei dat hij/zij uitsluitend met kwaliteit, met inhoud & dossiers bezig was, een serieus mens quoi. De dag dat ze worden gevraagd veranderden ze van standpunt…

Mediocrity lives by rules . Het stond op een sms van een ex-collega die alles behalve middelmatig is, want zo zijn er gelukkig natuurlijk ook, maar ze worden, met de hulp van hogerhand, als minderheid platgewalst door de meerderheid. Ook voor hen dreigt de wet van het maaiveld…

De doos van Pandora is bij deze geopend. Dat is doodjammer.

(wordt vervolgd;  “…wie zoude ze letten?”)

Misschien overdrijf ik. Maar wie daar in elk geval kan over meespreken is Daniel Cohn-Bendit, ex-voorman van de soixant-huitards, nu welbespraakt fractieleider in het Europees Parlement van Groen!, Ecolo en… N-VA. Ja, we zitten daar samen…

Cohn-Bendit was zo eerlijk of dom – u mag kiezen - geweest zijn zonden aan het geduldige papier toe te vertrouwen. En de correcte Kerk van de Kwaliteitspers dwong hem tot de ultieme biecht – bloed, bloed, bloed! Wat hij in de jaren stillekes geschreven had over kleuters en erotiek, was, zei hij nu, ‘al te luchtig’. DCB overgoot dat in het Duits met een saus die hij ready made van de jezuïeten had meegekregen: het was maar een ich-bezogene Selbstreflexion…

Een gevolg ook van de tijdsgeest… Diezelfde tijdsgeest – eind jaren 70, begin jaren 80 – waarmee het stuk van Etienne Vermeersch gelezen moet worden. Vermeersch – één van de intelligentste mensen die ik ken, iemand die echt wel mijn leven, zelfs mijn politieke keuzes heeft beïnvloed – bepleitte toen een milde behandeling van de pedoseksueel.

Voor canonist Kurt Martens is dat stuk van Vermeersch een reden om – en haalt u even diep adem - de “Bijzondere commissie betreffende de behandeling van seksueel misbruik en feiten van pedofilie binnen een gezagsrelatie, inzonderheid binnen de Kerk” aan te spreken. Uw dienaar is lid van die Kamercommissie. Meer bepaald stekt Martens de vraag waarom de commissie niet onderzocht/onderzoekt in welke mate de geest van mei ’68 verantwoordelijk was/is voor de verspreiding van pedofilie en vooral voor de lakse respons erop van Justitie, en bij uitbreiding van ons allemaal.

Ik vind dat niet eens zo’n gekke suggestie. Ik twijfel er zelfs niet aan dat geboren pedofielen in dat permissieve klimaat het een stuk makkelijker hadden dan vandaag. Die twee gezichten van mei ’68 worden perfect gevat in de openingsscène van Der Baader Meinhof Komplex: de kinderen van Ulrike Meinhof spelen naakt op het strand terwijl een breeddenkend man ze even breedgrijzend aan het filmen is.  Fictie, jazeker, maar allicht uit het leven van toen gegrepen.

En effectief, ook toen heeft iedereen die ‘iets wist’ gezwegen. En misschien was dat zelfs vanuit de overweging dat men geen bekrompen burgerman wou zijn. Peer pressure, zeg maar, psychologische dwang eigenlijk. En dus een goede vraag van Martens.

Al pleit dat tegelijk natuurlijk de Kerk niet vrij. In de periode voor 68 was er minstens evenveel sprake van misbruik, is gebleken uit het dossier van Peter Adriaenssens. En wie mensen fire and brimstone belooft voor onkuise gedachten (dat was immers genoeg!), kan natuurlijk nooit perverten de hand boven het hoofd houden. Toch is dat onmiskenbaar gebeurd.

Ik heb al één en ander geleerd in de Bijzondere Commissie Seksueel Misbruik enzovoort: waarden en moraal zijn au fond niet relatief. Ongeacht de tijdsgeest is het nooit oké geweest om met kinderen te foefelen. Het “gesundes Volksempfinden” was zich daar altijd veel meer van bewust dan de pastoors, of het nu die van de zogeheten linkse kerk zijn, of die van de katholieke kerk.

Idem dito met een taboe dat tegelijk progressief en religieus is: vrouwenbesnijdenis. In ons land alleen al meer dan 8000 gevallen volgens een recent rapport van Volksgezondheid. Sinds 2001 expliciet in de strafwet, maar nog nooit één vervolging voor ingesteld nota bene. Ook dat is een zaak van schuldig zwijgen; l'histoire se répète.

Heer, laat de schellen van onze ogen vallen.

L.S.,

Ik wend mij tot de Raad voor Journalistiek omdat ik vind dat ik met name door de redactie van Humo niet correct ben behandeld. De journalistieke tekortkoming is m.i. derwijze flagrant dat ze bovendien niet anders kan worden gezien dan als een intentie tot (reputatie)schade: via anonieme bron, en alléén door die bron, word ik beschuldigd van een of zelfs meerdere misdrijven. De redactie heeft nagelaten mij daarover te contacteren. Alleen als ik zelf reageer, en ná publicatie, wordt, na meer dan 10 uur, een update toegevoegd.

Ik verklaar mij nader.

Aanleiding is volgend artikel op de website van Humo.  (http://www.humo.be/tws/actua/21634/een-korte-periode-volgens-siegfried-bracke-14-jaar.html ), gepubliceerd op 18/01/2011 om 17u55. Ik heb met dat artikel weinig moeite maar vraag me wel af of in deze de betrokkene waarover wordt bericht, niet om een reactie moet worden gevraagd. Mij is in deze niets gevraagd. Maar op zich wil ik daar geen punt van maken: de feiten lijken mij onvoldoende zwaarwichtig. Enige ruwheid blijkt dezer dagen tot de journalistieke geplogenheden te horen, en dat het check- en-dubbelcheck-principe daar dan niet wordt gevolgd, tja…   

Dat artikel – kan u nagaan – wordt vervolgens door een aantal andere media, op het internet en elders, overgenomen.

Onder meer door Het Laatste Nieuws.  Anders dan de redactie van Humo belt die mij wel, vraagt journalist Jan Segers mij, de dag na publicatie op de site van Humo, naast bevestiging of ontkenning ook nog toelichting. De dag nadien, verschijnt in Het Laatste Nieuws op bladzijde 2 een correct artikel. U kan het vinden in bijlage.

Op zijn beurt wordt dat artikel uit Het Laatste Nieuws als bron gebruikt de avond van 20/01/2011 op de site van Humo.  Zie : http://www.humo.be/tws/actua/21652/siegfried-bracke-gewaardeerd-medewerker-van-de-socialistische-partij.html

Ook nu wordt geen contact met mij genomen – is dit een alom verspreid gebruik? – en geeft men niet alleen aan het artikel uit Het Laatste Nieuws een ‘draai’ die m.i. kwaadwillig is (ik geef niet ‘schoorvoetend toe’, ik zeg: ik weet het niet meer, maar stel dat het waar is, so what?) maar tegelijk wordt opnieuw een naar verluidt nieuwe anonieme bron opgevoerd die suggereert dat ik een misdrijf heb gepleegd (zwartwerk). Met name in de passage “Ik weet ook dat hij liever niet betaald werd via een overschrijving op zijn rekening, maar zijn centen graag cash in een envelopje kreeg. Daar zal hij wel zijn redenen voor gehad hebben, zeker?». 

Hierover gaat de klacht waarvan ik de behandeling vraag: beschuldigd worden van één of meerdere misdrijven (belastingfraude;  en dus ook valsheid in geschrifte en gebruik van valse stukken) door een anonieme bron zonder kans op weerwoord van de betrokkene, is mijns inziens deontologisch fout. Ik vraag daarover een uitspraak van uw Raad.

Dat hier de journalistieke deontologie is geschonden, lijkt me overigens om nog een andere reden duidelijk. Wanneer een anonieme bron wordt opgevoerd, moet die m.i. ook altijd worden getoetst aan het cui bono- of cui prodest-principe. Een bron is onbetrouwbaar of dient met grote omzichtigheid te worden gebruikt, als kan worden vermoed of aangenomen dat ze, de bron, belang heeft bij de verspreiding van het nieuws. In deze kan het niet anders dan dat dit wel degelijk het geval is: gezien de aard van de informatie, kan ze niet anders komen dan van een ‘concurrerende ‘ politieke partij. De informatie zelf is bovendien onbewijsbaar, want men kan geredelijk aannemen dat niemand bij de ‘betalende instantie’ geneigd zal zijn de eigen (in dat geval dus zwarte en/of vervalste) boekhouding naar buiten te brengen. 

Ook de hierboven beschreven vaststelling was een reden temeer om mij, vóór publicatie, de kans te geven op een weerwoord.

Ter vervollediging: omdat beschuldigd worden van een misdrijf voor iedereen en a fortiori voor een lid van de Wetgevende Macht niet gering is, heb ik op 21/01/2011 om 13u12 dan maar zelf contact gezocht met de redactie. Ik ontken tav hoofdredacteur Sam De Graeve de beschuldiging. Hij verontschuldigt zich omdat ik door zijn redactie niet om een reactie ben gevraagd. Dezelfde dag – om 14u21 – publiceert de redactie een zogeheten update; i.e. er wordt een alinea aan het artikel toegevoegd.

Boven beschreven bijdrage wordt overigens door andere media overgenomen. Zie onder meer http://www.standaard.be/artikel/detail.aspx?artikelid=GUK35BUQ8&_section=60410226&utm_source=standaard&utm_medium=newsletter&utm_campaign=ochtendupdate

Ik kijk uit naar de uitspraak van de Raad. Mijns inziens staan hier belangrijke journalistieke principes op het spel. Het zal u bekend zijn dat ik de Vlaamse media altijd met kracht heb verdedigd. Ik zou dat graag blijven doen, maar dat kan maar als fouten ook aldus worden erkend.

Ik weet het: ik mag hier niet teveel over  politiek spreken, maar ik moet, ik kan niet anders.

Ik krijg namelijk de wubbe van Mark Eyskens. Ik vond de manier waarop hij die bewonderenswaardige Felix De Clerck misbruikte absoluut beneden alle peil.

Felix kan ik met de betoging tegen de impasse heel goed begrijpen – ik moet me inhouden of ik ga mee – maar potverdorie, goede Felix, laat je toch niet misbruiken door de man die zelf het staatstekort liet oplopen tot 14 %. Zelfs jij zal daar nog moeten voor betalen. Laat je toch niet misbruiken door de man door wiens wanbeleid alle Belgen in 82 van de ene dag op de andere 8 procent armer zijn geworden. Wat is me dat!

Excuses, luisteraars, het was uit voor ik het wist.

Al kan je het met luid roepen wel ver schoppen… Ik denk aan de onbekende Vlaming Kris Janssen: in 36 uur tijd wel vier keer opgevoerd op de openbare omroep. In werkelijkheid is Janssen gewoon iemand van de VRT, maar swat. Ik zal deontologisch ouwerwets wezen. Hoewel…

Vreemd toch. De man krijgt als anonieme Vlaming reclame tot en met, onder meer om uit te halen naar onnozele Vlamingen die – godbetert – bezig zijn met de op- en afritten van de Brusselse Ring.

Dames en heren, de eis over de bevoegdheid over die op- en afritten is een FRANSTALIGE eis. En weet je wat? De Vlamingen maken daar niet zo’n punt van. Ach ja, denken ze…

Maar, wees gerust, meneer Janssen, uit zijn nek kletsen is een grondwettelijk recht. En de openbare omroep moet dat volop ondersteunen.

Ik heb nooit de eer gehad een Royal te interviewen, maar mijn goede ex-collega Martine Tanghe wel. En ze mocht zelfs prinses Mathilde naar haar favoriete boek vragen. “De helaasheid der dingen” was het antwoord. En ik zag ze in Laken al meezingen met het Pruimenlied uit de Helaasheid. Het wonder is geschied, het wonder is geschied, mijn pruim is nat en het regent niet…

Vroeger, op de redactie, ontstaken wij ook wel eens in gezang. Zongen we onder meer de Internationale, met het onverwoestbaar mooie Sterft, gij oude vormen en gedachten. Maar oude vormen en gedachten, die sterven altijd moeilijk, weet ik...

Toen ik als student na korte tijd het extreem-linkse en door Mao geïnspireerde Amada verliet, zeiden zij die wél bleven, dat dat van doen had met mijn beperkte beginselvastheid. En dat was juist. Ik ontbeer de geestelijke lenigheid om me vast te klampen aan een idee-fixe. Sommige mensen kunnen dat wel. Acteur Dirk Tuypens bijvoorbeeld – bekend uit Witse. Hij is de man die de favoriete schrijver van Mathilde en andere cultuurdragers samenbrengt in het verzet tegen het Vlaams-nationalisme.

Tegelijk geeft de goede man, Tuypens dus, zijn onvoorwaardelijke steun aan Revolution Rock, het popfestival dat Steve Stevaert gaat organiseren in Cuba. Anders gezegd: Tuypens heeft het moeilijk met de wil van de kiezers; maar de dictatuur van El Lider Maximo, dat is vanzelfsprekend geen punt.

Maar misschien moet ik het allemaal zo scherp niet zien. Misschien is het verschil tussen België en Cuba niet eens zo groot. Per slot van rekening hebben in beide landen de hoogste regeringsinstanties gezegd: “Dit model werkt niet meer.” Maar u hoeft hen vanzelfsprekend nooit op hun woord te geloven. 

Humor en macht zijn geboren en gezworen vijanden. Als ze botsen levert dat altijd geweldige televisie op.  Denk aan de schitterende documentaire op Canvas onlangs: Hammer and Tickle, over humor in het Oostblok.  In een staat met alle macht in één hand, bleven de mensen de subliemste grappen maken. What doesn’t buzz and doesn’t go in your butt? A sovjet-made butt buzzing device. Daartegen is geen propaganda bestand. Geen macht kan daarmee om.

Bij ons is de macht om te beginnen al gespreid over twee democratieën, maar swat, er zijn drie grondwettelijke machten, en, informeel, is er ook nog de vierde macht: de media. Zij leggen de andere machten genadeloos op de rooster. 

Hun taak is nobel, maar net omdat ook zij macht hebben, moeten ook zij – net als andere machten - af en toe een pond vlees afstaan. Dat werkt altijd louterend.

Daarom vond ik “Basta”, het nieuwe programma van de Neveneffecten, geweldig.  Niet de sketch met de man van Mobistar. Deed mij iets teveel denken aan wat Pasolini  zei over mei ’68: “Studenten, zonen van bourgeois, die met stenen gooien naar politieagenten, zonen van arbeiders.”

Nee, geef mij dan maar de stukken over het succesvol seksleven van VLD’ers, en het vele “hemelen” van de Groen!-kiezers.

Volledig verzonnen, maar toch overal – ik zei : overal - overgenomen. Alle journalisten vervolgens op hun achterste poten! Maar dat maakte het des te geestiger. Het waren reacties van Romeinse kind-keizers, die niet weten dat wie geschoren wordt, beter stil blijft zitten.

De Neveneffecten hebben een heerlijke satirische aanslag gepleegd met een simpel, maar uiterst besmettelijk en viraal overdraagbaar biologisch wapen.

De keizer stond weer eens in zijn hemd. Leve de keizer!

Er is ook nog goed nieuws. De Boekentoren van de Gentse universiteit is gered! Geert Bourgeois heeft daarover vanmorgen een subsidie-overeenkomst getekend. Juicht, Gentenaars, juicht ook alle andere wereldburgers, de vierde toren van onze fiere stede zal ook deze eeuw overleven. Het betonrot krijgt geen kans.

Henry Van de Velde zal content zijn. Zijn baken van wetenschap zal blijven, naast de drie andere torens: de Sint-Niklaaskerk, de Sint-Baafskathedraal en het Belfort.

Van de Velde wou een toren van beton, een teken van moderniteit, symbool van de instelling die vandaag ook om ivoren torens bekend staat, maar swat. Het dreigde overigens - toen er alleen nog maar ruwbouw was - nog fout te lopen. Bij het begin van de Tweede Wereldoorlog werd, wat het schrijn van de rede had moeten worden, een adelaarsnest voor het Duitse luchtafweer…  

Maar na de oorlog kwamen in de toren 3 miljoen boeken, een gigantische verzameling menselijke kennis. Voor mensen van mijn generatie betekent dat nog iets. Wij vonden dat een tempel van wetenschap. We wisten dat boven in de Belvédère onze knapste proffen biljart speelden, terwijl ze sigaren rookten en cognac dronken, allebei een bron van metafysiche discussie.

Ik begrijp dat de Milleniumstudent minder onder de indruk is. Toen de  universiteit aan brand marketing wou gaan doen, bleek uit een enquête dat de boekentoren geen goed symbool was. De boekentoren, zo bleek, deed studenten denken aan een gevangenis.

Toen ik dat las was ik daar het hart van in. En dus werd dan maar de aula gekozen, met zuilen die Jan Fabre ooit met ham heeft beplakt. “De benen van de rede ontveld”, heette dat kunstwerk. Dat was mooi, maar u zal begrijpen dat mijn voorkeur gaat naar de torenhoge loftuiting van rede & wetenschap.

Toen ik niet meer in Gent woonde, en ik kwam de stad binnengereden, dan keek ik er naar, en dacht ‘respect!’. Respect voor zoveel schoonheid, voor de Torens van Dietsland, de “stenen gedichten”, van de foute dichter Wiens Moens. En ze zijn en blijven dus met vier.

De boekentoren, dat hij leve. Of om ook vandaag iets politieks te zeggen: vivat, vivat, semper vivat!

Anders dan de president van Europa, kijk ik wél naar de Zevende Dag. En ik heb daar gisteren een buitengewoon verfrissend debat gezien tussen zogeheten burgers over de zogeheten onrustwekkende politieke toestand.
Bleek namelijk dat deze burgers gezegend zijn met inzicht, koelbloedigheid en verstand.
Wie ook gekeken heeft, zal zich nu afvragen of ik dan de moedeloze, verontwaardigde acteur niet heb gezien? Natuurlijk, maar ook dat was interessant.
De man zei het overigens zelf: hij zei maar, zei ie, wat hij hoorde op café, en dat was wat in onze kranten staat: over politieke spelletjes, over amateurisme, over de kunst van het compromis die kennelijk naar de kloten is gegaan.
Dat laatste hoor je overigens ook uit de mond van zogeheten oude, wijze mannen. Mark Eyskens bijvoorbeeld. De man waarvan cd&v-vice-premier Vanackere publiek zegt dat hij - Eyskens - onmogelijk kan weten waarover het gaat, maar passons! Ook bij oude mannen is dat geen beletsel voor een ferme mening...
Terzijde. De slimste oude wijze man is zonder twijfel Louis Tobback. Bij hem geen gesakker over het naderende einde, maar heldere, koele analyse, en daar bovenop zelfs nieuwe gedachten.
Koele analyse en nieuwe gedachten die ik dus ook terugvond in de Zevende Dag bij de zogeheten burgers. Over hoe we vandaag de prijs betalen voor de scheve toestanden van vroeger, en hoe de compromissen van vroeger de toekomst van de komende generaties bedreigen.
En wat ook zo verfrissend was in de Zevende Dag, was het begrip van de burgers voor complexiteit. Heerlijk was dat! En dat allemaal op een grijze zondagochtend op televisie!
O... Ben ik nog vergeten. Ik maak van dit dagboek misbruik om u allen een gezond en gezoend 2011 te wensen. Ik hoop dat als ik u tegenkom, dat u dit jaar ool nog iets anders gaat zeggen dan ‘Volhouden’. Maar als het moet, dan moet het. Ik weet nu dat u weet waarom.
 

Ik verklaar me nader. Een paar weken terug stel ik aan de minister van Justitie een vraag over de dramatische achterstand bij de betaling van de gerechtelijke experts. Ik bespaar u details: het is weliswaar schandalig dat een overheid goedkope leningen afsluit met haar gerechtelijke experts onder de vorm van te laat betaalde facturen, maar die praktijk bestaat ondertussen zo lang dat het eigenlijk geen “nieuws” meer is. Stefaan De Clerck antwoordt dat één en ander moet verholpen worden met zijn hervormingsplannen, maar dat die door de val van de regering geblokkeerd zitten.

Hij haalt het voorbeeld aan van de databank voor beslagberichten, een computersysteem dat eigenlijk al helemaal klaar is, politiek goedgekeurd en al. Alleen de spreekwoordelijke druk op de knop om op gang te schieten, ontbreekt nog. Helaas, zegt hij, zitten we in Lopende Zaken, en kan dat dus niet meer. Een antwoord waarmee ik als eenvoudig Kamerlid vrede moet nemen, ook al vind/vond ik dat een wat onnozele interpretatie van het begrip Lopende Zaken.

Korte tijd later lees ik dat de regering beslist heeft om een gebouw te huren om er 4000 federale politiemensen en hun diensten in onder te brengen. Het gebouw is privé-eigendom, maar gebouwd met de wetenschap dat de staat het langlopend gaat huren. De huurprijs is zeer aanzienlijk. Vele volgende regeringen zijn door die beslissing gebonden.

Ik vraag aan premier Leterme of dat dan wél valt onder de Lopende Zaken. Ja, antwoordt die, want de eigenlijke beslissing daarover is genomen ongeveer een jaar terug. En wat de regering doet, is uitvoeren wat ze als regering met volle bevoegdheid heeft beslist.

Alweer moet ik daarmee als eenvoudig volksvertegenwoordiger vrede nemen, het antwoord is juridisch correct. Maar ik voeg eraan toe dat ik dat niet begrijp, waarom het een blijkbaar niet kan, en het ander wel.

Maar Yves Leterme corrigeert: ook dat computersysteem is intussen opgestart. Toen ik mijn vraag stelde aan Stefaan De Clerck was dat nog niet het geval.  Is/was dat dan ineens geen Lopende Zaak meer, vraag ik. En dan zegt Leterme iets heel merkwaardig. Ik citeer hem uit de (nog niet goedgekeurde) Handelingen van de Commissie Binnenlandse Zaken. Leterme zegt: “Het is heel eenvoudig. Sinds de aanvaarding van het ontslag van de regering ligt een aantal koninklijke besluiten die de Koning moet ondertekenen op het Paleis. Over de politieke dekking van het staatshoofd en het tekenen of niet-tekenen heeft er een colloque singulier plaatsgevonden tussen de Koning en mijzelf, en tussen de diensten van de Koning en mijn diensten. Dat koninklijk besluit is blijven liggen omdat er moest worden gekeken of het effectief binnen de lopende zaken viel. Na verloop van tijd is gebleken dat het paste binnen het concept lopende zaken en is het ondertekend en in werking getreden”.

Met andere woorden: de koning beslist zelf wat er Lopende Zaken zijn, en wat niet. En daar waar normaliter de koning tekent onder verantwoordelijkheid van één of meer ministers,  beslist de man blijkbaar zelf… Hij discussieert blijkbaar in de beslotenheid van de Colloque Singulier over al dan niet Lopende Zaken. Hij controleert met andere woorden de uittredende regering of ze wel binnen haar Lopende Zaken blijft.

Waarbij onvermijdelijk de vraag is: komt dat de koning toe? Zo ja, krachtens welke grondwettelijke regel? En wie controleert daarbij de Koning? En voorts: welke besluiten houdt de man op dit moment tegen? Welke laat hij wél gaan? Hoeveel andere KB’s liggen er klaar ter ondertekening, en waarom weigert hij te tekenen? En welke heeft hij eerst geweigerd te tekenen, en welke heeft hij – behalve dat eentje van Stefaan De Clerck - uiteindelijk toch getekend, en waarom?

Voorwaar, bij deze, een volgende mondelinge vraag voor Leterme… Met de vraag ook of het aloude adagium dat de koning wel regeert maar niet bestuurt[1], of dat in deze nog klopt. Het moge duidelijk zijn dat alleen die laatste vraag retorisch is…

Eén jaar later staan we nog geen stap verder. De federale prijs voor politiek cynisme gaat voor 2010 naar Joëlle Milquet: toen de regering asielzoekers wou opvangen in Bastogne, ging ze op de rem staan. De CDH wil in 2012 daar de burgemeester leveren, en dus: ho maar! Ze mogen komen, maar ze moeten ook rap weer weg. Joëlles voorheen christelijke en nu humanistische boodschap van naastenliefde kent limieten.

Ik moet het toegeven: in Gent – en hier gaat het niet om asielzoekers, maar om (vooral Bulgaarse) Roma’s[1] - is men rechtuit, en dat siert de bestuurders van de fiere stede. Daniel Termont ging zelfs hard: “Mensen, toon alstublieft uw goed hart niet, ook al breekt het bij het zien van zoveel ellende."

Het ware socialisme, zeg maar. Voor deze verworpenen der aarde ook in barre wintertijden géén kom soep, géén warm deken, géén schuilplaats. Zelfs Daniël moet er, toen hij zijn eigen woorden in de krant zag staan, danig zijn van geschrokken. Hij is nochtans als het over pragmatisme gaat, een expert. "Als mijn boodschap verkeerd aankwam, verontschuldig ik mij daarvoor,” krabbelde hij terug. “Het gaat me niet om de medemenselijkheid van vrijwilligers, die siert hen. Maar vluchtelingen krijgen het idee dat ze in Gent sowieso geholpen kunnen worden, en dat is niet zo." In zo weinig woorden is nog maar zelden zoveel onzin verkocht.

Want wat kan er op tegen zijn dat mensen hun hart laten zien? Is het niet goed dat mensen mensen helpen? Ik ben geen SP.A-er, maar ik hoop dat ze daar toch nog een hart hebben. Dat het niet ál cynisme is.

Maar ten gronde nu: ook Termont weet dat die Roma’s niet naar Gent komen omdat ze daar soep en een deken krijgen. Ze komen om heel andere redenen, en – laat dat duidelijk zijn – wie kan het hen verwijten? Ze komen naar hier omdat Gent “het slachtoffer van eigen succes” is.  Het zijn woorden van SP.A-schepen Reynebeau.

Non- of wanbeleid dat succes wordt genoemd, dat vind ik een heel paarse manier van doen. Vind een eufemisme voor ‘armoede’, en het probleem is opgelost. Zoiets.

Want dat “succes”, dat wil niets meer of minder zeggen dan dat de Roma’s in Gent centen krijgen, een leefloon. “Succes” betekent hier wat Termont impliciet toegeeft, want, nog eens, voor een kom soep komen ze niet tot hier. “Vluchtelingen krijgen het idee dat ze in Gent sowieso geholpen kunnen worden, en dat is niet zo.”

Het is wél zo, goede Daniël, en ze weten het; daarom komen ze ook. Dit is een probleem dat het Gentse bestuur zelf heeft georganiseerd. Anders dan Antwerpen, nota bene[2].   

OCMW-voorzitter Versnick weet dat trouwens ook. Nee, goede Geert, het is niet Geert Bourgeois die de Roma bij honderden naar Gent lokt. Het is het Gentse OCMW zelf.

Ik bespaar de lezer de technische uitleg (niemand heeft een boodschap aan het verschil tussen Bijlage 19 en Bijlage 8), maar in Gent kan je als EU-burger die langer dan drie maand wil blijven met wat draaien en keren na een week of twee een leefloon krijgen. Voor die Roma is dat een godsgeschenk, want in hun thuislanden kunnen ze (van oudsher) in alle opzichten op weinig genade rekenen.

Gent is overigens de enige stad van België waar meer leeflonen worden uitgekeerd aan burgers van binnen dan van buiten de Unie. Uit cijfers opgevraagd door collega-volksvertegenwoordiger Manu Beuselinck blijkt dat dit het Gentse OCMW een miljoen euro per maand kost.

Het klopt overigens wat Termont zegt: die mensen zijn de slachtoffers van mensenhandelaars – met Turkse koppelbazen als onderaannemers. Hij vergeet erbij te zeggen dat Gent dat schorremorrie wel subsidieert. Want elke Roma-met-leefloon staat naar verluidt een kwart van zijn inkomen af aan mensenhandelaars.

Waarom is Gent dan slecht bezig en Antwerpen niet? Omdat in Antwerpen OCMW-voorzitster De Coninck (nochtans ook van de SP.A) dezelfde wetgeving wél strikt toepast. Onder andere door er op toe te zien dat de voorwaarden over werk en werkwilligheid geen dode letter blijven. Door bijvoorbeeld niet te aanvaarden dat 150 mensen kunnen leven van één nachtwinkel, wat in Gent 150 bewijzen van werkwilligheid kan opleveren, en dus 150 leeflonen.  

In Gent heeft paars, in de woorden van een groot socialist, een stort georganiseerd waar meeuwen op af komen die dan zelf niet moeten vissen… Gent betaalt voor een overdosis politieke correctheid, waarmee ze – en dat is waar het om draait - tegelijk het sociaal systeem dat iedereen zo kostbaar vindt, ondermijnen.

Trouwens, nu het eigenlijk te laat is, is in Gent blijkbaar de frank gevallen. OCMW-voorzitter Versnick heeft vorige week aangekondigd voortaan strenger te zullen toezien op de toekenningsvoorwaarden van leeflonen aan EU’ers. Als impliciete bekentenis kan dat tellen. Als relativering bij dit ‘succes’-verhaal ook.

Omdat dat erelidmaatschap niet zal lukken, sta ik bij deze de ruimte voor mijn maandagse mededeling graag af.

En ik laat u weten dat ik mij vanaf nu ook actief zal inlaten met wat er in Gent gebeurt. Want paars heeft er daar een ongelooflijk potje van gemaakt. Ze proberen dat in de schoenen te schuiven van  “onze” Geert Bourgeois, maar ik ga zeer binnenkort terugslaan. Dat is alvast een mooie opwarming voor 2012… Paars in Gent moet worden gecorrigeerd. Te lang aan de macht zijn, blijkt ongezond, en de Gentenaars voelen dat op straat. En als ze het niet voelen, dan betalen ze er wel voor…

Maar eerst, the one and only: Karel de Gucht!

L'idée de la nécessité de changer certaines choses est très répandue en Flandre et ne se limite pas à l'électorat de la N-VA. Une minorité importante de la population flamande, sans percevoir toutes les subtilités du débat en cours, éprouve le sentiment que les partis francophones ne veulent arriver à rien avec la Flandre. Ce sentiment est né lors des négociations politiques de 2007. Dantesques ! … Je n'ai jamais compris que certains politiciens et politiciennes francophones n'aient pas voulu profiter de l'opportunité de conclure un accord avec les Flamands, à un prix nettement moindre qu'aujourd'hui. Pourquoi ne pas vouloir comprendre que nous, Flamands, avons une approche des choses qui peut être différente et que nous sommes la majorité dans ce pays ?

Cette majorité doit-elle dicter sa loi à la minorité francophone ?

Non, je ne dis pas cela. Je ne parlerais d'ailleurs pas de minorité, mais plutôt d'un groupe de population moins nombreux. Mais le droit au respect ne doit pas être un droit de tout bloquer. Une démocratie exige un accord pour pouvoir avancer.

On ne peut y parvenir idéalement que par la règle du consensus...

Non, une démocratie ne peut fonctionner sur la base de cette règle. La démocratie, ce n'est pas le consensus. La Belgique s'est progressivement réduite à une sorte de conférence diplomatique permanente. Ce n'est pas une façon de gérer un pays.

Lorsque Bart De Wever évoque « l'évaporation de la Belgique dans l'espace européen », il dit puiser à fort bonne source : vos propos. Le président de la N-VA n'a pas tort ?

On me cite beaucoup mais de façon parfois incomplète. Bart De Wever dit que l'évaporation de la Belgique se produira dans le cadre d'une Europe fédéraliste qui pourrait reprendre les fonctions de l'Etat belge. Mais cette Europe fédéraliste n'existe pas. J'ai dit que l'évaporation de la Belgique se produisait, sous nos yeux. Et c'est le cas !

De quelle manière ?

La situation empire depuis dix ans. Beaucoup de gens ont des idées de bon sens dans ce pays. On ne peut d'ailleurs pas dire que tout ce qu'avance la N-VA ne tient pas la route. Mais le fossé entre ces idées et les limites imposées par le modèle belge de décision est devenu tel qu'il enlève toute crédibilité au monde politique. J'ai pu le constater durant mes cinq années au gouvernement fédéral: il n'y avait pratiquement plus aucun dossier sur lesquels Flamands et francophones étaient encore d'accord. Ceux qui affirment ne pas vouloir la scission du pays, et c'est une large majorité du monde politique, devraient réaliser qu'il n'est plus possible que les deux grandes communautés continuent à avoir systématiquement des opinions différentes sur chaque dossier. Ça ne va plus !

Un exemple ?

Le dossier de la migration. La Flandre, dans sa majorité, a un point de vue différent de la ligne suivie notamment par le PS et le CDH depuis dix ans. J'ai vécu au gouvernement toute la discussion sur la seconde campagne de régularisation intervenue en 2009 et finalement décidée après mon départ pour la Commission européenne : ce n'était pas un hasard puisque j'y ai toujours été opposé. Aujourd'hui, tout le monde constate que l'approche retenue n'était peut-être pas nécessairement la meilleure. Et j'observe avec satisfaction que le PS commence à le réaliser.

En quoi ce dossier de la migration est-il à ce point sensible en Flandre ?

Les francophones ne se rendent pas compte de l'influence que cette question exerce sur l'opinion publique en Flandre depuis des années. L'octroi du droit de vote aux étrangers non européens aux élections communales  a pro-fon-dé-ment changé cette opinion publique. Pro-fon-dé-ment ! C'est trop simple de réduire cette évolution aux extrémistes. Imagine-t-on l'impact, en Flandre mais aussi en Wallonie, de l'image de ces hôtels? Beaucoup de gens travaillent pour gagner 1 200 à 1 300 euros par mois, pas mal de Flamands n'ont jamais été à l'hôtel de leur vie. Et ils découvrent que l'on met à disposition des chambres d'hôtel à 30, voire 50 euros la nuit : soit à peu près leur salaire mensuel ! De même pour les astreintes de 500 euros par jour imposées par les juges: en deux jours, leurs bénéficiaires gagnent autant que certains travailleurs en un mois. C'est fou, non ? Une grande majorité de la population flamande peut être d'accord avec ce que dit Bart De Wever aujourd'hui sur la migration.

Le noeud du problème communautaire aujourd'hui, n'est-ce pas une Flandre profondément et durablement inscrite à droite, et une Wallonie ancrée de la même manière à gauche ?

Où ça, des partis de droite en Flandre ? L'Open VLD ? Non. Le CD&V ? Un parti de centre-gauche, la majorité de ses parlementaires sont de tendance ACW [NDLR : Mouvement ouvrier chrétien flamand]. La N-VA n'est certainement pas un parti de droite sur le plan socio-économique. Il n'y a pratiquement pas de parti de droite en Flandre : comment peut-on affirmer que les Flamands ont pu voter pour eux ? Les Flamands, dans leur grande majorité, sont partisans d'un Etat providence, d'une protection sociale élargie. Pas moins que les Wallons. Même au niveau régional flamand, pensez-vous que les communes flamandes dépensent moins que les communes wallonnes pour les CPAS ? Si vous saviez ce que ma commune, à majorité libérale absolue et dont je suis le bourgmestre empêché, consacre aux aspects sociaux de la politique. Alors moi, un homme de droite ?

Dans ce cas, le PS est-il à l'extrême gauche ?

Beaucoup de Flamands pensent que la Wallonie est à gauche. Je n'oserais pas l'affirmer. La Wallonie a deux visages : au niveau régional, elle mène une politique libérale, et les employeurs wallons n'ont d'ailleurs pas de problèmes avec le gouvernement régional. En revanche, la Wallonie pratique une approche beaucoup plus à gauche au niveau fédéral, là où s'organise la protection sociale. Ce constat vaut pour le PS et le CDH. De même que les partis wallons sont au moins aussi régionalistes que les formations politiques flamandes.

L'attachement des francophones à la Belgique fédérale n'exprime donc pas un sentiment patriotique ?

Mais non, enfin ! Sauf chez certains, peut-être. L'approche est avant tout utilitaire. Mais il n'y a aucun mal à cela. A l'inverse, la Flandre ne veut pas se distancer du niveau fédéral. Ces dix dernières années, elle a fourni de sérieux efforts à la stabilité des finances publiques fédérales. (Le Vif /L'Express no. 49 van 10/12/2010)

 [Het idee dat er verandering in bepaalde zaken nodig is, is zeer breed verspreid in Vlaanderen en beperkt zich zeker niet tot het electoraat van de N-VA. Een belangrijke minderheid van de Vlaamse bevolking, zonder daarom alle nuances in de vingers te hebben, heeft het gevoel dat de Franstalige partijen tot geen vergelijk met Vlaanderen willen komen. Dat gevoelen is gegroeid tijdens de politieke onderhandelingen, die goddelijke komedie van 2007. Ik heb nooit begrepen dat bepaalde politici (en politicae) niet van de gelegenheid gebruik hebben gemaakt om een communautair akkoord te sluiten met de Vlamingen, waar ze een veel kleinere prijs voor zouden moeten hebben betalen dan vandaag. Waarom willen ze niet begrijpen dat wij, Vlamingen, een andere benadering van zaken hebben die soms kan verschillen, maar dat wij wel de meerderheid in dit land uitmaken?

Moet die meerderheid de wet dicteren aan de Franstalige minderheid ?

Neen, dat heb ik niet gezegd. Ik spreek bovendien niet van een minderheid, maar eerder van een bevolkingsgroep die minder talrijk is. Het recht op respect moet echter geen recht zijn om alles te blokkeren. In een democratie is een akkoord noodzakelijk om vooruit te gaan.

En tot dat akkoord komen we best door consensus?

Neen, een democratie kan niet werken op basis van die regel. Democratie is niet gelijk aan consensus. België is langzaam verworden tot een soort van permanente diplomatieke conferentie. Dat is geen manier om een land te besturen.

Wanneer Bart De Wever het heeft over “de verdamping van België in een Europese ruimte”, zegt hij dat uit zeer goede bron te hebben: het zijn uw woorden. Heeft de voorzitter van de N-VA gelijk?

Men citeert die woorden vaak, maar meestal onvolledig. Bart De Wever zegt dat de verdamping van België zich zal voordoen in het kader van een federaliserend Europa dat de bevoegdheden van de Belgische staat zal overnemen. Maar dat federaliserend Europa bestaat niet. Ik heb destijds gezegd dat de verdamping van België zich voor onze ogen zou voltrekken. En dat is het geval!

Op welke manier ?

De situatie wordt al tien jaar slechter. Veel mensen hebben gezond verstand in dit land. Je kan bovendien niet zeggen dat alles wat de N-VA zegt geen steek houdt. Maar de kloof tussen die goeie ideeën en de grenzen opgelegd door de Belgische besluitvorming is zo groot geworden dat de politiek er iedere geloofwaardigheid bij inschiet. Ik heb het gedurende mijn vijf jaren in de federale regering kunnen vaststellen: er is nauwelijks nog een dossier waar Vlamingen en Franstaligen akkoord over zijn. Zij die zeggen geen splitsing van het land te willen, onder hen de grote meerderheid van de politieke klasse,  moeten wel beseffen dat het niet meer mogelijk is dat de twee grote gemeenschappen systematisch een andere mening hebben over ieder dossier. Dat gaat niet meer!

Een voorbeeld ?

Het migratiedossier. In Vlaanderen heeft een meerderheid een ander standpunt dan dat dat nu al tien jaar door PS en CDH wordt verdedigd. Ik heb in de regering de hele discussie rond de tweede regularisatiecampagne meegemaakt, die was voorzien voor 2009 en is uiteindelijk beslist na mijn vertrek naar de Europese Commissie: dat was geen toeval want ik heb er mij altijd tegen gekant. Vandaag komt iedereen tot de vaststelling dat dat niet noodzakelijk de beste politiek is geweest. Ik stel met genoegen vast dat de PS dat nu eindelijk begint te beseffen.

Waarom ligt dat migratiedossier zo gevoelig in Vlaanderen?

De Franstaligen beseffen niet genoeg welke impact dat probleem nu al jaren heeft op de Vlaamse publieke opinie. Het gemeentelijk stemrecht voor niet EU-burgers heeft die publieke opinie gron-dig veranderd. Zeer grondig! Het is te gemakkelijk om die evolutie alleen aan extremisten toe te schrijven. Beeld u eens het effect in van die beelden van asielzoekers op hotel, niet alleen in Vlaanderen, maar ook in Wallonië. Veel mensen gaan werken voor een loon van 1200-1300 euro per maand, veel Vlamingen zijn zelfs nog nooit op hotel geweest. En die moeten dan ontdekken dat men hotelkamers van 30, soms zelfs 50 euro per nacht ter beschikking stelt aan asielzoekers. Hetzelfde voor de dwangsommen van 500 euro per dag die rechters opleggen: op twee dagen verdient de begunstigde van zo’n dwangsom het maandloon van sommige mensen. Dat is toch waanzin? Een grote meerderheid van de Vlaamse bevolking kan zich achter het migratiestandpunt scharen dat Bart De Wever vandaag verkondigt.

Is de kern van de communautaire problemen niet dat Vlaanderen vandaag en in de voorzienbare toekomst overtuigd rechts stemt en dat het met Wallonië juist andersom is?

Waar zijn ze dan, die rechte partijen in Vlaanderen? Open VLD ? Neen. De CD&V ? Dat is eerder een centrum-linkse partij, een meerderheid van haar parlementairen is van ACW-strekking. De N-VA is zeker geen rechtse partij op socio-economisch vlak. Er zijn bijna geen rechtse partijen in Vlaanderen: hoe zouden de Vlamingen dan voor rechtse partijen gestemd kunnen hebben? De grote meerderheid van de Vlamingen is voor de welvaartsstaat en voor een ruime sociale bescherming. Niet minder dan de Walen. Zelfs op regionaal niveau: denkt u dat de Vlaamse gemeentes minder uitgeven voor de OCMW’s dan de Waalse gemeentes? U zou eens moeten weten hoeveel in mijn gemeente, met absolute liberale meerderheid en waar ik mij laat vervangen als burgemeester, uitgetrokken wordt voor sociaal beleid. Ik zou dan een man van rechts moeten zijn?

In dat geval is de PS dus extreem-links ?

Veel Vlamingen denken dat Wallonië links is. Ik durf dat te betwijfelen. Wallonië heeft twee gezichten: op regionaal niveau voert ze een liberale politiek, de Waalse ondernemers hebben geen problemen met de Waalse regering. Op federaal niveau daarentegen, daar waar de sociale bescherming georganiseerd wordt, wil Wallonië een veel linksere politiek voeren. Dat gaat zowel voor de PS als voor de CDH op. Terwijl de Waalse partijen minstens zo regionalistisch zijn als de Vlaamse.

De gehechtheid van de Franstaligen aan het federale België is dus niet in de eerste plaats te wijten aan een patriottistisch sentiment?

Maar nee, enfin. Behalve bij sommigen misschien. Zij denken gewoon dat die aanpak hen het best uitkomt, wat eerbaar is in de politiek. Omgekeerd wil ook Vlaanderen niet af van het federale niveau. De laatste tien jaar heeft Vlaanderen een serieuze effort gedaan om de federale begrotingen op orde te krijgen.]

Een prachtig (school)voorbeeld van hoe sommigen in de academische wereld met medewerking van gelijkgezinden in de journalistiek proberen ons wereldbeeld te framen. Terzijde: in deze is een professor aan het woord gelaten die in eerste instantie heeft geprobeerd om journalist te worden, maar toen dat echt niet lukte is hij dan maar professor geworden…

Om te beginnen rammelt het ‘onderzoek’ aan alle kanten. Want het zou al heel straf moeten zijn dat er géén verband is. Groot nieuws zou pas zijn als uit onderzoek zou blijken dat de overgrote meerderheid van de criminelen hun activiteiten combineren met een 9 to 5-job. Bovendien had ik altijd begrepen dat werkloosheid uitgerekend de allochtone gemeenschap treft… En dus verwacht ik in deze dat de twee categorieën elkaar overlappen…  Maar neen dus, het onderzoek spreekt dat expressis verbis tegen. Tiens!  Anders gezegd: het is dus NIET WAAR is dat Marokkaanse jonge jongens meer met criminaliteit van doen hebben dan andere jongens. Tiens! 

En ten gronde kan mijn reactie nauwelijks iets anders zijn dan het bekende “so what?” ofte “et alors?”. Verandert dat immers iets aan de criminaliteit zelf? Is de verwijzing naar de werkloosheid een soortement legitimering? Is werkloosheid een verschoningsgrond?

Nog meer ten gronde: eens te meer is een wat al te doorzichtige poging bezig om het socio-economische te scheiden van het culturele. Niet dat er een absolute link is, maar wie niet ziet dat er sprake is van een subtiel samenspel van de twee, heeft klei in de ogen. Horresco referens, maar toch: lees Dalrymple.  Waarbij cultuur overigens stukken breder is dan etnische origine.

Eens te meer wordt hier geprobeerd om, overgoten met een wetenschappelijke saus, mensen juist te laten denken. En wie juist denkt is moreel goed en verheven. Het is een au fond ideologische discussie, maar dan een totaal verkeerde, waarvan ik hoop dat ze ooit zal stoppen. Het is het bekende slachtofferverhaal.

Het is een verhaal dat misbruikt wordt door de zogeheten progressieve elites, en, helaas, ook door de minderheden zelf. Om te zeggen 'ons/hen treft geen schuld, wij/zij zijn niet verantwoordelijk’.

À propos. Eén. Weet u wat zo jammer is? Dat door dit soort fratsen de werkelijkheid versluierd wordt, met als gevolg dat échte problemen daardoor nog verder van een oplossing zijn dan ooit.

Twee. Het viel mij op dat het allereerste punt van het ochtendnieuws geen enkele duiding, vervolg kreeg in De Ochtend. Dan kan het haast niet anders dan dat de eindredactie van De Ochtend dat item vlakaf heeft geweigerd. Dat is een juiste beslissing. Er is dus nog hoop…

Dat is voor een omroep van de grootte van de VRT een niet geringe prestatie. Het siert Panorama dat ze dit onderwerp hebben durven aanpakken. Van de openbare omroep kan de Vlaamse belastingbetaler verwachten dat hij ook heikele kwesties behandelt, maar ik kan me voorstellen dat er toch minstens één iemand moet hebben gezegd/gedacht dat dit onderwerp nu te gevaarlijk is. In de vroegere gepolitiseerde omroep zou dat laatste zelfs het uitgangspunt zijn geweest, met alle gevolgen van dien.     

Jammer overigens dat de dag nadien de Wetstraatwatcher van De Ochtend het programma impliciet waardeloos noemde door te zeggen dat hij after all eigenlijk liever naar de Pappenheimers had gekeken. C’est le ridicule qui tue,  in meerdere betekenissen. Onzin uitkramen, het overkomt iedereen, maar het is pas écht belachelijk en kwalijk als er sprake is van systematiek in combinatie met het aplomb van de nooit weifelende duider.

 In de reportage heb ik trouwens nog iemand anders zien uitschuiven. Vanuit verschillende invalshoeken kregen we rationele analyses, op eentje na: de Antwerpse professor Bea  Cantillon, expert sociale zekerheid. Barones Cantillon, moeten we zeggen. En dat bleek ook. Een mogelijke opdeling van de sociale zekerheid in kleinere entiteiten noemde ze een achteruitgang van de beschaving.

Nu is er niets op tegen dat iemand dat denkt of zegt, maar het is wel een argument van een andere orde. Dit is een morele beoordeling. En nog eens, dat mag. Maar niet binnen een rationele analyse die men van een expert mag verwachten.

Rationeel klopt het overigens ook niet. Het is niet waar dat een sociaal zekerheidsstelsel voor 10 miljoen mensen beter/efficiënter/zekerder is dan een stelsel met pakweg vijf miljoen verzekerden. Het omgekeerde (een stelsel met 5 miljoen verzekerden is beter/efficiënter/zekerder dan een met 10 miljoen) is trouwens óók niet waar. Een keer boven een kritische massa doet de grootte er niet toe. Niet ik zeg dat (ik ben geen specialist); het staat in Vlugschrift over welvaart en geluk van niemand minder dan Johan Vande Lanotte…

Voor de rest was de conclusie van Plan B  nogal simpel: het is niet eenvoudig, en het zal ons veel geld kosten. Ik denk dat dat juist is. Het valt me wel op dat die conclusie geregeld met enige gretigheid wordt herhaald als onuitgesproken argument contra. Meestal door mensen die zelf vergeten (?) zeggen dat wat er nu bestaat óók stukken van mensen kost, al jaaaaaren. Dat we net dáárom onze staat moeten hervormen, als we tenminste het plan B willen vermijden…

Het is de oproep van Frank Vandenbroucke aan de PS. Het is in de politiek ongebruikelijk politieke tegenstrevers te prijzen; ik doe het toch. Frank is zonder meer een zeer verstandig mens,  maar, heb ik al vaak gedacht, kon hij in godsnaam toch ooit maar eens ophouden met zijn eeuwig gepreek-voor- de-velen- die-het-niet-hebben-begrepen-en-er-ook-niet-kunnen-aan-doen-dat-ze-niet-zo-slim-zijn-als-ik.

Het is, moet ik bekennen, een stille hoop die ik stilaan had opgegeven. Maar Vandenbroucke heeft met dat ene zinnetje voor de PS bij mij weer veel goedgemaakt. Want iemand moet mij eens het verschil uitleggen tussen Il faut que sa bouge en NU DURVEN VERANDEREN!  van de N-VA…

Audite, silete

Ik heb ooggetuigen (pluskinderen en gewone kinderen) die het bevestigen: aan de universiteit zijn vele colleges niet meer te volgen vanwege rumoer en lawaai. Het siert Carl Devos dat hij de moed heeft gehad dat te signaleren. Idem dito voor een aantal studentenvertegenwoordigers. En dat – nota bene – terwijl Devos, zeggen mijn ooggetuigen, daar zelf weinig last van heeft: hij heeft iets te zeggen, kan dat ook brengen, en in zijn les wordt er wél geluisterd.

Maar er is dus een algemeen probleem… Ik ben daar niet goed van, en wel om meer dan één reden.

1)      Onderwijs is het kostbaarste wat er is; het is in vele opzichten onze verzekering op de toekomst, we hebben nauwelijks iets anders. Daarmee spelen is waanzin. Ik ben in deze een verstokte conservatief.

2)      Onderwijs is ook duur. Gezien 1 mag dat gerust veel geld kosten. Maar we moeten dat wel blijven weten. Wie zijn eigen geld wil verpatsen, moet dat zelf maar weten. Maar wie omgaat met vaak zuur verdiend belastinggeld, moet driedubbel voorzichtig zijn. (Ik ben naar de N-VA gegaan omdat die partij van VERANTWOORDELIJKHEID het kernwoord van al haar politiek denken heeft gemaakt.)

3)      Is er nu iets beters dan te mogen luisteren naar iemand die iets goed kent, en dat slim uitlegt? Ik bewaar aan een aantal proffen zalige herinneringen over schitterende lessen, waar je welhaast verlicht buitenkwam, waarover we dan eindeloos doorboomden nadien… En ja, er waren er ook die totaal oninteressant waren: daar bleven we gewoon weg. Dat stoorde ook niet.

4)      In mijn humanioratijd stond dat op de muur in meer dan één klaslokaal: Audite, Silete. Zwijgen en luisteren. Ik ben het daar eigenlijk mee eens…  Want vragen stel je alleen maar als je eerst goed geluisterd hebt. Kritische zin begint met nieuwsgierigheid.

In De Zevende Dag toonde de altijd wakkere mediawatcher Chris Van den Abeele een filmpje van een Amerikaanse prof in wiens les een onbekend iemand het had aangedurfd luid te geeuwen, waarop de man ongelooflijk hard uithaalde. Er werd in de vrt-studio mee gelachen, maar ten onrechte. Er is namelijk een verschil tussen informeel en onbeleefd. Dat verschil zal ongetwijfeld onderhevig zijn aan evolutie, maar het verschil zal nooit worden opgeheven.  Recht staan als de prof binnenkomt, en dan, pas als het helemaal stil is en op haar/zijn teken, weer gaan zitten om te luisteren, ik vind dat niet slecht. Conservatieve zak, roept mijn vrouw. Maar ik volhard!

Ik ga er overigens van uit dat intussen de proffen niet aflatend worden gescreend en gevolgd op kwaliteit. Want ook die studenten hebben recht op waar voor het belastinggeld. En het spreekt van zelf dat het niet de prof zelf is die bepaalt wat kwalitatief ok is, en wat niet. Ik ga daarvan uit, maar ik weet dat het niet of te weinig gebeurt. In die zin is de universiteit perfect vergelijkbaar met de mediawereld: ook daar is kwaliteitscontrole iets met papieren, en niet met de werkelijkheid…

Ik vond het in dat verband hemeltergend dat de rector van de Gentse universiteit – zoals al vaker geschreven, MIJN universiteit – het nodig vond om dat probleem in de krant totaal te minimaliseren. Ach wat, studenten hebben altijd in de les de krant gelezen. Nu is dat alleen via de laptop… En een beetje rumoer, dat kan toch geen kwaad.

Als ik professor Van Cauwenberge niet beter zou kennen, schreef ik nu dat hij moet stoppen met politiek correct te wezen, en dat hij veel meer moet zijn dan eentoffe rectorvan een toffe  universiteit.

Maar ik blijf er wel bij: laat de universiteiten hun energie en centen steken in kwaliteit. En dus niet in de zorg om verontruste ouders die dan geregeld bij de prof terecht kunnen voor een contactmoment…  

Hier niet!

Heeft u dat ook gelezen van een man uit Syrië die in Sint-Niklaas het verkeer heeft geblokkeerd omdat hij als man zijnde niet wou luisteren naar de bevelen van een vrouwelijke politieagent? En hoe het hele stadsverkeer dan vervolgens vast kwam te zitten?

De naar verluidt behoorlijk agressieve man wordt uit zijn auto gehaald, helaas mede door een andere… vrouwelijke politieofficier, die hij, net omdat het een vrouw is, ook verwondt. Hij wordt naar het commissariaat gebracht, waar hij plots verklaart geen Nederlands te spreken… Er wordt een tolk bijgehaald: een vrouw! Waarop de man… Juist!

Volgende stap: de procureur. Die blijkt Marianne te heten. En? Juist! Die vordert een onderzoeksrechter. En? Sabine heet die, en ze laat de man opsluiten.

Grappig, maar wat ik mij afvraag: zal er iemand zijn die aan die man nu uitlegt dat hij nooit verplicht is geworden naar hier te komen? Dat emigreren een mensenrecht is? Dat er zonder twijfel landen zijn waar de arm der wet alleen mannelijk is… Hier niet!

Zo lees ik een buitengewoon boeiend interview met twee vrouwen die zich wetenschappelijk met textiel bezighouden; ik wist nauwelijks dat dat bestond, textielkunde. Textiel associeer ik met het verre Oosten, met de geschiedenis van Gent. Met ver weg en lang geleden eigenlijk. Maar dat blijkt dus fout. En maar goed ook. Want het bewijst hoe we in de geglobaliseerde wereld kunnen overleven: de Chinezen maken textiel; wij maken intelligent textiel.

Speciale jassen voor brandweerlui, jassen met ledlampjes in waarmee fietsers zichzelf kunnen beveiligen, en zelfs links en rechts afslaan. Stofjes dus, maar dan met onzichtbare draden, schakelaars, chips, enz…  Jurken waarvan je de kleurencombinatie kunt downloaden

Lieva Van Langenhove en Carla Hertleer, de twee textielwetenschappers dus, zeggen in dat interview wel iets waarover ik ben beginnen nadenken. Aan de Gentse universiteit, zeggen ze, wil men niets weten van onderzoek naar militair intelligent textiel. In Amerika wel, en daar is, naar hun zeggen gigantisch veel geld mee gemoeid. Maar in Gent mag dat dus niet.

En dat is vreemd, vind ik. Want ja – Van Langenhove en Hertleer zeggen het trouwens zelf  – wie kan er bezwaar hebben tegen een kogelvrij vest? Dat is ook intelligent textiel. Of tegen een t-shirt voor soldaten die fysieke data doorseint naar de commandopost. Kogelgaten bvb. Of bloedverlies.

Mag een universiteit met dat soort dingen niet bezig zijn, heb ik me afgevraagd. Om te beginnen worden die dingen hoe dan ook toch gemaakt. Of we daar nu voor zijn of tegen. (Louis-Paul Boon wist dat al: je schopt er 99 een geweten, maar de 100^ste wordt president.) Ten tweede zijn militaire uitvindingen niet per se moreel verwerpelijk. Vaak zijn er ook zogeheten burgerlijke toepassingen waarvan in principe iedereen beter wordt.

Maar het allerbelangrijkste lijkt me te zijn dat bij uitstek militair onderzoek thuishoort op een universiteit, omdat het dan per definitie publiek en transparant verloopt. En transparantie is in de 21^ste eeuw een sleutelwoord… De universiteit kan ook, beter dan enig ander onderzoekscentrum, garanties leveren inzake onafhankelijke ethische begeleiding.

En dus lijkt me de policy van de Gentse universiteit in deze zeer politiek correct, maar, zoals zo vaak, contraproductief. Misschien moeten ze daar eens twee keer nadenken. Het is per slot van rekening ook mijn universiteit…

PS (woordspeling; hebt u ze?) Laurette Onkelinckx zegt dat ze na het einde van België het meest haar familie in Limburg zal missen. Alsof ‘ze’ een muur gaan zetten tussen noord en zuid…

Ik heb daar al veel van opgestoken. Zo is The History of the World in a 100 Objects een echte aanrader. Aan de titel zou je het allicht niet zeggen, maar eigenlijk is dat een reeks over macht. Buitengewoon interessant. Bovendien allemaal gratis, op de iPod. En het heeft als voordeel dat je ook kan doorspoelen, of zelfs kan deleten als het niet bevalt.

Heel soms is wat je te horen krijgt zelfs interessant trotzdem. Zo bijvoorbeeld een gepodcaste lezing & debat vanuit het Vlaams-Nederlands Huis deBuren. Het gaat er over Brand New Belgium. Over de vraag dus wat je al dan niet kan aanvangen met het merk België.

Wat opvalt: de sprekers lijken mij – ik ben niet zeker; de podcast van deBuren biedt weinig informatie - allemaal Nederlandstaligen te zijn, maar ze spreken Engels. Of ze proberen dat toch.

Moderator is Marc Reynebeau. En in het panel zitten, naast een marketeer, ook nog een (Noord-Nederlandse) professor en jawel, former chief executive officer of the Flemish Public Broadcast and international businessman Tony Mary.  Ook hij spreekt Engels: zoals hij Nederlands spreekt. Ook in het Engels breit hij clichés aan elkaar zoals hij alleen dat kan.

De les die al meteen wordt gegeven is eenvoudig: het gaat niet goed met het merk België, we zakken in alle rankings, maar niet getreurd; met een goed gerichte marketing-inspanning is dat zo gepiept. België is, mits de juiste campagne, een merk met toekomst.  

Het debat dat volgt is m.i. een illustratie van het bekende worüber man nicht reden kann, darüber soll man schweigen. Je zou het significante stilte kunnen noemen. De vraag of je met het merk België iets aan kan, is beslist waard gesteld te worden. Maar dat met dat merk misschien nog heel weinig aan te vangen is, mag daarbij niet bij voorbaat als onjuist/incorrect/ongewenst antwoord worden uitgesloten.

 Voor de bekende en notoire Belg Tony Mary kan het Belgisch imago-probleem eenvoudig worden opgelost: met meer geld. (Er zijn van die mensen die hun leven lang zweren bij eenduidige recepten; zeker als het niet hun eigen geld is.) Een oplossing die de marketeer uit het panel vanzelfsprekend ziet zitten. Al mogen we dan niet vergeten, zei hij nog, dat we ook nog onze Brand Identity moeten bepalen, en dat we dan ook nog een Brand Program moeten vastleggen, en natuurlijk kunnen we dan ook niet zonder Brand Book. Klonk allemaal zeer Aimé Van Hecke: de kostprijs nam met elk nieuw woord geweldig toe.

Helaas zit er in het panel ook een spelbreker: de Nederlander. Hij wil bijvoorbeeld weten wie de eigenaar is van het merk België.  Antwoord: stilte. Hij vindt ook dat, áls er geld wordt uitgegeven voor een nieuwe brand en bijhorend logo, dat dat maar kan lukken als de grote meerderheid van de Belgen wat gezegd wordt ervaren als juist, en rationeel en emotioneel. En of er in dat verband in België geen probleem is, vraagt hij zich af. Antwoord: stilte.

We mogen in dat soort dingen nooit liegen, zegt de Nederlandse professor ook. Mary is het, zoals te verwachten, op dat punt niet eens. Wat delen de  Belgen, vraagt de prof zich verder af. Antwoord: stilte.

Uiteindelijk is het de moderator die het bevrijdend antwoord geeft. Men vindt niet wat de Belgen nog delen omdat men er ook niet naar zoekt, en omdat men teveel bezig is met het verschil tussen de Belgen.

De podcast houdt dan vrij abrupt op…

-          ‘Waarom heeft de partij je gevraagd het over verkiezingen te hebben?’
-          ‘De partij heeft me niets gevraagd…’
-          ‘Waarom zeg je dat dan?’
-          ‘Omdat ik dat denk’
-          ‘Ah…’

2.     Over een politicus die soms nog journalist is

Ik moet nog veel leren. Ik weet dat, al lang, maar ik ben er in het weekeinde in vivo mee geconfronteerd. Het is een politicus kennelijk niet toegelaten een (publieke) denkoefening te maken. Een politicus denkt niet; hij doet alleen aan tactiek, strategie, zo blijkt. Wie uit zichzelf geen dubbele agenda heeft, wordt er een aangemeten.

In Gazet van Antwerpen vragen Paul Geudens en Lex Moolenaar of er na vier maand praten nog iets in huis komt van een nieuwe regering. Ik heb de gewoonte op vragen van journalisten zo goed als mogelijk te antwoorden. En dus maak ik een denkoefening. Zeg dat als Johan Vande Lanotte mislukt – en tegen 12 november gaan we daar zicht op krijgen; de datum komt van Jogan zelve – er allicht niet veel anders op zit dan de kiezer nog eens te vragen wat hij denkt. Ik voeg eraan toe dat dat ‘met lood in de schoenen’ zal zijn (versta: opnieuw verkiezingen = een niet eens impliciete toegeving dat de politiek heeft gefaald), dat dat niet ‘ons’ scenario is, en dat we integendeel gaan voor ‘een oplossing’. En nog wat verder staat dat we Vande Lanotte alle kansen geven, dat hij m.i. de laatste is die de zaak kan loskrijgen, dat hij bovendien qua methodiek goed bezig is.

Naar mijn inschatting een genuanceerd antwoord van een.. denkend mens, weze het dus een politicus… Maar neen dus, ammehoela ! zoals ze dat in Nederland zeggen. Oorlogstaal! Vuil spel! N-VA stuurt aan op verkiezingen! (Ik verzin hier niets)

Ik heb me afgevraagd hoe dat komt: leest men alleen de titel (Met lood in de schoenen naar de kiezers)? Bepaalt de titel de lectuur van de rest van het artikel? Was dat dan anders geweest als er als titel had gestaan De meest rechtse zakken vind je bij de vakbond? (Ik had namelijk zelf gedacht toen ik dat zei dat dat de titel zou worden…)

Slimme mensen die ik daarover heb geraadpleegd geven andere verklaringen; snel en op een rijtje:

a.     er wordt gewoon duchtig afgeschreven en naverteld, wat de betrokkenen meteen de inspanning bespaart om zelf te moeten nadenken.

b.    Er is heel weinig nieuws; elke zucht is dan een donderslag

c.     Iemand die het niet echt goed voor heeft met de onderhandelingen[1], heeft dat verspreid. Combineer vervolgens met 1.

Maar m.i. de allerslimste – een bekend politicus van een andere partij – zei me dat ‘de woorden van een politicus en de woorden van een journalist anders wegen’. Ik denk dat die gelijk heeft. Of ik hem voortaan in dat gelijk ga bevestigen, weet ik nog niet…

3.     Nog een les …

De Chiro van Zelzate organiseert elk jaar een fuif. Zo ook vorig weekend. Maar dat is zwaar uit de hand gelopen, ook de dag nadien. De chiroleiding en een aantal ouders zijn, toen ze de fuiftent aan het afbreken waren, aangevallen door een groep van – naar ik lees in de kranten – met o.m. baseballbats en messen gewapende jongeren. Een van de chiroleiders is met een mes neergestoken, maar gelukkig niet in levensgevaar.

En nu komt het… In Het Laatste Nieuws laten ze de SP.A-burgemeester van Zelzate aan het woord. Zijn eerste reactie? We weten niet of we de fuif volgend jaar nog kunnen laten doorgaan. Een schoolvoorbeeld van een politiek correcte omkering.

Ik niet. Nooit. Van dat soort reacties word ik én triestig én boos.

4.     Praeteritio

‘Ik ga niet meer op een lijst van Groen! staan, want ik sta niet te springen om collega te worden van Siegfried Bracke.’ Ik zou aan deze mulier sancta et diligens willen zeggen dat het omgekeerde even waar is, al lang, dat dat in mijn geval op 13 juni alvast is gelukt, en dat ik ga proberen om dat zo te houden. Als ik haar een plezier kan doen…

Maar ik ga dat dus niet zeggen. Een politicus moet op zijn woorden letten…

Lelijke talen bestaan niet, maar het Nederlands is heel mooi. Omdat ik die taal het beste ken.  Ik ben overigens lid van Onze Taal, lees gretig de publicaties van dat Genootschap, en ik laat stukjes in de krant over taal zelden ongelezen.     

Zo ook dat van Margot Vanderstraeten, vorige vrijdag op de eerste bladzijde van De Morgen. Een stukje over het bijvoeglijk naamwoord Vlaams. Volgens Vanderstraeten een woord waarmee de hele samenleving is geïmpregneerd (sic). Schrijfster vraagt zich af wie dat geregeld heeft.

Uit het oprukkend gebruik van Vlaams leidt ze af dat “solidariteit met Wallonië in de gehele Vlaamse samenleving al enige tijdzoek is” Hoe ze dat weet? Omdat we steevast over de Vlaamse toptennisster Kim Clijsters spreken… Terwijl we Justine Hénin een Belgische topspeelster noemen, tenzij ze verliest, want dan wordt ze een Waalse… Het is de vraag, schrijft Vanderstraeten, “waar deze manipulatie, deze hidden message, vandaan komt. En waar ze, zonder dat iemand er erg in heeft, naartoe sluipt”.

Opvallend, en dan los van de vraag of het wel waar is wat hierboven staat over Henin en Clijsters: zonder meer wordt aangenomen dat het om een manipulatie gaat, zelfs een verborgen boodschap, ‘zonder dat iemand daar erg in heeft’. Wie dat op zijn geweten heeft, wordt niet geëxpliciteerd, maar ik neem aan dat dat ook zo bedoeld is, want daardoor is er een suggestie van geheime machten en krachten, misleiding, bedrog. Dat verkoopt beter…

Goede Margot, je schrijft het zelf: het woordgebruik is altijd een weerspiegeling van de maatschappij. En of we dat nu leuk vinden of niet, die maatschappij is op dat punt nauwelijks te beïnvloeden. Want taal is sterk; een wonderlijk instrument dat zich niet laat maken, maar zichzelf maakt (via de – jawel – altijd terugkerende wisdom of the crowds).

Er zijn trouwens – geheel terzijde - in de geschiedenis voorbeelden zat van dictators die hebben geprobeerd via verplicht taalgebruik de werkelijkheid te veranderen; ze zijn in feite keer op keer mislukt.

In dit concrete geval, goede Margot, is de taal de weerspiegeling van het ontbreken van de Belgische publieke ruimte. België zit niet (meer) in het hoofd en het hart van de mensen, en via (onder meer) de taal is dat te zien.

Dat is ooit anders geweest. Toen ik kind was, en zelfs nog een tijdje daarna, was dat anders. Op de lagere school heb ik nog meesters gehad die vaderlandsliefde doceerden via Grote Verhalen. Maar op het eind van mijn humanioratijd is dat begonnen: de staatshervorming, eerst – in dit verband zeer beduidend – culturele autonomie genoemd. En cultuur, goede Margot, dat weet jij beter dan ik, cultuur is alles.

Toen al – we schrijven begin jaren 70 van de vorige eeuw – waren er mensen die waarschuwden voor wat jij nu beschrijft. Culturele autonomie, schreven ze, zou op termijn het einde betekenen van België. En daarom waren ze er ook tegen. Maar de democratie heeft hen niet gevolgd. Die eerste staatshervorming is er gekomen, en daarna nog een stuk of vier. Dat heeft sporen nagelaten in de taal.

En er is natuurlijk nog meer werkelijkheid: we kijken naar de Vlaamse televisie(s), we lezen Vlaamse kranten en boekskes, we lezen (vooral) Vlaamse auteurs. Niet dat we iets tegen andere hebben, of dat die andere hier  niet te krijgen zouden zijn. Maar Vlaanderen, dat is nu eenmaal onze thuis, onze (leef)wereld, onze – komt ie !!! – identiteit. Of jij dat nu leuk vindt of niet, het is wel zo. 

En, goede Margot, uit Vlaams valt niets af te leiden over solidariteit met Wallonië.  En zeker niet dat die “in de gehele Vlaamse samenleving al enige tijdzoek is”.  Ik kom de laatste tijd veel mensen tegen in zogeheten Vlaamse kringen (daar is/was overigens dat adjectief al langer gemeengoed J), en wat me daar opvalt: het zijn uitgesproken solidaire mensen, met een zeer groot gevoel voor rechtvaardigheid ook.  Maar net daarom vragen ze een eind te maken aan solidariteit die én de gevers én de krijgers allebei ten gronde richt.

Vlaams is dus geen vieze ziekte, noch het resultaat van doorgedreven communicatiestrategie. Het is gewoon de werkelijkheid. Ik omarm ze.

Heel mooie thema-uitzending over armoede in De Ochtend vorige vrijdag. Juist in alle betekenissen: focus op wat ertoe doet, doorleefd en kritisch tegelijk, vlot, warm en, niet te vergeten, goede verhalen. Schrijnende verhalen vaak. Over hoe snel het kan keren in het leven. Over hoe onze samenleving daarmee omgaat.

De armoede is de voorbije twintig jaar ook toegenomen. Met in diezelfde periode in de regering zeker één, maar meestal twee partijen die zeggen vooral voor kleine mensen op te komen. Het is – geheel terzijde – wat een zogeheten linkse rakker zo boos maakt, en hem beslist niet heeft doen kiezen voor alte Kameraden.

Ik las het in het weekend bij Ian Buruma; een verstandige analyse over the state van onze Union. Met daarin de gelijkenis tussen 19^de eeuwse industriëlen en de Waalse socialisten: ‘ze houden de mensen rustig en geven ze net genoeg materiële welstand om een min of meer comfortabel leven te kunnen leiden’.  Het idee dat de PS eerder oorzaak van het probleem is dan oplossing. Het idee ook dat armoede in voldoende mate in stand moet worden gehouden omdat het voor nogal wat instanties de fond de commerce is.

Doet me denken aan wat ik een paar maand terug hoorde op Radio 4 (BBC). In Birmingham zijn in de voorbije twee jaar maar liefst 16 kinderen omgekomen door ontbering, mishandeling en armoede. Alle 16, zonder één uitzondering, werden ze gevolgd door meerdere sociale diensten… die daarop niet of nauwelijks zijn aangesproken…      

Armoede – deel 2

In De Morgen staat onder de titel ‘Niemand beseft hoe arme mensen hier leven’ een gesprek met ene Saskia Jacobs. Vrouw met twee kinderen; heeft na echtscheiding een vervangingsinkomen van 1200 € per maand; heeft twee kinderen (16 en 11) die op internaat zijn; zegt niet meer te kunnen werken vanwege stress, werkdruk en flexibiliteit; doet wel vrijwilligerswerk.

Mevrouw Jacobs zegt rake maar ook rare dingen. Onder meer dat je recht op hulp (studiebeurs, sociale woning) alleen maar kan krijgen als de papieren juist zijn ingevuld. En dat laatste blijkt geen sinecure. Dat is raak. Het bevestigt wat we hier al schreven over de Vlaamse administratie en het begrip ‘dienst’…

Maar er is nog. Mevrouw Jacobs zegt dat ze door armoede moet kiezen voor de goedkoopste gezondheidszorg, voor de goedkoopste school. Haar kinderen, zegt ze, krijgen op die goedkope school niet de beste opleiding. Daardoor, zegt ze,  riskeren ze arm te blijven.

Ik lees dat, en vind dat raar. Ik sta ook te kijken van de vanzelfsprekendheid waarmee dat als fait accompli in de gazet staat: twee soorten gezondheidszorg, twee soorten onderwijs.

Daarover, vind ik, gaat politiek; daarover ook gaat Vlaams-nationalisme. Over het realiseren van een gemeenschap met goed onderwijs en goede gezondheidszorg; voor iedereen. En mevrouw Jacobs, die kan daar aan meewerken. Zeker weten!

Ik ben nog maar dik vijf maand politicus, en ik doe mijn best, maar ik heb mij voorgenomen daar niet aan mee te doen. Ik was overigens nog niet eens zo lang geleden tot de vaststelling gekomen dat ik alsmaar minder meningen heb; allicht het gevolg van de leeftijd, of zelfs ouderdom. Net daarom kan ik nu, beter dan vroeger, kiezen. En het is intussen bekend: ik héb ook gekozen.

De schrik voor instant meningen en reacties à chaud gaat terug op een ongelooflijk maar waar gebeurd verhaal uit de tijd dat ik nog aan de andere kant stond, i.e. de kant van de verslaggevers. Ik ben in die branche van de journalistiek actief geweest tot in 2003; de laatste drie jaar halftijds in een duobaan met Ivan De Vadder, met wie ik samen de 7^de Dag deed.

Terug nu naar dat verhaal.

Een collega lag niet echt goed in de groep, en met een paar tv-mensen, in de wachtkamer van de een of andere ministeriële vergadering, hadden we besloten hem eens te testen. Tja, dat gebeurt… Al zal blijken dat dit het verhaal is van de Aroseur Arosé, de les uit de allereerste film uit de geschiedenis. De man – hij is nog actief, en dus zal ik hem niet noemen – had de gewoonte om zich bijzonder laatdunkend uit te laten over het vermeende gebrek aan ernst van anderen*.  En dus zetten we een test op in vakbekwaamheid. We lokten hem eerst door terloops op te merken dat het toch erg was van die mensen in de ambassade…  ‘Welke mensen, welke ambassade’, was zijn voorspelbare reactie. ‘Hoe, weet je dat niet?’ kwam daarop, en de trein was vertrokken. We vertelden over een gijzelingsactie in de Belgische ambassade op de Fidji-eilanden, waarbij een tiental mensen werden vastgehouden. We hadden dat vernomen via informele kanalen, maar, zegden we, het nieuws mocht nog niet worden verspreid, ook al was het bevestigd door de Belgische Zaakgelastigde voor de Stille Oceaan. Er moest – en hier hadden we hem waar we hem moesten hebben – gezien het belang van de zaak met de bekendmaking worden gewacht tot aan het televisiejournaal van zeven uur. De test was na te gaan hoe lang het zou duren voor dat verhaal tóch opdook…

Een mooi verhaal, net echt, maar dus totaal verzonnen. En ik weet nog altijd niet waar de Fidji-eilanden precies liggen, maar ik weet wel zeker dat de Belgische Zaakgelastigde voor de Stille Oceaan toen niet bestond. En ik hoop – geheel terzijde – nu nog altijd niet.   

Dat verhaal was nog maar net klaar, of daar zwiepte een deur open. De vergadering over weet-ik-veel-wat was klaar, en een eerste excellentie kwam naar buiten. Ik weet nog wie dat was, maar ik ben vergeten waarvan die toen precies minister was. Onze dappere collega stormt er op af en vraagt – ik hoor het hem nog zeggen: ‘een gijzelingsactie in de Belgische ambassade op de Fidji-eilanden, dit is een ernstige zaak?’ Waarop de aangesproken minister … antwoordt dat dit inderdaad een ernstige zaak is, die door de regering op de voet wordt gevolgd.

Ik verzin hier niets !

Het stopte daar trouwens niet bij. Er kwam warempel ook een vraag over de rol en eventueel nieuwe opdracht van de Belgische Zaakgelastigde voor de Stille Oceaan. En u gelooft het niet, maar ook daarop kwam een antwoord. Weliswaar totaal niets zeggend, maar er kwam wel geluid uit… Ook die, de Zaakgelastigde, informeerde de regering uur na uur, minuut na minuut.

Ik ben toen maar tussenbeide gekomen, en heb toegegeven dat we met een paar mensen dat verhaal helemaal verzonnen hadden. De minister kon ermee lachen; de collega niet. Ik denk zelfs dat hij het nog weet.

Maar instant meningen en reacties, ik dus niet. Als ik het niet weet, zal ik dat ook zeggen.

À propos… Ik heb geen mening over de jongste Nobelprijswinnaar voor de Vrede en ook niet over de actie van de Sociale Inspectie op de Gentse Shopping Night. U zal het niet geloven, maar ik moet daar eerst nog eens over nadenken…         

* Neen, het was niet Jef Lambrecht. Die is met pensioen, maar doet toch nog altijd in antiek. En voor de rest, let us not waste beautiful pieces of stationary on the subject…

Ik vind dat dat overigens de regel zou mogen zijn. Het is niet omdat je het met iemand niet eens bent, dat je die dan ook persoonlijk moet pakken, en op de man moet spelen. Het is wat mij stoort in veel blogs, fora, columns, enz… Mensen horen fatsoenlijk met elkaar om te gaan. Maar dit terzijde.  

Hij is een artiest/kunstenaar. Net daarom ook een journalist, want dank zij zijn werk heb ik de wereld beter begrepen. Ik herinner mij uit het blote hoofd Congo, de binnenkant van de Verenigde Staten, de voormalige GOS-landen: revelaties en relevaties waren dat, in alle betekenissen. Dingen die je wel kent van radio, tv, kranten, maar de diepte van de dingen ontgaat je. En snap, alles (of toch veel) wordt duidelijk.

Hij heeft ook naar onze stad gekeken. En ze verbeeld. In opdracht – uitgerekend - van het erfgoed. Ik ga er deze week naar kijken.

Gent is de mooiste stad van de wereld, denk ik. Ik heb dat pas beseft toen ik er niet meer woonde. Toen overkwam het mij zelfs dat alleen al de bekende straten, en ook de klank van de taal van de mensen mij tot tranen toe bewogen. En ik ben geen melancholisch type. Nu ben ik terug, en ik zal het altijd blijven weten: Gent is mooi, warm, niet te groot, niet te klein; Gent is alles.

‘Gentis een mooie stad en aan de ene kant is het goed dat ze hier alles eens goed opgekuist hebben. Dertig jaar geleden was Gent nog een vuile stad,’ las ik uit de mond van de meneer die ik waardeer. Hij heeft gelijk. Maar nu komt het.

‘Ik heb wel problemen met de ideologie die vaak achter zulke opkuisoperaties schuilgaat. Vaak hebben die nationalistische trekjes en ik heb het niet met dat soort nationalisme.’

Zullen we het nu doen als met een haiku? Twee keer lezen?

‘Ik heb wel problemen met de ideologie die vaak achter zulke opkuisoperaties schuilgaat. Vaak hebben die nationalistische trekjes en ik heb het niet met dat soort nationalisme.’

Slik. Wie verder leest, verneemt dat de man eigenlijk de zorg voor erfgoed maar niets vindt. ‘Ik kom vaak in Amerika en daar hebben ze dat niet. Zij laten hun steden evolueren en hangen niet krampachtig vast aan hun geschiedenis en hun historische gebouwen. Ik vind dat gezond.’

Dat is dus allemaal om te schateren - hoewel… - maar het staat er wel… Stelt u zich dat voor: het Gentse paarse bestuur, in de ban van het nationalisme! Gilbert Temmerman, Frank Beke, Sas van Rouveroij, zelfs Daniel Termont, voortrekkers der Vlaemsche Zaek ter stede, nationalisten? Omdat ze dus de stad aantrekkelijk hebben gemaakt, en hebben laten poetsen! Hoe ongekuist kan je denken…

Voor alle duidelijkheid: ik vind hedendaagse architectuur ongemeen boeiend; ik ben niet echt fan van fermettes of nieuw gebouwde pastorieën. Ik hou van echt. Maar ik hou ook zielsveel van geschiedenis. Het is uiteraard een en-én-verhaal. (En zelfs/ook in Amerika weten ze dat).

Of is die les niet geleerd? De les van alle Pol Potten en andere domoren-met-almacht die de geschiedenis bij zichzelf lieten beginnen, en afrekenden met het verleden?    

Waar komt dat soort uitspraak vandaan, heb ik me afgevraagd? Uitgerekend bij iemand die prominent deelneemt aan een erfgoedproject? Gewone of zelfs meer dan gewone domheid kan het in dit geval niet zijn… Ik heb een vermoeden…

Maar, laat dat duidelijk zijn, dat is een vergissing.  Het is juist dat er aan Franstalige kant mediagewijs niemand is die ook maar één keer de andere kant laat horen, of zelfs maar enig begrip toont voor Vlaamse argumenten.  Als ik Franstalige kranten lees – en ik doe dat dagelijks – denk ik soms dat Fox News nog iets kan leren. Militant, het is het zachtste woord voor de algemene Franstalige mindset. Het rtbf-filmpje over de familiale achtergrond van Bart De Wever is er allicht geweldig over, maar het past wel perfect in de algemene sfeer.

En het heeft met meer van doen dan diep onbegrip. De kloof tussen de Belgische democratieën is zo groot dat vrijwel niemand, zelfs niet de zogeheten Walloniëkenners, echt helemaal kan begrijpen hoe de andere kant ‘voelt’. Dat onbegrip is er natuurlijk ook, maar er is meer: met niet aflatende ijver voedt de Brusselse pers het vijandbeeld over Vlamingen die als Serviërs-aan-de-Noordzee niets meer of minder aan het voorbereiden zijn dan de meest verschrikkelijke armoede en ellende voor al wie Schild en vriend niet deftig kan uitspreken.

Er staat ‘Brusselse’ pers omdat die in de haatcampagne uitblinkt. De eerlijkheid gebiedt te zeggen dat de toon in de Waalse kranten af en toe zachter is. Zie bijvoorbeeld de commentaren over professor Vuye (een Vlaming die al bijna 20 jaar staatsrecht doceert aan de universiteit van Namen). Toen bleek dat er tussen de N-VA en Vuye contacten waren, eiste Le Soir dat de man stante pede zou worden ontslagen. Verraders moeten hangen; academische verdienste of zelfs academische vrijheid, het doet er allemaal niet zoveel toe. De Waalse krant La Meuse signaleerde wel, maar liet de Naamse academische overheid ook zeggen dat ze, net omwille van die academische verdienste en vrijheid, geen probleem zag.

Terloops: het valt op dat die Brusselse media op de Franstalige politici zwaarder wegen dan hun Waalse collega’s. Le Soir, La Libre, het zijn zogeheten kwaliteitsbladen…

In Vlaanderen is dat dus anders. Daar vind je geen Vlaams militantisme, integendeel zelfs. De opiniemakers bij ons zitten in overgrote meerderheid  op één lijn met links. Of wat dan heet links te zijn. Een jaar of twee-drie terug is er trouwens onderzoek geweest naar de politieke overtuiging van journalisten, en het resultaat was nogal duidelijk: 80 % stemde Groen! of SP.A;  20 % zat bij andere partijen. Als ik vandaag de commentaren bekijk, dan denk ik niet dat dat intussentijd veranderd is.

Reken daarbij het vergrotingseffect (hét kenmerk van alle media), en je begrijpt de momenten van wanhoop en boosheid waarmee ik ben begonnen.

Toch vind ik de gang van zaken bij ons veruit te verkiezen, ook al is dat voor politici zoals ik geregeld ambetant. Dat is gewoon evenwichtiger; dat past beter in wat ik altijd noem ‘het evenwicht der machten’. (Scheiding is in deze een fout woord, en zelfs een fout principe. Maar dat is voor en andere keer.)

Bovendien… Stel dat het omgekeerd was. Stel dat de kiezers stemmen zoals de journalisten. Dan hebben we mijns inziens een veel groter probleem. Uitgerekend een van on-evenwicht (der machten). Zoals het vandaag gaat, voel ik mij dus eigenlijk wel gelukkig. Want ook al krijgen Groen! en SP.A ‘steun’, ze zijn samen goed voor nog geen 20 % van de stemmen.

Wat overigens nog maar eens bewijst hoe slim de mensen zijn. Ze lezen, luisteren, kijken (meer dan waar ook in Europa), maar doen daarna gewoon wat ze vinden dat ze moeten doen.

Als ik nu niet oplet, word ik nog gelukkig.  

Niet dat we intussen stil hebben gezeten…  Zie bvb http://joodsactueel.be/2010/09/19/joodse-organisaties-afwezig-op-holocaustherdenking/

En lees hieronder de tekst van mijn toespraak

Ik ga met u mee en ik sta hier…

Ik ga met u mee en ik sta hier om te getuigen en te bevestigen dat we niet, dat we nooit mogen vergeten.

Ik ga met u mee en ik sta hier omdat het puin van de gruwelijkste barbarij uit de geschiedenis nooit geruimd KAN worden.

Ik ga met u mee en ik sta hier om te zeggen dat deze zwarte bladzijden misschien wel kunnen worden omgeslagen, maar er is nood aan een bladwijzer die daar blijft zitten. Vergetelheid is in deze gevaarlijk. Wie de geschiedenis vergeet, riskeert hem te herhalen. Alle mensen die gruwelijk zijn omgebracht, mogen geen tweede of derde keer worden vermoord.

Ik ga met u mee en ik sta hier omdat wijlen mijn vriend Tuur Van Wallendael mij wel 30 keer verteld heeft over zijn kleuterklas, waaruit begin jaren 40 plots andere kinderen van de ene dag op de andere mysterieus verdwenen. Ik herinner mij 50 jaar na datum zijn woede en verontwaardiging, maar ik herinner mij vooral zijn tranen.

Ik ga met u mee en ik sta hier omdat ik wil blijven weten dat de verantwoordelijken voor de grootste menselijke ramp uit de geschiedenis én barbaren waren én cultureel fijnbesnaarde en hoogopgeleide lieden. Niets is kennelijk verworven, niets is uitgesloten.

Ik ga met u mee en ik sta hier omdat ik weet dat de democratie en mensenrechten moeten worden gekoesterd. Nergens kan ooit toestemming worden gegeven daarmee cynische spelletjes te spelen.

Ik ga met u mee en ik sta hier in de eerste plaats als mens tussen andere mensen, in de volle overtuiging dat onze gelijkenissen groter zijn dan onze verschillen. Woorden schieten tekort als er tegelijk het volle besef is dat men dat ooit heeft kunnen vergeten.

Ik ga met u mee en ik sta hier als politicus, als lid van een partij die haar oorsprong vindt in een beweging met een in dit verband bezwaard verleden. En ook al ben ik te jong om er ooit zelf mee van doen te hebben gehad, ik wil blijven weten en zeggen dat er zware fouten zijn gemaakt. Die les moet geleerd, die les is geleerd, en ook die mag nooit worden vergeten, ook niet door zij die nog jonger zijn.

Ik ga met u mee en ik sta hier als politicus, als lid van een partij voor wie gemeenschapsvorming het hoogste goed is, hét model ook om goed bestuur te waarborgen. Maar die gemeenschap is inclusief, ze sluit niet uit, creëert geen zondebokken. Integendeel, ze reikt de hand, ze sluit niet UIT, ze sluit IN. Verschillen in religie, ideologie, ras, kleur, achtergrond, ze zijn alle verrijkend. Eenheid is het mooist in alle verscheidenheid.

Ik ga dus met u mee en ik sta hier omdat er in deze geen wij en zij is. Ik ga met u mee en ik sta hier omdat er in deze alleen maar wij is.

Ik dank u voor uw aandacht.

Dat zal dus vanaf nu veranderen: de stilte wordt doorbroken. Elke maandag komt er een nieuwe blog, beschouwing, commentaar. Elke dag is er ook zicht op de agenda, en er is hoop dat we veel nominaties kunnen uitdelen in de rubriek Goed gedaan.

Onder meer Twitter en Facebook zullen de instrumenten zijn waarmee velen naar hier kunnen worden gebracht.

Er zijn op dit moment 3.157 FB-vrienden, en 2420 volgers op Twitter.

Wethouder Schrijer van Sociale Zaken en Stedelijke Economie gaat alle Rotterdamse werklozen oproepen en hen doen kiezen: of een job, of een opleiding, of vrijwilligerswerk. Wie niet  kiest, verliest zijn/haar uitkering.

Schrijer weet waarover hij spreekt. Toen hij begon als wethouder, kreeg hij van zijn ‘diensten’ te horen dat de helft van de toen 37.000 werklozen ‘definitief’ waren: uitkeringstrekkers ten eeuwigen dage. Maar Schrijer is een politicus die zich, zoals het hoort, niet  neerlegt bij opvattingen en dictaten van ambtenaren. In vier jaar tijd slaagt hij erin om van die 37.000 werklozen er maar liefst 25.000 aan de slag te krijgen. De helft daarvan heeft gewoon een job; de rest houdt de uitkering maar leert, of doet vrijwilligerswerk. Poetsen in de kerk, onderhoud van volkstuintjes, er is werk genoeg.

In Rotterdam spreekt één partij, de links-populistische SP, over dwangarbeid. Alle andere vinden dat ok. Ik ook.

Want ja, de gemeenschap heeft de plicht te zorgen voor wie uit de boot valt, maar elk gezond mens heeft evenzeer de plicht tot de gemeenschap bij te dragen; naar godsvrucht en vermogen, zoals ze dat vroeger zegden. Het is trouwens, met de vergrijzing die massief voor de deur staat, wat moet. Wie dat niet ziet, is of dom, of kwaadwillig, of conservatief.

Intussen bij de VDAB…  Mensen verplichten aan de slag te gaan, blijkt daar niet goed te liggen. ‘Je kunt je … afvragen,’ zegt de woordvoerster in Het Laatste Nieuws, ‘of een werkgever veel heeft aan iemand die gedwongen en dus weinig gemotiveerd naar het werk komt’. Versta: wie geen goesting heeft, mag bij ons gewoon thuisblijven. Tja…

Ter herinnering: de VDAB heeft 14.000 vacatures voor mensen zonder ervaring of diploma. 50.000 werklozen hebben geen diploma of ervaring. Heel politiek correct wist de website van de VRT daarover te melden: knelpuntberoepen blijven…

Het kan zijn dat ik het niet snap, of dat ik niet voel waar het ‘nieuws’ zit, maar ik ruik wel enig opzet… En voor alle duidelijkheid: ik pik er De Standaard uit, maar dit had allicht even zo goed gekund met andere kranten.

Ik merk namelijk dat de lezers/abonnees van De Standaard bij hun krant voor een prikje ook de iPad-handleiding kunnen krijgen. En ik zie ook dat De Standaard voor zijn eigen iStandaard een paginagrote reclame maakt van een Standaard op… iPad. Niet dat ik daar iets op tegen heb, maar ik vraag me dan wel af of die uitgebreide redactionele aandacht voor de iPad dan onderdeel is van een deal tussen de commerciëlen van Corelio en de commerciëlen van Apple? En hebben die van Corelio aan die van Apple beloofd dat ze flink wat redactionele aandacht konden krijgen?

Want De Standaard heeft, lees ik in de krant van zaterdag, mensen nog middelen gespaard om die iPad grondig te kunnen duiden. Vijf bekende mensen hebben het toestel een dag lang mogen uitproberen. Het betrof een door de redactie in het buitenland gekocht exemplaar, wordt ons gemeld. En het strekt de krant tot eer: de vijf konden zeggen wat ze wilden, zelfs als ze voor zichzelf hadden beslist dat ze het ding niet gingen kopen, of erger, dat ze gingen wachten op hetzelfde van een ander merk, maar goedkoper.

Al kan je je afvragen of de tekst van die beoordelingen wel enig belang heeft. Als ik alleen de kopjes bekijk, dan gaan die van ‘Even wennen’ (Marc Reynebeau) naar ‘Leuk, maar duur’ (Ruben Mooijman) tot en met ‘Een uitkomst’, ‘Een nieuw tijdperk’ en ‘Apple op zijn best’ (respectievelijk Mia Doornaert, Fons Van Dyck en Dominique Deckmyn). Men zou dat eens moeten omzetten in reclametarieven…

Nog eens: mij allemaal niet gelaten. Ik hoop alleen maar dat daarover op de Standaard-redactie minstens is gepraat. En dat er goede redenen waren om…

En à propos: ik denk niet dat ik zo een iPad koop. Ik heb een BB en een laptop, en ik hou vooral van bedrukt papier. Als ik de kranten al eens elektronisch moet lezen, dan heb ik nadien zelden dat tevreden gevoel dat ik de gazetten heb gelezen. Ik ben 57…

In algemene termen heeft Janssens gelijk: steden moeten niet bevoogd worden. Maar als het over De Lange Wapper gaat, volg ik niet. Daar speelt hij een aloude Antwerpse truc van luie Charel.

Maar – laat ik daar toch mee beginnen - wat Janssens aanbrengt is wel een stevig debat waard. Wie beslist wat, en wie is bijgevolg waarvoor verantwoordelijk, is een cruciale vraag. Dat is een Leitmotiv  voor de staatshervorming, en die is, zoals bekend, vitaal: België behoeft een grondige hervorming, maar ook binnen Vlaanderen is die herdenking van taken en verantwoordelijkheden levensbelangrijk.

Meer en meer krijg ik immers de indruk dat Vlaanderen in feite niet zo goed bestuurd wordt. Toegegeven, Vlaanderen wordt anders bestuurd – België wordt gewoon niet (meer) bestuurd, en hoe aan de andere kant van het land beleid wordt gevoerd, dat zie je, exempli gratia  aan de kwaliteit van het onderwijs. Maar ik zou liegen als ik zou zeggen dat Vlaams bestuur staat voor beter bestuur. Terwijl dat nochtans de essentie is van alle overdracht van bevoegdheden, de essentie ook van alle m.i. zeer terechte vragen over splitsing, over noord en zuid die elk hun eigen ding moeten kunnen doen.

Ik heb het al eerder geschreven: het Vlaams bestuur lijdt aan het syndroom van De Batselier. De verdienste daarvan is dat het vertrekpunt zeer integer is geweest, maar het gigantische nadeel is dat de politiek daarmee zijn primaat en zelfs zijn zeggenschap heeft opgegeven, en het beleid heeft overgelaten aan de ambtenarij.

Ik leg uit. De zogeheten Zwarte Zondag van 1991 heeft destijds aanleiding gegeven tot wat toen werd genoemd de Nieuwe Politieke Cultuur (NPC). Dat kwam er, kort gezegd, op neer dat daar waar je vroeger iemand moest kennen om iets geregeld te krijgen, er voortaan geobjectiveerd zou worden. Je kreeg bvb niet langer een sociale woning vanwege het dienstbetoon van een politicus, maar omdat je er volgens objectieve criteria recht op had. Gevolg, anno 2010: ondanks de nood aan sociale woningen, staan er een paar duizend leeg, omdat… de papieren niet in orde zijn…

Eén (kras) voorbeeld, maar de klachten over dat soort traagheid, dat soort papieren toestand hoor je in Vlaanderen overal. (Ik ben de laatste weken op veel plaatsen op bezoek geweest, om goed te luisteren; ik heb heel veel geleerd.) Overal hoor je hoe de papieren werkelijkheid de bovenhand haalt op de echte werkelijkheid, hoe ambtelijke tijgers de decision makers zijn geworden. En telkens wordt dat naar voren geschoven als hinderpaal om beleid te voeren, of zelfs om de dingen te laten werken.  

Baseline is dat het in de wereld overal sneller en efficiënter moet, maar dat  de Vlaamse structuren ook eenvoudige beslissingen totaal onmogelijk dreigen te maken. Als allerlei procedures, o.m. ter bescherming van de rechten van het individu, aanleiding zijn om het beleid totaal te verlammen, dan schieten die hun doel voorbij.

Je hoort dat soort klachten over onwerkbare paperasserij in het onderwijs, in de culturele sector, bij de werkgevers. Je hoort het zelfs uit de mond van de minister-president zelve. In de laatste Keien van de Wetstraat ging het over de traagheid in een aantal dossiers, en dus ook Kris Peeters zei het. “Dan stuit je op de administratie,…” zei hij. Heel merkwaardig: de baas die naar zijn diensten verwijst als hinderpaal of beletsel. Dat geeft een totaal andere en perverse invulling aan het woord diensten, dat is doodeenvoudig de wereld op zijn kop.

Als Vlaanderen dat probleem niet grondig aanpakt, is alle staatshervormend streven umsonst. Vlaanderen dat zijn interne staatshervorming niet doorvoert, is even erg als het status quo in de bevoegdheidsdiscussie.

De steden en gemeenten – terug naar Janssens - klagen overigens al langer dan vandaag over wat ze de regelneverij noemen, maar ze hebben dus gelijk. Het probleem is wijd en zijd verspreid. En in die zin stelt  Janssens een zeer terechte vraag: wie doet wat, en wie is daarvoor verantwoordelijk. En het antwoord is dat dat ‘zo laag mogelijk’ moet zijn, dwz het bestuursniveau dat het dichtst bij de mensen staat. Het principe van de subsidiariteit: je moet nooit op een hoger niveau afhandelen wat je ook kan doen op een lager niveau.

Vraag is alleen hoe je dat bepaalt. Minstens twee vragen zijn daarvoor relevant. Ten eerste: wie heeft er baat bij/last van? Het spreekt vanzelf dat steden bijvoorbeeld niet met eigen milieunormen moeten werken: wind, stof, stank, … stoppen niet aan de grenzen. Ten tweede: wie betaalt de rekening? Om het met de oude meester Louis Tobback te zeggen: wie betaalt, bepaalt.

In die zin moet Patrick Janssens er niet aan denken op zijn eentje te beslissen over De Lange Wapper. De brug/tunnel is van vitaal belang voor héél Vlaanderen, en dus is het de logica zelve dat de Vlaamse regering beslist, en niemand anders. (Terzijde: storend aan dat referendum vorig jaar was dat daarmee de indruk werd gewekt dat De Lange Wapper een exclusief Antwerps probleem is. Quod non!)

En ik ga er niet van uit dat de Antwerpenaren de brug/tunnel zelf gaan betalen. Maar dat is dus een reden te meer om de beslissing in Vlaanderen te leggen, en nergens anders.

Los daarvan weze nog opgemerkt dat Patrick Janssens in deze nog wat andere trucen  gebruikt om zijn zin te krijgen. "Als Vlaanderen vindt dat het groot genoeg is om niet aan het handje van de federale overheid te lopen, dan moet het begrijpen dat Antwerpen groot genoeg is om niet aan het Vlaamse handje te lopen", zegt hij. Daar zitten nogal wat denkfouten in: Vlaanderen loopt niet aan het handje van de federale overheid, want dat zou impliceren dat die weet waar naartoe; helaas, die blijft staan. Net daarom… En ook op het vlak van belang en financiering heeft Vlaanderen in de relatie met het federale niveau alle recht van spreken.   

Het zou natuurlijk wel eens kunnen dat Janssens in deze niet zo gerust is over het zogeheten Dubbelbesluit van de Vlaamse regering. De beslissing om uit te zoeken of een tunnel een even goede oplossing is (even duur, even snel) als een (aangepaste) brug. Janssens en de SP.A zijn daarvan overtuigd, maar naar verluidt blijkt dat niet uit het studiewerk… Vanuit dat licht bekeken zijn de woorden van de Antwerpse burgemeester enigszins anders te begrijpen.

Mocht dat waar zijn van dat studiewerk, dan moet de Vlaamse regering haar eigen besluit ook wel uitvoeren. Ik schreef bijna onverwijld. Want dit heeft al veel te lang geduurd. Dit is een zaak van dringend en dwingend algemeen belang.

We leven in een land met vijf regeringen. Dat er één daarvan niet/nauwelijks werkt, of onnozele beslissingen neemt over nummerplaten, allez vooruit, we zullen proberen daaraan iets te doen. Maar twee niet-beslissers is teveel. Veel teveel.     

Dames en heren, Goede Vrienden,

Ik weet het, ik heb het zelf gezocht, maar ik ga het toch zeggen: u heeft mij wat aangedaan! U heeft mij namelijk de eerste 11 juli toespraak uit mijn bestaan doen houden, een zogeheten feestrede. Maar tegelijk moet ik u danken, want u heeft mij verplicht over een en ander na te denken. U kent mijn recente geschiedenis… Ik ben, maanden geleden, aan het denken geslagen, en ik ben bij u Uitgekomen. Bij de N-VA. Ik ben intussen volksvertegenwoordiger van een expliciet Vlaamse partij, van een Vlaams-nationale partij. En ik ben daar trots op. Hoewel… Toen ik zo aan het denken was, en al een stuk gevorderd was, wist ik bijvoorbeeld dat als ik tot aan het eind ging, ik – om maar iets heels stoms te noemen – mails zou krijgen met als eindzin “Vlaamse groeten”.  Nu is dat ook maar wat het is.  Het maakt me niet zoveel uit of er staat “Vlaamse groeten, ” dan wel “kameraadschappelijke groeten” of “liberale groeten” of zelfs “broederlijke groeten”. Wie veilig wil spelen sluit trouwens het beste af met “Met de bekende groeten”, dan zit je altijd goed. Maar dit terzijde. Die groeten dat is maar een symbolische uiting van iets anders. Ik besefte – en ik kom tot het punt ten gronde – ik besefte dat toen ik de stap zette naar de N-VA er zonder twijfel wel iemand mij zou vragen: “Siegfried, zijt ge Vlaams”? Of nog ‘erger (!)’ “Siegfried, zijt ge Vlaams- nationalist?” Dat is in de praktijk trouwens ook zo gebeurd…

Ik zal nu tot bekentenissen overgaan: wie mij geweldig heeft geholpen in dat ‘bekerings’-proces – want dat is het eigenlijk – wie mij goed heeft geholpen, is mijn oud-professor Etienne Vermeersch. Vermeersch heeft mij in de lente van dit jaar, toen ik dus nog geen politicus was en er zelfs niet aan dacht er een te worden, Vermeersch heeft mij een van zijn artikels toegezonden over Vlaamse identiteit en natiegevoel.  Ik wist/weet tussen haakjes uit mijn kinderjaren wel wat dat Vlaams gevoel betekent. Hoe die mensen redeneren, hoe ze zichzelf voelen. Want, laten we wel wezen, emotie is in deze stukken belangrijker dan verstand. Maar het is/was een emotie waarvan ik met de jaren ben vervreemd.

Terug nu naar dat voor mij zo belangrijke artikel van Etienne Vermeersch; zo belangrijk omdat het voor een wending in mijn denken en zelfs in mijn leven heeft gezorgd. Dat artikel begint met een argument dat het bij mij altijd geweldig doet, met name, een verwijzing naar de oude Grieken. Aristoteles. Die wist niet alleen dat de mens een sociaal wezen is dat van geboorte tot anderen nodig heeft om te overleven, maar ook dat een mens om zichzelf te zijn nood heeft aan een groep waarmee hij zich één voelt. Wat mutatis mutandis impliceert dat hij zich ook afzet tegenover anderen die hij beschouwt als buitenstaanders, vreemden. Voorts wijst Vermeersch erop dat er zoiets bestaat als heimatgevoel, verbondenheid met de omgeving, een bijzondere band met een gebied, stad of streek.  En  vanzelfsprekend ook met de mensen die er wonen. Denk aan het bekende vers van Petrus Pictor, uit de late 11^de eeuw,

“ O Flandria, dulce solum // super omnes, terra beata”. Dat is dat heimatgevoel. En je vindt dat even zo goed in de 20^ste eeuw bij Will Tura. Ik citeer:

Waarom loop ik toch zo graag met de zeewind in mijn haar
Langs het Noordzeestrand te dromen, in de winter, in de zomer
Dikwijls stel ik mij die vraag.
Waarom voel ik mij zo blij, steeds zo veilig en zo vrij
Als ik wandel door de steden, die getuigen van ‘t verleden
‘t Antwoord vind ik diep in mij: omdat ik Vlaming ben,
En ik m’n land bemin , met hart en ziel

En, ik herhaal: wie zijn land bemint, bemint uiteraard ook de mensen die er wonen, zeg maar ‘het volk’.

Ik mag erop wijzen dat wij in Vlaanderen een wat eenzijdige kijk hebben op het begrip ‘volk’.  In de klassieke Vlaamse beweging is het volk de verzameling van mensen die dezelfde taal spreken.  Denk aan “de Tael is gantsch het Volk” van Prudens van Duyse, die dat heeft geschreven in 1829. Maar Van Duyse was een orangist, en dus is dat volk in zijn hoofd veel meer dan de, in actuele termen omgezet, zes miljoen Vlamingen. Maar die opvatting, de taal is gans het volk, is in Vlaanderen taai, terwijl het volk ook met andere criteria kan worden gedefinieerd. Bij andere volkeren gaat het om bvb geloofsgenoten. Een Vlaams-nationalist die alleen Frans spreekt, dat is onzin, denkt u allicht, maar een Ierse nationalist, die alleen Engels spreekt, dat is niet alleen perfect denkbaar, dat is in Ierland vaak de realiteit. In Griekenland gaat het niet om godsdienst, niet om taal, daar heeft identiteit van doen met gemeenschappelijke geschiedenis. En bij joodse mensen draait het niet om taal, godsdienst of geschiedenis, maar wel om afstamming. U moet maar eens rondlopen in Antwerpen. U zal snel merken dat vrijzinnige joden even joods zijn als de chassidim. Merkwaardig is trouwens, en ook dat vind je overal terug: overal probeert men dat identiteitsgevoel te versterken door verwijzing naar gemeenschappelijke geschiedenis, vaak ook gemeenschappelijk geleden onrecht, of – denk aan 11 juli – gezamenlijk verworven overwinningen.

Veel van die dingen zijn historische ficties. Leugens eigenlijk, gefabriceerd pour les besoins de la cause.

U weet dat in 1302 op de Groeningenkouter in Kortrijk – er bestaat daarover een zeer interessant boekje van wijlen historicus Theo Luyckx – de Vlamingen hebben destijds de  Guldensporenslag gewonnen omdat ze niet konden weglopen. Ze waren namelijk zodanig opgesteld dat ze wel moesten vechten, en dat was heel goed gezien, want de Vlaamse troepen hadden de gewoonte om bij het zien van de vijand de benen te nemen. Hier dus niet, want ze konden niet weg. En dus moésten ze wel vechten, en wonnen ze nog ook. En hebben de romantici van de 19^de eeuw daar ons nationaal feest van gemaakt. Bijkomend vallen trouwens in die fabricages op hoe het telkens ook gaat om ethisch hoogstaand gedrag, al zijn ook dat meestal ficties. Ik sprak u eerder over de Vlaamse voorman en dichter Prudens van Duyse.  In ’s mans biografieën vind je de altijd terugkerende vermelding dat hij bij de Belgische revolutie van 1830 uit orangistische trouw naar Nederland, is gevlucht. Welnu, in werkelijkheid is hij naar Nederland gegaan vanwege een Haagse vriendin die, geestig detail, dubbel zo oud was als hijzelf. Dat is natuurlijk een beetje om te lachen, maar – laat ook dat duidelijk zijn – datzelfde identiteitsgevoel is ook eeuwenlang misbruikt. Tussen de 16^de en de 20^ste eeuw heeft dat maar al te vaak het Europese continent in vuur en vlam gezet. Denk aan het “dulce et decorum est pro patria mori”.

Het is de verdienste geweest van de Vlaamse Beweging om na de Groote Oorlog dat zeer foute gevoel om te draaien, en resoluut te kiezen voor pacifisme, voor het ‘Nooit meer oorlog!’.

Op dat eigenste moment is trouwens de kiem gelegd voor een mechanisme dat je óók overal terugvindt: vanuit dat identiteitsbesef ontstaat de vraag naar eigen politieke structuren. En één keer die in gang zijn gezet – bij ons was dat rond 1970 – is dat niet meer te stoppen. In 1970 sprak Gaston Eyskens over het einde van de unitaire staat. Vandaag gaat het om het einde van de federale staat. En, dat is mijn overtuiging, dat zal einden bij die al zo vaak genoemde verdamping van de staat tout court. Er is trouwens op het einde van de 20^ste eeuw nog iets anders begonnen dat in dat verband nog veel belangrijker is dan die eigen, in het begin prille, aparte politieke structuren. Vanaf 1990 spelen de media als het over gemeenschapsvorming gaat, een niet te overschatten rol. Het Vlaanderen van vandaag is echt een mediaproduct, dat amper 20 jaar oud is.

Toen ik begin jaren 80 bij de openbare omroep ging werken, was dat nog niet uitgesproken het geval. De BRT – let op die naamsverandering; dat is echt geen toeval – werkte toen vaak en nauw samen met de Franstalige RTB. En dat was ook normaal: het nieuws was het nieuws, alleen de taal was verschillend. Ik kan u zeggen dat op vandaag niet of nauwelijks nog het geval is. Vanwege het verschil: het nieuws in Vlaanderen is niet langer het nieuws in Wallonië…  Dit is van het allergrootste belang. Er is zelfs meer dan dat. De Vlamingen worden welhaast uitsluitend ‘bediend’ door de eigen Vlaamse media. In het zuiden van België kijkt 30 à 40 % van de mensen op vrijwel constante basis niet naar de eigen televisie, maar naar de FRANSE televisie. Ook dat heeft zo zijn gevolgen in de hoofden van die mensen. 

Ik wil overigens een nuance aanbrengen in mijn eigen betoog. Vanzelfsprekend is identiteit meer dan één laag… Anders gezegd, en voor alle duidelijkheid: het is niet omdat iemand zich Vlaming voelt, dat hij of zij over vanalles en nog wat hetzelfde denkt. Natuurlijk niet! Elke identiteit bestaat uit meerdere lagen, en dat eindigt bij het individu, en dat is vanzelfsprekend uniek. Dat betekent overigens niet dat het fout zou zijn in de eerste plaats bezorgd te zijn om diegenen met wie je die identiteit deelt. Ik schuw hier lelijke woorden noch risico’s, maar het eigen volk eerst principe is tegelijk juist, en verderfelijk. Juist omdat het een normale psychisch gezonde reactie is, het eigen belang uit te breiden naar de “naasten”, dat wil zeggen - ongeveer in die volgorde - familie, vrienden, stads- of streekgenoten, landgenoten.  Verderfelijk op het moment dat het de reeks van daarnet stopzet, en alle anderen die niet worden opgenoemd uitsluit. Uiteindelijk gaat het over een gevoel van medemenselijkheid, en daar zit wel een gradatie in, maar geen eindpunt, tenzij men dat laatste definieert als “alle bewoners van deze planeet”, maar dan nog zal de discussie blijven of ook fauna en flora daarbij inbegrepen zijn.

Los daarvan is er aan dat identeitsbesef ook een tijdsdimensie, en in twee richtingen: er is verbondenheid met voorbije generaties, maar ook vanzelfsprekend met de komende.

Het is, samenvattend, door dat soort overwegingen dat ik na enige tijd niet de minste moeite had met de keuze voor een expliciet Vlaamse, ja zelfs Vlaams-nationale partij. Vlaamse identiteit, heb ik immers geleerd, ze bestaat, ze is gekoppeld aan het besef van gemeenschappelijke noden en belangen, en ze leidt zelfs tot wat je “natiegevoel” kan noemen. Een gevoel dat dus gegroeid is, en vooral het werk is geweest van de media. Daar waar in de jaren vijftig van de vorige eeuw, het Belgische natiegevoel nog voelbaar aanwezig was, zo is dat gevoel op vandaag bijna weg. Wij delen noh héél weinig met het zuiden. En dat uit zich in duizend en één fenomenen. Zelfs in ethische kwesties. Het verschil in euthanasie-aangiftes (meer dan 80% in Vlaanderen) of het verschil in de aangiftes van kindermisbruik door kerkelijke gezagsdragers (meer dan 90 % uit VL), het wijst allemaal op dat verschil. En het zou een politiek fatale misrekening zijn daar geen rekening mee te houden.

Ik citeer Etienne Vermeersch: “het erkennen van de feitelijke onloochenbaarheid van een Vlaamse identiteit en dus een zeker natiebesef, moet het uitgangspunt vormen van een gemeenschapsbeleving die alle immorele aspecten van het misvormde nationalisme uitbant.” 

En daarmee heb ik meteen een haakje gemaakt naar die andere vraag waarop ik in de eerste plaats voor mezelf een antwoord diende te hebben. De vraag namelijk: “Siegfried, zijt gij een Vlaams- nationalist?” Zoals zo vaak hangt het antwoord af van wat men daarmee bedoelt.

Ik heb als journalist ooit te maken gekregen met iemand die zichzelf omschreef als hévig Vlaams-nationalist, en toen ik vroeg wat dat in de praktijk betekende, antwoordde ze dat dat voor haar als gevolg had dat alle werklozen van Antwerpen een bezem ter beschikking werd gesteld, waarmee ze de leien konden keren, want die lagen er allesbehalve netjes bij. Overigens bleek verder in het gesprek dat de werklozen in kwestie allemaal autochtonen waren, want de anderen waren in het hoofd van de betrokkene al lang verdwenen, versta buiten gezet.

Ik hoef u niet te zeggen 1. dat dit met nationalisme niets te maken heeft, en 2. dat mocht het ermee te maken hebben, quod non, dit een nationalisme is dat Etienne Vermeersch, en ik volg hem daarin, volkomen terecht omschrijft als misvormd en immoreel.

Maar, hoeft het gezegd, nationalisme vandaag is net het omgekeerde van uitsluiting, het gaat om in-sluiting.

Het is nauwelijks overdreven te zeggen dat de staatshoofden van de V.S. en van Frankrijk mooie voorbeelden zijn van inclusief nationalisme. In het ene geval gaat het om de zoon van een Hongaarse immigrant, en in het andere de zoon van een jongeman uit Kenia. Voorbeelden van hypergeslaagde integratie. Niemand ter wereld zou het in zijn hoofd durven halen om te zeggen dat Sarkozy geen echte Fransman is, of Obama geen echte Amerikaan.  Niet alleen omdat het klopt met hun papieren, maar het klopt ook en vooral in culturele zin.  Waarbij overigens opvalt dat in het Amerikaanse voorbeeld er geen tegenstrijdigheid is tussen aan de ene kant Amerikaan zijn, en aan de andere kant zich toch nog verbonden weten (in het geval van Obama) met letterlijk broeders en zusters, neven en nichten, op drie verschillende continenten van deze planeet.

Anders gezegd,  nationalisme staat haaks op exclusie, staat daarom ook haaks op fanatisme.

Dat inzicht heeft ervoor gezorgd dat ik mij probleemloos thuis kan voelen in het Vlaams-nationalisme.  Zelfs in de wetenschap dat die beweging een recente geschiedenis torst die zeer bezwaard is door zeer zware vergissingen en fouten.

Maar fouten kunnen ook worden rechtgezet. En het is mijn stellige indruk dat wij, alle Vlamingen samen, daar ook goed mee bezig zijn. Het middel daartoe is onze partij, de n-va. Niemand kan er om heen dat die partij het Vlaams-nationalisme in zijn moderne vormen en gedaanten weer sexy heeft gemaakt. De Vlaming kiest daarvoor, en dat wil op zijn minst zeggen dat de Vlamingen complexloos en zelfbewust zichzelf willen zijn.

110 jaar na datum klinkt de boodschap van August Vermeylen actueler dan ooit. ‘Om iets te zijn, moeten we Vlaming zijn. We willen Vlaming zijn om Europeeërs te worden’.

Het wordt tijd om daaraan praktische gevolgen te verbinden. 

En dus, dames en heren, goede vrienden, besluit ik mijn allereerste 11 juli-toespraak met woorden waarvan ik twee jaar terug zou hebben gezworen dat ik ze nooit zou uitspreken… Nu wel, complexloos, behoorlijk zelfzeker, trots en luidop: ja natuurlijk ben ik Vlaming, ja natuurlijk ben ik een nationalist. Ik heb géén probleem; ik weet van u hetzelfde.

Ik dank u voor uw aandacht.

11 juli 2010

Dames en heren,

Lang geleden, toen ik nog journalist was, heeft Louis Tobback mij eens uitgelegd wat een politicus eigenlijk wil. Een politicus, zei hij, wil in zijn ideale wereld om acht uur ’s ochtends voor de televisiecamera’s gaan zitten, en dan onafgebroken tot ’s avonds laat zijn ideeën en plannen aan de bevolking bekend maken en uitleggen. Helaas, zei Tobback, helaas zal niemand dat programma bekijken…

Waarmee ik alleen maar gezegd wil hebben hoe blij ik ben dat ik hier vandaag voor u mag en kan staan.

Professor Stefaan Walgrave heeft mij in tempore non suspectu, op vrijdag 30 april rond tien uur ’s ochtends gevraagd of ik op deze proclamatie wou spreken.  Citaat: ‘De verkiezingen zijn dan een aantal weken achter de rug, en het zal voor veel van onze studenten en hun ouders interessant zijn daar iets over te horen van een insider'.

Ik heb laten weten dat ik dat wel wou doen, al wist Walgrave toen niet hoe dubbel zijn laatste woorden waren.

Hij bedoelde toen een insider van de VRT, een programmamaker, een politiek journalist.  Ik had toen al in mijn hoofd de switch gemaakt naar de politiek, al moest het laatste en definitieve gesprek daarover nog plaatsvinden. Dat vond plaats de maandag nadien.

De dag dáárop, dinsdag 4 mei, was de dag dat ik – eigenlijk van het ene moment op het andere - geen journalist meer was. Geen programmamaker meer. Geen moderator meer van politieke debatten.

Op slag was ik politicus. Kreeg ik met journalisten te maken. Werd ik gevraagd in programma’s van anderen. Nam ik deel aan debatten, en moest dus niet langer vragen stellen, maar ik werd verwacht antwoorden te geven.

Maar – in deze niet onbelangrijk ! – ik mocht van Stefaan Walgrave wel nog naar Antwerpen  komen. Voor een verslag van twee kanten: over hoe ik als jong, of minstens nieuw politicus de journalistiek heb ervaren. En dat ten behoeve van prille communicatiewetenschappers, politologen en sociologen, zeg maar (vanaf vandaag) gebreveteerde kenners van de samenleving.

In de journalistiek heb ik geleerd dat je zelfs voor kenners geen programma kan maken, geen interview kan doen, geen debat kan voeren, geen artikel kan schrijven zonder baseline. Niemand heeft dat beter begrepen dan Piet Huysentruyt. Zijn En Georgetje, wat hebben wij geleerd vandaag?, dat is oersterk.

Ik hoop overigens – maar dit geheel terzijde – ik hoop dat u ook hier proffen hebt gehad die hun college van pakweg anderhalf uur helemaal op het eind konden samenvatten in hooguit twee of drie regels. Want alleen de heel goeie kunnen dat. Maar dit dus geheel terzijde.

Maar terug nu naar MIJN les: wat heb ik in mijn nieuw vak geleerd over mijn oud vak? wat heb ik in de politiek geleerd over journalistiek?

1. Ik heb in de politiek mensen leren kennen waarvan ik niet wist dat ze bestonden.
2. Niets is wat het lijkt: dat geldt ook voor journalisten.
3. Het is beslist niet altijd de schuld van de media.
4. Men moet in de media beducht zijn op perverse effecten.
5. Een goed en eerlijk verhaal is ijzersterk.

1. Het is heel erg dat te moeten zeggen, maar eerlijk is eerlijk: ik heb mensen leren kennen waarvan ik niet wist dat ze bestonden.

Ik denk dat het voor jonge mensen die hun brood willen verdienen in de massa media een nuttige stage zou kunnen zijn. Ga eens naar kermissen, markten, volksbijeenkomsten, en probeer daar iets/een gedachte/jezelf te verkopen.  Je weet niet wat er je overkomt. [ … ]

Je ontdekt een wereld/mensen die je niet kent. Voor een politicus zijn dat kiezers/stemmen. Voor een mediamens (in mijn geval) kijkers.

Ik had als journalist een reputatie: ik ben volgens sommigen de oervader van de versimpeling, de popularisering, de verbreding; de wereld in 16 seconden, de verkleutering, de verleuking (maar die laatste drie zijn uiteraard apocrief).

Na mijn ervaring aan de andere kant, blijf ik erbij: je kan in dat verband nauwelijks ver genoeg gaan. Ik krijg de wubbe van het politiek correcte gedoe over (bijvoorbeeld) het niveau van Het Laatste Nieuws. Met deze krant is niets mis, bien au contraire. Het is geen toeval dat HLN de meest gelezen krant van Vlaanderen is. Die is ook heel goed gemaakt. Weinig fouten, of in elk geval niet meer dan bij andere, helder, en dicht bij The Wisdom of Crowds.

En dat de massa slim is, heb ik ook ervaren. Ik heb de heerlijkste discussies en debatten meegemaakt over de meest diverse onderwerpen op markten en pleinen. De meeste waren qua duur overigens zeer geschikt voor televisie. Soms wat chaotisch, maar zo is ook het leven zelve. Ik heb er geleerd wat de mensen bezighoudt en ook wat de mensen beslist NIET bezighoudt. Dat laatste is overvloedig terug te vinden in de media. Het eerste veel minder, en dat is m.i. problematisch.

Zegt dus vandaag deze politicus: media gaan voor een groot stuk waarover het niet gaat. En ik heb mijn ex-vak zó lief dat het mij pijn doet dat te zeggen.

2. iets is wat het lijkt, en dat geldt ook voor journalisten.

Wat mij betreft een al even pijnlijke mededeling. Nee, ze zijn niet allemaal even goed. En soms klopt het imago niet met de werkelijkheid. Ik zal geen namen noemen, maar als ex-hoofdredacteur roep ik mijn ex-collega’s op om nauwer toe te zien op wat er afgeleverd wordt. Want ze bestaan: dommeriken, luiaards, afschrijvers; ze bestaan: mensen die het al lang weten, en volstrekt niet meer nieuwsgierig zijn (en dat is nochtans de conditio sine qua non); ze bestaan slordige en vooral vooringenomen geesten, ook bij wat dan ‘gevestigde waarden’ heten te zijn..

Al zijn er gelukkig ook nog anderen. Mensen met een scherp verstand, een dito pen en/of tong. Die laatsten zijn het leukst om mee te werken, ook al kunnen die je al eens in de moeilijkheden brengen. Maar zo lang dat fair is, is er geen probleem. Dan wordt het spel gespeeld zoals het hoort.

Zegt dus vandaag deze politicus: er is geen reden tot paniek, maar verhoogde aandacht voor échte kwaliteit, het mag.

A propos. Ik deed dat al als journalist, maar ik doe het nog altijd, ook als politicus. Ik probeer alles of toch zoveel mogelijk te lezen, te beluisteren, te bekijken. En vooralsnog lukt dat, ook al kost me een paar uur per dag. Ik maak daar trouwens tijd voor.

Ik merk dat dat in de politiek vrij uitzonderlijk is. Politici plegen al eens van het een naar het ander te hollen. Ze zijn zo druk bezig dat ze geen tijd hebben voor kranten of televisie. Radio horen ze in de auto. Vreemd is dat volksvertegenwoordigers nauwelijks weten wat datzelfde volk via zijn media te horen, te lezen, te zien krijgt. Ik herhaal: dat is vreemd, en ik vind dat niet goed. Ik hoop dat het mij nooit overkomt.

3. (Laat dat duidelijk zijn) Het is beslist niet altijd de schuld van de media.

Politici zijn in verkiezingstijd in verhoogde staat van sensitiviteit. Ze weten dat ze kunnen scoren, maar dat ze ook kunnen afgaan. In dat laatste geval zijn ze geneigd de schuld aan de media te geven; gemakshalve zien ze dan een of ander complot. Ten onrechte !

Politieke partijen, de mijne en de andere, zijn soms verrassend slordig. Ze bereiden soms te weinig voor. Ze sluiten de ogen voor het feit dat zelfs heel geleerde mensen misschien niet geschikt zijn  voor een wat ruw en per definitie algemeen gevoerd debat. Hard kunnen lopen is in voetbal zonder twijfel aangewezen, maar het zou fout zijn te denken dat goede hardlopers ook goede voetballers moeten zijn. Toch maken partijen dat soort fouten.     

Zegt dus vandaag deze politicus: ook in de politiek kan meer kritische zin over het eigen doen en laten beslist geen kwaad.

4. Men moet in de media beducht zijn voor perverse effecten

Dit is eigenlijk een uitbreiding van mijn geloof in The Wisdom of Crowds. Mensen zijn niet alleen slim; ze zijn ook rechtvaardig. Er ontstaan daardoor correctiemechanismen. Wie al te veel inhakt op… en wie mensen bruskeert in hun gevoel voor rechtvaardigheid, genereert net het omgekeerde dan wat hij of zij beoogt. Dat geldt voor media even zo goed als voor vakbondsleiders, mensen van de Nationale Bank, enz… Dat heeft mijn partij behoorlijk wat stemmen opgeleverd. Ik heb het belang daarvan onderschat. Ik dacht namelijk dat de verschillende beschadigingsacties de N-VA stemmen zouden gaan kosten. Het omgekeerde is, denk ik, gebleken. Mensen worden kwaad, en als ze al twijfelden, gaan ze dan uitgerekend beslissen. Maar ze gaan naar wat hen wordt – aanhalingstekens ! - ‘afgeraden’.

Ik dacht dat men die les in de media al had geleerd. Onder meer bij de VRT. Waar ook ik tot mijn schade en schande mee het VB op die manier groot heb gemaakt…

5. Een goed en eerlijk verhaal, niets is zo sterk.

Dat heb ik ook geleerd. Als je eerlijk bent, voelen de mensen dat, en wordt je veel vergeven. Ik heb het aangedurfd in volle campagne te zeggen dat ik de cijfers van mijn eigen partij in twijfel trok. Het was wat ik ook dacht op dat moment. Volgens de klassieke regels van de politiek is dat not done. De kiezer denkt daar naar mijn inschatting anders over. De media vergroten dan die zgn. fout. Want ze halen dan ene zinnetje er uit. Ze vergroten dat. En oeps, daar komt weer dat perverse effect.

Tot zover en in een notendop, dames en heren, wat ik heb geleerd in mijn nieuw vak over mijn oud vak.

Maar laat ik het ook eens over u hebben, over de jonge mensen die hier vandaag een diploma krijgen, die vandaag op een van de vele drempels in hun leven staan.

Wat heeft deze oude rakker geleerd?

1. U zal het ook vanaf nu niet voor niets krijgen. There is no such a thing… U dacht dat u er nu van af was; nee, het begint nog maar, het houdt nooit op
2. Probeer u desalniettemin niettegenstaande vanaf nu vooral te amuseren in uw leven. Al was het waar omdat je dan nooit hoeft te werken.
3. En waar je ook komt, nooit vergeten: ook de hoogste ladder staat op de grond.

Ik wens u veel moed, hopen verstand en vooral veel plezier. Dank voor uw aandacht.

 Siegfried Bracke

Maar wat mij nog het meest blij maakt van al, is dat een Vlaming een Nederlands mediatiek vlaggenschip gaat leiden. Dit is – vergeef me deze zeer persoonlijke interpretatie - orangisme in zijn allerbeste gedaante.

Ik wens Peter Vandermeersch alle succes.

Ik kan maar zeggen dat ik dat met de beste bedoelingen heb gedaan, zonder sexistische, vrouwonvriendelijke of welke andere bedoelingen ook.

Als een mannelijke jonge collega hetzelfde had gedaan met wijd openstaand, kleurrijk hemd en daarin veel zichtbaar welig tierend borsthaar (denk aan snelle Eddy), dan had ik precies hetzelfde gedaan.

Ik heb gereageerd als mediamens, tv-maker. Ik denk namelijk te weten hoe dat werkt. En net omwille van de inhoud is de vorm daar zo belangrijk.

Ja, ik heb nog mensen met wie ik samen een programma deed, teruggestuurd naar de kleedkamer om iets anders aan te trekken. In het belang van het programma, het belang van de kijker.

Neen, dat ging niet om uitgesneden décolletés, of om minder of meer verhullend, ontblotend of bedekkend. Ging vaak gewoon om kleuren, stoffen, decor quoi. Ik ben allesbehalve een puritein, maar zelfs indien ik dat wel was, heeft het daar niets mee te maken.

Maar er zijn nu eenmaal regels. Elke maand drastisch van kapsel of haarkleur veranderen mag van mij. Maar het is voor mediafiguren niet verstandig, not done.

Conclusie?

1.  ik zal mijn jonge en minder jonge partijgenoten blijven zeggen hoe televisie (en andere media) werken. Zoals ik van (bvb) financiële wizzards ook iets hoop te leren.
2. Ik zal goed opletten als ik FB gebruik
3. Met Kim zelf is alles dik in orde; al lang!

Aan al die mensen van wie ik de stem niet heb gekregen: toch ook dank u wel. Volgende keer beter, en ik meen het nog ook.

Het is een hevige tijd geweest tussen 4 mei (de dag van mijn coming out) en 13 juni. Veel geleerd, veel gehoord, veel gezien.

Het leukst was de ontvangst in eigen partij. Met als toppunt een debat voor een volle zaal, maar ik wist wel: hier doe je een leuke vingeroefening, maar verkiezingen winnen of verliezen heeft hier niets mee van doen. Dacht ik. Tot op het moment dat na afloop iemand van de eigen militanten komt zeggen: ik had veel wantrouwen tegen u, maar daar schiet nu geen gram van over. Toen dacht ik voor de allereerste keer: ik ga nog winnen ook.

Heb ook geleerd dat hoe hard het spel soms ook wordt gespeeld, de mensen daar dwars doorheen kijken. Ze weten, voelen, ruiken voor wie het maar een spel is, en wie het meent. Dat is de reden dat de vele beschadigingsoperaties tav de N-VA niet hebben gewerkt. Ik moet dus al diegenen die dat hebben geprobeerd bij deze danken.

Er is er een waar ik wel boos om ben, en écht boos. Die van Luc Coene, de vice-gouverneur van de Nationale Bank. In de week voor de verkiezingen had die het over dreiging op de internationale financiële markten als gevolg van het zogeheten Bart De Wever-effect. Pure nonsens: de dag nadien begonnen die markten aan een remonte die op het moment dat ik dit schrijf nog altijd voortduurt. Ik heb Coene sindsien niet meer gehoord…

Waarom ik daar zo boos over ben? Niet omdat Coene de ex-kabinetchef is van Guy Verhofstadt, en dus de man die qua begroting een groot deel van de ellende mee heeft veroorzaakt.

Wel omdat je van de Nationale Bank mag verwachten dat ze au-dessus de la mêlée blijft. Net zoals de huidige gouverneur, Guy Quaden. Van oorsprong PS, maar de man speelt wel zijn rol. Zegt bijvoorbeeld nogal hard zijn gedacht over de begrotingen van paars (mét de PS in de regering), zegt ook wat voor beleid er zijns inziens moet worden gevoerd, maar moeit zich niet. Omdat de NBB boven het gewoel moet staan, betrouwbaar moet zijn, respectabel.

Ik hou mijn hart vast als deze man de volgende gouverneur wordt. Mijn grootvader zei altijd: ‘En er is al zoveel naar de kl…’ Iemand die zich laat besturen vanuit Mariakerke kan onmogelijk voor goed bestuur staan. En dat is nochtans wat we nodig hebben. Swat.

Heb ook heel veel geleerd over mijn vorig beroep. Over het onderscheid tussen schijn en werkelijkheid. Wil ik het later eens uitgebreider over hebben…

Intussen merk ik dat het in onze partij goed draait. We praten en luisteren naar/met elkaar. Merk zelfs dat we soms al doende op iets anders uitkomen dan bij het begin werd uitgesproken. Dat is een bewijs van verstand en onderling vertrouwen. Het is heerlijk om daar bij te mogen zijn.

Overpelt, 11 juni 2010.

Geachte Professor Torfs,

Met interesse keken we uit naar uw optreden in ‘Oog in Oog’ op Eén. U slaagde er als een volleerd politicus in om handig heikele kwesties te ontwijken. Maar toen u zich tot Bart De Wever mocht richten, schrokken we van uw goedkope vraagstelling over het idee van N-VA om langdurig werklozen in te zetten in de non-profitsector. U lachte zelfs bij uw suggestie  om kassiersters in te zetten bij de ‘gehandicapten’ …

Zelf ben ik al 27 jaar vader van een dochter met een mentale handicap. In die sector is  er grote nood aan helpende handen. Zo zet ik me zelf al ruim 15 jaar in als vrijwilliger in die sector, samen met honderden anderen. Onder hen zijn er diverse beroepen, ook lassers en kassiersters. Na hun werkuren zetten zij zich gratis op allerhande manieren in met als enig doel het leven van de persoon met een handicap aangenamer te maken.

Er zijn nu al langdurig werklozen die – mits toestemming van de RVA – regelmatig als vrijwilliger werken. Zij leveren niet alleen prima werk, maar ze verhogen ook hun eigenwaarde én de kans op echt werk.

Daarmee wil ik helemaal niet zeggen dat alle werklozen in de gehandicaptenzorg terecht kunnen, maar het voorstel ridiculiseren, is niet alleen een miskenning van alle bestaande vrijwilligers, maar ook een laffe poging om te scoren op kap van de ‘gehandicapten’ (zoals u onze kinderen noemt).

Wat ons betreft zijn er twee mogelijkheden. Ofwel kreeg u de vraag voorgeschoteld, ofwel was het uw idee. Hoe dan ook, door het stellen van de vraag bewijst u uw gebrek aan fijngevoeligheid ten opzichte van onze kinderen met een handicap, onze families, het personeel en alle vrijwilligers.

Met weemoed denken we terug aan het vorige boegbeeld van uw partij in 2007. Yves Leterme sloot onze kinderen in zijn hart, hij had aandacht voor onze problemen en maakte tijd voor ons. Hij ging onze problematiek niet uit de weg, hij schreef ons toen : “Ik engageer mij om - indien ik daartoe de kans krijg -op federaal vlak maatregelen te nemen ter ondersteuning van het zorgbeleid om beter, snelle en rechtvaardigereen antwoord te bieden op uw terechte vraag”. In zijn regeerakkoord stonden trouwens duidelijke beloften voor extra plaatsen voor zwaar-zorg-behoevenden.

Professor, indien uw respect voor de gehandicaptenproblematiek symbool staat voor de ‘new deal’ van CD&V, dan moet uw partijbestuur op 14 juni alvast niet ver zoeken naar oorzaken van de teloorgang.

Met vriendelijke groeten,

Marc Van Gestel

Voorzitter vzw Opvang Tekort

Kloosterstraat 60 – 3900 Overpelt

Externe link naar video op You Tube : http://www.youtube.com/watch?v=H65PJbSnsEE

Mensen komen vragen of het waar is dat… en of ze niet bang moeten zijn voor… Dat is overigens de reden dat alle N-VA’ers nu de straat op moeten, moeten schrijven, twitteren, facebooken, … om te zeggen dat het niet waar is. Dat het net omgekeerd is: net om de rekeningen aan te zuiveren, net om de welvaart te kunnen blijven betalen, is een N-VA-stem een zeer nuttige, en zelfs nodige stem. Want alleen dan komt er verandering. De rest, vrees ik, leidt tot meer van hetzelfde.

Het ‘systeem’ heeft gereageerd, met de exclusieve bedoeling de eigen positie te beveiligen. Dat dat op kap van de bevolking is, tant pis. De redenering van dat soort mensen is in dat verband simpel: eux c’est eux, maar vooral nous c’est nous.

Wat Luc Coene heeft gedaan – ik placht de man te respecteren – is plat, en zijn functie en baan totaal onwaardig. Gelukkig zijn er nog veel mensen met kennis van zaken (Degrauwe, Noels, Devos) die naar alle waarschijnlijkheid niet voor de N-VA stemmen, maar die wel serieus en eerlijk zijn.

En er is ook nog een ommekantje, ook geleerd op de markt… ‘Meneer, ik ging niet voor u stemmen, want ik stem al levenslang … , maar wat ze nu met u proberen te doen: dat is schandalig. Ik stem zondag voor u!’

Hoe was het ook weer? Elk nadeel heb zijn voordeel.

Goede ex-collega’s, ik ben geen specialist, maar onze spreads stijgen omdat de bundesbonds dalen... Typisch fenomeen in onzekere tijden: kapitaal vlucht naar Duitsland waardoor daar de rente daalt en bijgevolg de spread met elk ander land stijgt. Of hebben ze in die andere landen ook een Bart De Wever?

Man man man, journalisten die zelf denken, checken en niet afschrijven: het is een gerief !

Maar nu ben ik alweer kalm...

Siegfried Bracke

Ik mag u bij deze welkom heten in de mooiste stad van Vlaanderen, welkom in de fiere stede, welkom in Gent.

Vrienden,

Voor u staat een zogeheten wit konijn. Ok, als het echt moet, dan ben ik maar een wit konijn, en tot volgende zondag wil ik dat epitheton wel dragen, maar vanaf 13 juni wil ik gewoon van de N-VA zijn, vrienden. Iemand die bovendien trots is om daar bij te mogen zijn.

Want dat wil ik ook kwijt. Ik moet u allemaal danken voor de kans die ik van u krijg, en niet alleen daarvoor: ik ben in de voorbije weken door deze partij en haar militanten ook warm en zeer hartelijk opgevangen. In geen tijd ben ik een van u mogen worden. Ik zal dat nooit vergeten, vrienden; en ik zal in ruil doen wat ik kan om u niet en nooit teleur te stellen. Ik heb al op een onbewaakt moment gedacht: als dat karakteriëlen zijn, doe mij dan maar méér karakteriëlen! Vrienden, bedankt!

Ik wil mij (ook voor de allerlaatste keer) verontschuldigen bij de voorzitter omdat ik, toen ik hem zei dat ik wou meedoen met de N-VA, toen heb ik hem – ook dat zal ik niet licht vergeten – ik heb hem toen danig doen schrikken, Bart trok echt wit weg… maar dat is intussen geschiedenis. Bart is intussen al lang bekomen.

Voor u staat overigens iemand die veel makkelijker spreekt in het openbaar dan onder vier ogen. U zal mij niet geloven, maar ik ben eigenlijk bedeesd. Daarom wil ik aan Bart (en dan sluit ik ook dat hoofdstuk af), Bart wil ik vanop deze plaats danken voor de manier waarop hij mijn overstap heeft begeleid. Vrienden, ik kan het u zeggen, onze lijsttrekker voor de senaat is niet alleen een politicus om u tegen te zeggen, een politicus met eruditie en inzicht, onze kopman, vrienden, is ook een fijn mens. Zeg dat ik het u gezegd heb. Bart, bedankt.

Vrienden,

Ik wil u toch ook een paar andere dingen zeggen. Ik spreek u nu toe als mediamens, omdat ik min of meer denk te weten hoe die dingen marcheren.

Vrienden, we zijn nog niet gewonnen, laat u aub niet in slaap wiegen. Krijg geen vleugeltjes omdat de peilingen meezitten en u natuurlijk, net zoals ik, aanvoelt als u onder de mensen komt, dat ons verhaal goed zit. Dat zijn gevaarlijke vleugeltjes, dat zijn de vleugeltjes van Icaros, en u weet hoe het met hem is afgelopen.

Ik wil maar zeggen: vecht in de komende week voor elke stem. Val niet in slaap. Gedenk Luc Cortebeeck die – onvoorstelbaar uit de mond van de vakbond – Cortebeeck heeft nog liever dat de mensen voor de VLD stemmen dan voor de N-VA. Vrienden, dat spreekt boekdelen!

Het wil zeggen dat the powers that be, het establishment, de gevestigde orde ons geen enkel cadeau zal doen. We zullen alleen meetellen door onze stemmen, vrienden, en door niets anders. En dus aub, geloof die peilingen niet, vecht voort voor elke stem! Op al die stemmen samen, komt het aan!     

En nog iets. Begin aub niet te mopperen en te zeuren bij elke kleine en elke minder kleine beschadigingsoperatie. Ik geef het u op een blaadje: er zijn er geweest, er komen er nog. En ik beken: ondanks al mijn ervaring, sta ik daar ook soms met verbazing naar te kijken.  

Maar, vrienden, aub, trek u dat niet aan ! Blijf gewoon uzelf! Complexloos, zelf bewust, vriendelijk en beleefd. Blijf weten dat niets zo sterk is als een goed en juist verhaal!

Want dat hebben we, een goed en juist verhaal. Het is het verhaal waar ik na zorgvuldig kijken en noteren ben bij uitgekomen.

Een juist verhaal over wat er met dit vastgelopen en achteruitboerend land moet gebeuren. In de grond een TINA-verhaal, there is no alternative, er is geen andere keuze. Willen wij de kans hebben om de stilstand om te buigen naar vooruitgang, dan MOETEN wij de stap zetten naar echt confederalisme. Ook onze Franstalige landgenoten zullen daar wel bij varen, daar ben ik diep van overtuigd.

Helaas wordt hij door zijn eigen partij niet meer gevolgd, maar we moeten doen wat Kris Peeters zegt. De Copernicaanse omwenteling: we delen alles op, en daarna bepalen we in overleg wat we nog samen doen. Wat we nog samen willen doen, en moeten doen. Moeten omdat Europa nog niet kan wat het – ik hoop zo snel mogelijk – zou moeten doen.

En ja, aan het eind van dat verhaal – ook dat staat eigenlijk in de sterren geschreven – aan het eind van dat verhaal zal Vlaanderen een onafhankelijke lidstaat zijn van de Verenigde Staten van Europa. Dat zal gebeuren zonder slag of stoot, zonder gedruis of gedrang, het zal ei zo na zijn als de natuur zelve, dat is politiek Darwinisme.

Maar eerst dus, en wel nu, na 13 juni, die stap naar de confederale staat. Een staat met heldere, transparante structuren en geldstromen. ONZE new deal, onze win-win waarvoor we ook in alle duidelijkheid de hand uitsteken naar de Franstaligen om samen met ons de standstill te doorbreken. De N-VA, vrienden, is niet de partij van de slaande deuren, de N-VA is niet de partij met de vuist en de voet vooruit; wij zijn de partij van de uitgestoken hand, de partij van solidariteit met anderen, ook en zelfs in de eerste plaats met diegenen met wie wij 180 jaar geschiedenis delen.

Ik hoop dat er aan de andere kant mensen te vinden zijn die beseffen dat de urgency  groot is. Dat dit de kans is die we moeten grijpen, omdat anders er alleen maar meer komt van hetzelfde. Want ook dat staat als een paal boven water, meer van hetzelfde met ongeveer dezelfden, dat zal finaal betekenen dat de rekening zo hoog oploopt, dat anderen, vanuit het IMF of Europa, ons zullen dwingen in te grijpen. En dat, vrienden, hoop ik nooit te moeten meemaken.

Dat verhaal heeft me naar de N-VA gebracht, vrienden. Maar niet alleen dát verhaal. De N-VA is geen single issue-partij.

De N-VA is ook de partij met een bij uitstek sociaal verhaal. De N-VA is de partij van professor Danny Pieters (onze nummer 5 op de senaatslijst). Hij is de man die mij via zijn boek over een nieuwe sociale zekerheid mee over de streep gehaald. Ik was trouwens niet de enige die onder de indruk was. Ik ken politieke tegenstrevers, vrienden, die diep betreuren dat ze daar zelf niet opgekomen zijn. Maar neen dus, dat is het verhaal van de N-VA, dat is ONS verhaal.

Net zoals de Vlaamse hospitalisatieverzekering het verhaal is van Louis Ide, onze senator Louis Ide, ons N-VA-verhaal, vrienden.

Een verhaal waarin verantwoordelijkheid hét sleutelbegrip is. En ook dat heeft mij in de N-VA bijzonder aangesproken, want ook dat is een bij uitstek sociaal verhaal.

Want wat is er sociaal aan om zoals de laatste jaren in alle stilte zoveel mensen armer te laten worden, en intussen toespraken te houden over progresssieve sociale politiek?

Hoe durven die trouwens de mensen nog in de ogen te kijken als blijkt dat 21 % van onze 65-plussers onder de armoedegrens moet leven! En ter vergelijking: in Nederland is dat 5 %. Is dát het resultaat van meer dan twintig jaar linkse, progressieve regeringsdeelname? 

In vind het uitgerekend zeer sociaal en progressief als je bijvoorbeeld in de werkloosheid doet wat in ons programma staat: wie zijn werk verliest, krijgt een uitkering, jazeker, maar ook bijscholing, omscholing. En ja, als je na twee jaar niets hebt gevonden, verlies je je uitkering, maar… je krijgt werk. En je moét dat aannemen. Omdat je als lid van de gemeenschap die voor je zorgt ook de plicht hebt tot die gemeenschap bij te dragen. Elk naar godsvrucht en vermogen . En mensen die om verschillende redenen het ongeluk hebben écht niet te kunnen werken, daar is het de evidentie zelve dat de gemeenschap ook voor die mensen zorgt. Wat mij betreft, béter dan vandaag…

Maar mensen die kunnen werken, ook doén werken, daar is niets tegen. Dat is goed voor de betrokkenen want die kunnen daar waardigheid en maatschappelijke betrokkenheid uit halen, dat is goed voor de staatskas, dat is ook goed voor de gemeenschap, want ik hoef u niet te zeggen dat er in Vlaanderen nog genoeg te doen is, dat er in Vlaanderen nog genoeg werk is.

Vrienden,

Ik ben ook naar de N-VA gegaan omdat ik geloof in politiek. Mede daarom heb ik mij daar als journalist meer dan een kwarteeuw lang intensief  mee beziggehouden. Ik moet u wel zeggen, vrienden, dat ik daar pakweg de laatste tien jaar niet echt vrolijk van werd. De slordigheid en achteloosheid waarmee werd omgegaan met het zuur verdiende geld van de mensen, het grenzeloze cynisme, het vrijwel uitsluitend met zichzelf bezig zijn… Het gigantische geloofwaardigheidsprobleem is niet uit de lucht komen vallen, vrienden.

Ook als ik dáárover aan het piekeren was, kwam ik bij de n-va uit, vrienden. En die N-VA – ik hoef u dat niet te zeggen – is een partij die, als ze daartoe geroepen wordt, in de regering de handen uit de mouwen durft te steken. Onze geloofwaardigheid, vrienden, is een enorm kapitaal, waar we m.i. zeer zorgvuldig moeten mee omgaan. Maar uit wat ik in deze/onze/mijn partij totnogtoe heb gehoord en gezien, ben ik op dat punt zeer gerust.

We zullen trouw blijven aan ons verhaal. Dat is een goed verhaal, een juist verhaal, een verhaal over een betere toekomst, een verhaal over welvaart en welzijn, ook voor onze kinderen.

Vrienden, dank voor de aandacht.

Want dat wil ik wel al zeggen: de afbeelding circuleert, en wordt doorgemaild door lieden die te meten aan hun portefeuilles en hun jobs en verantwoordelijkheden, behoren tot de betere kringen. Ze komen bijeen op de betere plaatsen, drinken de betere wijnen, en achten zichzelf zeer hoog. Ondanks hun verschillende politieke kleuren, omschrijven ze zichzelf als progressief. Een aantal van hen pretenderen zelfs, zeggen zelfs luidop dat ze iets doen waar de mensheid beter van wordt. 

Ik weet om wie het gaat, heb een (denk ik) bijna volledig overzicht, maar weiger hen vooralsnog te noemen. We zien wel…

Deze tekening getuigt intellectueel gesproken van nog vele niveaus minder dan de bewering van Tom Lanoye in De Morgen die het waardendiscours van mijn partij afdeed als de terugkeer naar Victoriaanse tijden. (Sprakeloos  is, geheel terzijde, een meesterwerk, en ik zal dat blijven zeggen.) Alleen hoop ik dat Tom zich voortaan beperkt tot de dingen die hij écht goed kan. Want wat hij totnogtoe in de politiek heeft gedaan, was niet echt een succes. Hij heeft zelfs nog op de lijst gestaan van Agalev, maar toen ook met een geweldig ingewikkelde uitleg erbij, die erop neerkwam dat hij het eigenlijk niet meende. En de kiezers hadden dat begrepen, bleek achteraf uit het resultaat… Swat, ik hoop dat hij blijft schrijven.  

Het doet mij allemaal denken aan de twee schitterende gesprekken die ik heb gevoerd met Bart De Wever over mijn overstap. Toen ik ja had gezegd, vroeg Bart of ik wel goed wist wat ik deed. Want, zei hij, zodra dat bekend wordt, zal je zien dat je in bepaalde kringen waar je nu een gerespecteerd mens bent, geweerd zal worden, zelfs gedemoniseerd. Ik heb dat toen nauwelijks ernstig genomen, en dat weggelachen.

Slimme mens, Bart De Wever, en nog zo jong!  

Niet dat mij dat soort tekeningen (meervoud, ja, ik heb er nog) raakt. Eigenlijk heb ik dat nog graag ook, want een klein beetje oorlog, dat ligt me wel. En het bevestigt, wat ik al wist: niets is wat het lijkt, ook de elite niet.

Gisteren was dat: “eindelijk een thema, de besparingen”. En vervolgens een parade van lieden die allemaal toeteren over cijfers. Over hoe je aan 22 miljard besparingen komt. Partij A zegt dat de cijfers van partij B niet kloppen. Partij C zegt dat onvoldoende niet genoeg is, en de partij brengt nieuwe cijfers om dat ook te bewijzen. En dan komt er een waarnemer die dat allemaal relativeert. Maar zijn collega vindt al die cijfers net getuigen van ernst. Om dan te eindigen bij de voxpop, de stem van het volk, die zegt: waarover gaat dit allemaal?

Ik denk dat in deze het volk – The Wisdom of Crowds! – zoals zo vaak gelijk heeft. Cijfers zijn maar cijfers. Wat telt, is het verhaal erachter.

Ik heb dat – geheel terzijde – ook gedacht toen ik manager was bij de vrt. Men probeerde mij toen wijs te maken dat ‘meten weten’ was. Toen ik vroeg wat we, een keer we hadden gemeten en dus wisten, zelf nog moesten beslissen, vond men dat overduidelijk een vervelende vraag. Terwijl ik erbij blijf: meten is één element, naast andere. Er is ook voelen, denken, inschatten, en de overtuiging in gemoede. Het mag zelfs wat mij betreft van doen hebben met Elsschots “weemoedigheid die niemand kan verklaren, en die des avonds komt, wanneer men slapen gaat”.

Hetzelfde geldt voor het politiek debat. Mijn vriend Churchill zei dat hij alleen de cijfers geloofde die hij zelf had vervalst. Ik vrees dat deze hyperbool nog klopt ook. Alleen als een objectieve, externe instantie zoals het Nederlandse Planbureau een en ander berekent, kan aan cijfers enige waarde worden gehecht. The rest is silence.

In Nederland dient dat trouwens om de politieke partijen te helpen om hun programma op te stellen; niet om nadien in het debat tegen elkaar te gebruiken. Een discussie waarbij de ene partij de cijfers van de andere betwist, komt daar (bijna) niet voor.         

Bij alle banken – ze hoeven zelfs niet eens zo groot te zijn – zijn er goed betaalde mensen in dienst die geweldig goed kunnen tellen. Ze zijn bezig met het dagelijks bekijken van wat ze het risk managment noemen. Ze zwelgen in de cijfers. Ze hebben desondanks de internationale bankencrisis niet zien komen; ze hebben de crisis ook niet belet of bemeesterd.

Vergeet dus die cijferdiscussie; ze slaat nergens op. Bovendien heeft professor Marc De Vos (in Phara gisteravond) gelijk: na de verkiezingen gaan die cijfertabellen de papiermand in, en wordt er een politiek akkoord gemaakt.

De cijfers die daar dan post factum uitkomen, die tellen wel. Want die gaan over de resultaten van de keuzes die er zijn gemaakt. Het zijn alleen die keuzes die ertoe doen.

Cijfers zijn bovendien bijzonder relatief. Ga op de straat staan en zegt dat er 2 miljard euro moet worden bespaard. Mensen zullen dat veel vinden. Ga naar dezelfde straat en zeg dat de oefening is opgelopen tot 20 miljard. Voor de mensen blijft dat veel. Keer nog eens terug, en zeg dat er 200 miljard moet worden gevonden. Hooguit zal er iemand vragen; waren we die dan kwijt?

En dus klopt het allemaal niet: het gaat niet over cijfers, het gaat over verhalen. En het klopt al evenmin dat er totnogtoe geen thema was. Hét thema is: hoe krijgen we het vastgelopen land weer los? Hoe krijgen we goed bestuur? Hoe verzekeren we welvaart en welzijn voor de komende generaties? Het gaat dus over toekomst, verantwoordelijkheid, dialoog. Over pensioen, banen,  zorg om de kinderen.

Ik merk dat mensen daar zeer mee bezig zijn. Ik probeer te antwoorden. En één ding weet ik zeker: het antwoord zal nooit komen uit een rekenmachine. 

Want zie hieronder…

Persmededeling
vrijdag 28 mei
BRUGPENSIOEN OP 52 IS FOUT SIGNAAL

CD&V leeft mee met alle werknemers die getroffen worden door saneringen bij Carrefour en andere bedrijven. De overheid moet er alles aan doen om deze werknemers een goede begeleiding te garanderen. Het is niet aan een politieke partij om te oordelen over één specifiek akkoord, maar alle generaties binnen CD&V betreuren dat het sociaal akkoord van Carrefour opnieuw naar het brugpensioen op jonge leeftijd grijpt en oudere werknemers als eersten van de arbeidsmarkt duwt.

[…]

We moeten tegelijk werk maken van langere loopbanen om onze sociale zekerheid op peil te houden. Dat is ook de Europese boodschap in de agenda EU2020. We moeten nog meer kansen bieden om te blijven werken: meer permanente vorming, een betere combinatie werk-gezin, financiële stimulansen. Maar we verwachten ook concreet resultaat. Het generatiepact voorziet een evaluatie in 2011, met de sociale partners. Als daaruit blijkt dat nog altijd te weinig oudere werknemers aan de slag zijn, moet het beleid worden bijgestuurd.

Je zou nu denken dat je te weten zal komen wat cd&v aan wil met dat brugpensioen… Probeer maar. Herlees wat hierboven staat.

Maar Nooit opgeven is ook ons devies, en dus gaan we naar het verkiezingsprogramma van cd&v. Daar staat.

Het brugpensioen met grote terughoudendheid in te zetten. Volgens CD&V is het systematisch uit de arbeidsmarkt stoten van oudere werknemers geen duurzaam beleid. Het is een verspilling van menselijk kapitaal, verhoogt het risico op armoede op latere leeftijd en verhoogt de druk op de financiering van de sociale zekerheid. We houden daarom vast aan de evaluatie opgenomen in het Generatiepact.

Oef. Die laatste zin, dat moet het dan zijn. Niet dat we het intussen al weten, maar goed… Nooit opgeven!

Laatste poging. Op naar het Generatiepact.

Ik durf dat hier niet kopiëren. Het gaat om de artikels 54 & 55, voor de liefhebbers. Maar wat er finaal met het brugpensioen moet gebeuren? Een Schriftgeleerde die dat daar uithaalt.

Gisteren, op een debat in Lede (zaal bomvol, mensen die meer dan twee uur rechtstonden), zei Pieter De Crem dat het brugpensioen weg moest. Maar, als ik vragen mag, waarom staat dat dan niet in zijn programma?

Pieter – die ik best pruimen mag – zei ook dat hij nooit in een regering ging zonder akkoord over de staatshervorming. Elders op deze site vindt u terug wat Marianne Thyssen daarover zegt. Tsjeven zijn tsjeven, en ze blijven dat ook in aeternum.

Voor de duidelijkheid: voor de N-VA moeten we er liever vandaag dan morgen voor zorgen dat het brugpensioen niet meer kan worden misbruikt. We moeten met andere woorden beletten dat en werkgevers en werknemers hun kosten afwentelen op de samenleving. En daarom moet je dat systeem laten uitdoven. Wat wil zeggen: wie zijn brugpensioen heeft, mag het houden (uiteraard !), maar er komen er geen meer bij.

À propos één. Bart De Wever is het daarmee eens (ik zeg dat omdat die vraag toch komt…)

À propos twee. Geen kwaad woord over de mensen van Carrefour. Maar ga eens kijken naar de site van Colruyt. Ze zoeken daar volk…

Ik probeer bij het uitdelen van die foldertjes toch persoonlijk te zijn. Ik wil geen machine zijn die papier uitdeelt. Ik spreek de mensen aan, kijk hen in de ogen. Veel mensen komen zelf om een folder vragen. Dat is leuk en bemoedigend. Mijn Oost-Vlaamse teamgenoten voelen dat ook. We worden beter ontvangen dan vorig jaar, zeggen ze mij.

Het is ook leerrijk: vaak krijg je verhalen te horen, meningen. En wat ik bovenal heb geleerd: de Wetstraat is écht iets anders dan het Dorpsplein, de Motjesbrug of de Markt. De discussie over de N-VA die nu in de media lijkt te woeden, daar is op straat niets van terug te vinden. De mensen weten heel goed waar de N-VA voor staat. En ze weten nog beter waar de N-VA niet voor staat.

Ik beloof die mensen niets. Alleen dit: we gaan met de N-VA heel heel hard doen wat we kunnen om de geloofwaardigheid die we hebben niet te beschamen. Beloofd !

http://www.deredactie.be/permalink/1.784116

Donderdagavond in Phara twee vrienden gezien: Steve Stevaert en Jan Callebaut. Allebei ook mijn vrienden: ik acht hen zeer. Beiden zijn zeer gesteld op een goed debat, hebben een hekel aan gespin. Vandaar…

Steve zei van zichzelf dat hij bij Ethias was, maar alleen bij de goeie kant. Of toch weer niet helemaal. Bij de kant die zich moet inhouden van Europa, daar was hij ook wel bij, maar niet teveel toch… De ene Ethias was de andere niet, maar deels weer wel, of toch niet helemaal. En die concurrentievervalsing van Ethias, dat was omdat Ethias “te goed [was] voor de mensen”. Als er dus nog eens een socialist pleit voor meer Europa, vraag je dan toch maar eerst af of dat niet tegen de mensen is.

Jan Callebaut zei dat hij niet de campagneleider was van cd&v. Hij was dat ooit wel geweest, maar nu… Ja, ze vroegen hem wel eens wat. Waarom er dan ‘cd&v’ onder zijn naam stond, vroeg ik me af. Smerige truc van de Phara-redactie zonder twijfel.

De samenvatting over beiden kwam van Callebaut: “We zijn allebei gelukkig dat we veel andere activiteiten hebben, en op die manier veel samen praten.” Juist, ja...   

Met politiek was Steve nog maar een klein beetje bezig. Af en toe. Nu bijvoorbeeld. Met een zinnetje als “Er zijn partijen die vooruit willen gaan, die problemen willen oplossen, en partijen die leven van het vergroten van de problemen.” Dat is juist.

Er zijn zelfs partijen die problemen verkleinen. Het idee dat als je er niet over spreekt, dat het probleem dan niet bestaat. Zoals wijlen Hans Dijkstal in Nederland. Zei dat er dringend een ander woord moest worden gevonden voor ‘armoede’, omdat dat probleem anders nooit kon worden opgelost. Dat is een typisch paarse methode. Het gat in de haag, waarover men niet spreekt, dat men niet ziet…

De ex-politicus verklaarde wel dat ‘BHV […] een non issue’ was dat moest geregeld worden. Elk zijn mening natuurlijk, maar de Vilvoordse SP.A-schepen Hans Bonte weet nu wel hoe laat het is. Bonte staat ‘op het veld’, weet dat verfransing in wezen over mensen en hun waardigheid gaat, eigenlijk een sociaal issue is, maar goed, een non-issue dus. En die omzendbrief Peeters van destijds ook allicht alweer niet goed voor de mensen…

De inzet van de verkiezingen dan. Jan Callebaut: “Wens je dat er gepraat wordt, of wens je dat er een soort krachtmeting komt. Ik denk dat dat de inzet van de verkiezingen is.”

Dat is de man die toen hij wél campagneleider was de kopman liet zeggen dat er uitgerekend niét onderhandeld moest worden over bhv, maar dat dat kon geregeld worden met de bekende vijf minuten… Maar dat is flauw van mij: ook ik ben al van gedacht veranderd. Maar ze mogen er mij dan wel op wijzen; ik zal dat dan deemoedig bekennen.

Maar dat is alleen maar inleiding om over te gaan tot het betere werk: the noble art of Bart De Wever bashing.

Steve: “Bart De Wever heeft geen voordeel indien BHV wordt opgelost”. Zelfs als dat waar zou zijn, quod non, maar ok, zelfs als dat waar zou zijn begrijp ik niet waarom die partijen “die naar oplossingen streven” (Steve noemde cd&v, sp.a, vld en groen!)dat probleem niet hebben opgelost… Zou die De Wever daar dan wel aardig hebben staan kijken… Of is het alweer die verdomde De Wever die persoonlijk zelf die oplossing heeft tegengehouden?

“De Wever wil stemmen en gedaan”. Dat is waar. Ik meen dat ook te hebben gehoord bij… cd&v, sp.a, vld, en zelfs bij groen!… Tja…    

Jan Callebaut – hij mag dan al van cd&v zijn – was wel zo fair om toe te geven dat alleen de socialisten nog praten over de taalgrens. Ze delen “begrip rond de fundamentele dingen…”  “Ze zouden daarmee moeten uitpakken!” Jammer genoeg dus doen ze dat niet. Ik heb ze integendeel soms gruwelijk weten uithalen naar de regering-met-de PS, maar ik begrijp nu dat dat dus volkomen ten onrechte was. Dank, Jan.

Maar niet getreurd. De volgende regering  die is virtueel al bezig; alleen nog eventjes gaan stemmen, petit détail, de volgende regering heet di Rupo-De Wever. Jan: “Dat is zeer waarschijnlijk. Ik denk dat meneer De Wever op weg is de staatsman van Vlaanderen te zijn. We moeten ons alleen afvragen wat voor regeringsleider hij zal zijn, en hoe hij denkt die problemen op te lossen. […]Tot hiertoe ging het over verrotting, verdamping”

Raad eens wie ik in het Vlaams Parlement als allereerste het woord ‘verrotting’  (overigens in combinatie met ‘uithongeren’) heb horen uitspreken? Seek and ye shall find. Een tip: er zit een bijna naamgenoot ook in het Vlaams Parlement… en het is geen N-VA’er, zelfs geen VB’er.

En verdamping, dat weet nu toch intussen iedereen, dat is van Karel! 

 ‘Ik denk dat Vlaanderen met België niet klaar is,’ zei Jan nog. Juist. Ik denk dat het omgekeerde even waar is, en dat het daar bijgevolg niet over gaat. Dat is ongeveer hetzelfde als zeggen: “di Rupo kan met De Wever praten, maar kan De Wever met di Rupo praten, dat is zeer de vraag…” Klinkt leuk, maar het betekent niets.

Na 13 juni zal één Vlaamse partij niet bereid zijn tot praten. Dezelfde die al dertig jaar niet wil praten, maar alleen maar slaan. En aan Franstalige kant weet men dat. Zelfs Joëlle Milquet – door Stevaert een probleemgeval genoemd – vindt dat men moet stoppen met het demoniseren.. van de N-VA.

Dat belet overigens de duidelijkheid niet. Als men N-VA vraagt of men in een regering gaat zonder akkoord over BHV en zonder akkoord over een vergaande staatshervorming is het antwoord: neen. Als men dat vraagt aan Marianne Thyssen is het antwoord – hou u vast.

“Eh.. Wij doen geen oekazes, geen uitspraken nu, geheel klaar, duidelijk, van eerst dit, dan dat. We moeten de verkiezingen afwachten, kijken met wie we aan tafel zitten, ook eens kijken wat op dat ogenblik de monetaire en economische toestand is” (De Ochtend, 18 mei 2010)

Ik begin als ik het allemaal goed bekijk te snappen, te ruiken. Il y a un parfum de Leterme.    

En dan was het een beetje raar om als jong politicus in de speech van het boegbeeld van de vooralsnog grootste partij van Vlaanderen te worden genoemd. Maar ze zei: ‘Siegfried Bracke zegt dat hij tegen het separatisme is. Maar hij is wel voor de onafhankelijkheid van Vlaanderen.’

Marianne heeft me wat kort door de bocht maar toch correct geciteerd. Het verschil tussen separatisme en onafhankelijkheid, liefste Marianne, dat is het verschil tussen een echtscheiding en een vechtscheiding. Snappie ? Als het écht na heel veel proberen niet meer werkt, niet meer lukt, dan is scheiden de betere oplossing. En dat is geen ramp, vaak zelfs de gedroomde oplossing voor álle partijen. Je kan dan zelfs beslissen om een aantal dingen nog samen te doen. Toch niet zo moeilijk, Marianne?

Je vriend,

Siegfried

http://www.facebook.com/l.php?u=http%3A%2F%2Fwww.dailymotion.com%2Fvideo%2Fxbvr0m_shortfilms&h=ad19a

Ik kan het iedereen aanraden. Helaas zijn er geen ondertitels (zoals vaak op de vrt, quoi – grapje !!!!), maar zelfs wie geen woord Engels verstaat, moet toch maar eens kijken. Wat je ziet is een door de wol geverfde media-mens  (presentator van vele tv- en radioprogramma’s, acteur, auteur), maar een die écht kwaad is. Wat een kracht, wat een schoonheid, wat een geloofwaardigheid, wat een boosheid! Fry heeft mij aangeraakt.

Hij valt de Roomse Kerk aan. Maar dat is, anders dan u misschien zou denken, voor mij niet eens het punt. Punt is dat hij duidelijk is, uitgesproken. Zoals Etienne Vermeersch dat is bij ons. Maar ik wil meer van dat soort mensen in Vlaanderen. Mensen die niet alleen zeggen dat ze er voor gaan, maar dat ook doen. Ook, en met name in de politiek.

Ronduit indrukwekkend is de passage waarin hij voorleest hoe de huidige paus, de vroegere bisschop Ratzinger zijn ‘onderdanen’ het zwijgen oplegt als ze weet hebben van gewijd kindermisbruik. (Niets is zo sterk als feiten en geschriften.) Fry citeert daarna de opvattingen van de Kerk over homo’s:  je mag het zijn, maar je mag het niet doen…  Fry ís homo, en vraagt zich af waarom die mensen denken dat ze hem moeten ver- of zelfs beoordelen, alleen omdat hij is zoals hij is. Les aroseurs arosés.

Stephen Fry’s toespraak is een mooi voorbeeld van de toepassing van de regels in de klassieke welsprekendheid met alles erop en eraan. Ik kan daar eindeloos van genieten. Zeker als dat op de koop toe gebeurt met goed gedraaide zinnen, juiste woorden, in taal met de kracht van muziek.

Maar het sterkst van al is de verontwaardiging en de overtuiging. Doet me denken a contrario aan wat ik ooit heb opgeschreven uit de mond van toppoliticus A over toppoliticus B: als hij twee keer zijn eigen speech had gelezen, dan geloofde hij dat nog ook. Dat kunnen alleen grote politici…

Kan u begrijpen dat ik als gelovige van de politiek daar zo kwaad van word?            

Ik had ooit gedacht deze site aan een boek te koppelen. Maar het is dus (in versneld tempo) een koppeling geworden aan een kiescampagne. Mijn eerste aan de ‘andere kant’.  À propos, het bevalt mij daar. Dank u. Al minstens twee keer heb ik op een onbewaakt moment gedacht: ik had dit eerder moeten doen. Maar swat.

Op deze site staan, naast foto’s die u nog nooit heeft gezien over mijn ‘verborgen’ jaren, alle teksten die ik blogsgewijs in de voorbije jaren heb geschreven. Wie die leest, kan zien dat mijn move al met al niet zó een gigantische verrassing is/was. Ik ben in de loop van de tijd geëvolueerd naar het ver doorgedreven confederalisme. Ik ben in de loop van de tijd geëvolueerd naar wat sommigen conservatieve waarden zullen noemen, maar ze doen dat alleen maar omdat daarmee afstand genomen wordt van zogeheten progressieve standpunten. Words, words, words.

In elk geval neem ik afstand van standpunten die (vooral) de zwaksten in de samenleving bepaald niet ten goede komen, maar verdedigd worden door mensen die zeggen progressief en links te zijn. Om het met boutades te zeggen: geef ze 200 euro meer, en het is geregeld, daar geloof ik niets meer van. Integratie en insluiting – weer een boutade – zal niet lukken door te blijven zeggen dat dat alleen maar een zaak is van gebrek aan kansen.

Ik heb in de voorbije jaren goed geluisterd, gekeken, gelezen, met mensen gesproken die, toegegeven, niet wisten dat ze meededen in mijn oefening ‘wat vind ik nu zelf?’. De conclusie is intussen bekend. Merkwaardig genoeg door zeer velen begrepen, door velen zelfs goedgekeurd (beduidend meer dan ik had kunnen denken), maar door enkelen ook afgekeurd. Bij dat laatste weet ik dat ik veel niet weet, en dat dat maar goed is ook. Sommigen zijn teleurgesteld, en bij een aantal van hen kan ik dat zelfs begrijpen.

Voila. Ik heb gezegd, zoals ze dat in sommige kringen zeggen.

De site is vertrokken. Welkom.

Siegfried Bracke

Goede Koert,

18 mei 2010

Dank voor je brief. Je geeft me de kans om te antwoorden. Want wat je schrijft zijn – met permissie gezegd – de dooddoeners waarmee mensen die geloven in Vlaamse zelfstandigheid als middel tot beter bestuur geregeld om de oren worden geslagen.

Om te beginnen. Toon mij een tekst, interview, om het even wat, waar ik ooit zou gezegd hebben dat wat we zelf doen, dat dat per se beter is.  Je gaat dat niet vinden. Ik heb dat niet alleen nooit gezegd; ik heb dat zelfs nooit geloofd. Als we het beter willen doen, zullen we dat moeten bewijzen, als we daar tenminste de kans toe krijgen.

Je schuift me ook een aantal andere uitspraken in de schoenen waar ik het wél mee eens ben, maar die ook niet van mij komen. De strafste is dat de Franstaligen de hervorming van justitie tegenhouden. Ik denk dat dat waar is, maar wie ben ik natuurlijk? Een n-va’er die dat soort dingen wel moet zeggen? Helaas, goede Koert, die uitspraak komt van Alexander De Croo, jouw eigen voorzitter. Zoek en je zal ze vinden. Ik weet dat Alexander misschien niet direct tot joúw strekking binnen de VLD kan worden gerekend, maar hij is de voorzitter…

Voor het overige denk ik effectief dat de Franstaligen onze welvaart beknotten. Meer nog, dat doen ze zelfs met hun eigen welvaart. Door elke verandering te weigeren, en vast te houden aan hun (op niet eens zo lange termijn) niet meer vol te houden uitkeringseconomie.

En ja, het is de PS, en minister Daerden die de broodnodige pensioenhervorming had moeten trekken. Hoe hebben we gezien in de senaat; beelden die in de hele wereld zijn uitgezonden. Met steun en goedvinden van jouw partij hebben we daarmee zonder twijfel ons internationaal imago veel meer geschaad dan ooit. En geheel terzijde: in een krant las ik hoe het zakenimperium van Daerden in elkaar stak; dat zag er stukken beter uit dan het pensioendossier. Het pensioen van de familie Daerden, dat is dik in orde.

Die vergelijking over Vlaams-nationalisme en Kosovo, die heb je gepikt van Mark Eyskens. Hij was er in elk geval eerst mee. Vergelijkingen zijn hoe dan ook altijd moeilijk, goede Koert. Je moet ermee opletten. Het volstaat ze ernstig te nemen om snel te zien hoe potsierlijk ze zijn. Want uiteindelijk, als Vlaanderen, zoals voorspeld door de Cassandra-van-Leuven, Kosovo gaat worden, wie zijn dan de Serviërs? En wie gaat dan uiteindelijk komen bombarderen om de zaak te beslechten. Goede Koert, dit is onzin. Zie ook verder.

Ik in elk geval blijf erbij dat het federale niveau niet meer werkt. Je moet echt wel blind zijn dat je dat niet ziet. Het siert trouwens jouw voorzitter, goede Koert, dat hij er de stekker heeft uitgetrokken. Het mocht ook wel na drie jaar, nadat de federale regering van jouw eigen VLD-jongeren al de Blauwe Kneus had gekregen, een onderscheiding voor a- of anti-liberaal beleid…

En gelukkig heeft De Croo het in deze gehaald. Was het de strekking Vanhengel geworden, dan duurde de stilstand nog langer, ging er nog meer tijd verloren.

Het is overigens waar wat je schrijft: in de jaren 90 is er flink bezuinigd. Maar toen kwam Verhofstadt. Die heeft het omgekeerde gedaan. En ja, goede Koert, de begrotingen waren inderdaad op papier in evenwicht. Lees daarover eens gouverneur Quaden in een interview vorige week: ik zou als politicus zulke lelijke dingen over die paarse begrotingen nooit durven zeggen… En je weet het: Guy Quaden is geen lid van de N-VA.

En na paars was het begrotingsgewijs al niet beter. Gwendolyn Rutten – konijn van jullie eigen kweek - zei de vld’ers bij haar gooi naar het voorzitterschap: ‘durf zeggen dat de begroting geen structurele hervormingen bevat die nochtans zouden moeten’. Of behoort zij tot een nog andere strekking in de VLD?

En dan dat andere punt: is de Vlaamse regering goed bezig? Eerlijk? Niet goed genoeg. Dat kan ook niet binnen de huidige structuren. Daarvoor is Copernicus nodig.

En los van de probleemdossiers die je opsomt – waarin jouw partij overigens meer verantwoordelijkheid draagt dan de mijne – gaat bovenal mijn (en jouw?) zorg om onze welvaart. Ik probeer goed te luisteren naar de noden van onze bedrijven, want zij zijn de bron van die welvaart. Welnu, ik geloof VOKA als ze vinden dat bvb. het hele arbeidsbeleid integraal naar Vlaanderen moet gaan. Omdat Vlaanderen beter en anders werkt, in alle betekenissen.

Er is vanzelfsprekend niets tegen redelijkheid of compromissen, maar als die ervoor zorgen dat niemand noch een stap vooruitkomt, ook de Franstaligen niet, dan mag je niet de ogen sluiten. Voor de rest ben ik Tsjetsjeen noch Calimero. Ik zal een andere boutade gebruiken: ik wil er met de N-VA voor zorgen dat Vlaanderen niet langer de schuld voor alles wat misloopt aan de Franstaligen kan toeschrijven.

Goede Koert, je bent een aimabel mens, maar hou op met kwalijke vergelijkingen over Kosovo, Bosnië of Cyprus. Dat is om de mensen bang te maken. En eerst zelf bestuurlijke chaos veroorzaken om er vervolgens mee te dreigen, dat zijn al te doorzichtige trucen.

En nog iets. Ik zal misschien mijn vriend Geert Bourgeois hiermee geen plezier doen. Maar dat van die leeuw op die burgemeesterssjerp, dat klopt, dat is beslist. Weet je door wie? Door Marino Keulen!  Dju toch !

Hartelijk,

Siegfried Bracke

We kennen elkaar. Of toch een beetje. Ik lees jou, en vraag me vaak af waar je de moed vandaan haalt om zo in je leven te laten kijken. Bewonder hoeveel je kan zeggen met weinig woorden. En ik ken je ook nog van vroeger, in de Germaanse in Gent, ik denk dat jij het jaar na mij zat. Ik herinner me je nog. We hebben zelfs nog één keer gedanst. Jij weet misschien nog dat ik toen al het woord voerde, in tsotte en in tvroede, en dat ik ook toen meedeed aan verkiezingen. Toen beiden in de kracht en schoonheid van onze jonge jaren.

Er is intussen wel veel gebeurd. Het leven, de mensen die komen en gaan, waarbij voor mij één van dé lessen is dat zelden maar iets is wat het lijkt. Jij niet, ik niet, niemand niet. Dat maakt het ook vaak spannend.

Ik lees dat je het moeilijk hebt met mijn keuze. Of nee, je vindt het goed dat ik in de politiek stap, maar je vraagt je af of ik wel in die partij hoor.

Of ik bijvoorbeeld wel Theodore Dalrymple ken, de conservatieve filosofische vader van Bart De Wever. Dalrymple is een Brits psychiater, die dertig jaar lang in de gevangenis heeft gewerkt. De zoon ook van een moeder-asielzoekster. Maar om op jouw vraag te antwoorden: ja, ik ken hem. Ik heb alles van hem gelezen, en vorige week bleek dat De Wever dat (nog) niet kan zeggen; hij staat achter. Ja dus, de vader van de verkleutering van het televisienieuws leest af en toe een boek. En ik hou zelfs van Dalrymple. Vooral omdat hij zo erudiet is: hij ziet de lijn tussen alle dingen, en die boeken zitten ook vol interessante weetjes. Ben ik dol op.

Ik ben het met Dalrymple zelfs vaak eens: zo bewijst men mensen geen dienst door ze een uitkering te geven, en ze vooral voor de rest te laten stikken. Ja, je moet de mensen graag zien, maar liefst niet verdoven zonder dat ze dat zelf in de gaten hebben. De zachte dwang om het lot in eigen handen te nemen, ze uitleggen dat we alleen samen eruit komen als iedereen verantwoordelijk is, en doet wat hij of zij kan. Ik heb via Dalrymple begrepen dat je mensen maar écht helpt door de lat niet te laag te  leggen, ook puur moreel gesproken. Of zal ik het vertellen met een nieuwsbericht van een paar maand geleden:  in Birmingham zijn op twee jaar tijd zestien kinderen gestorven door mishandeling en ontbering. Alle 16 stonden onder begeleiding van de sociale diensten. Er zijn maatschappelijke werkers daarvoor ontslagen, maar hun bazen zijn blijven zitten. De honden blaffen, de caravaan trekt verder.

Dat is waar ik niet meer tegenkan. En dat is wat mij finaal bij de n-va heeft gebracht. Wie goed kijkt, kan zien dat deze partij eigenlijk daarmee bezig is. Voor het gemak wordt dat allemaal versmald tot vendelzwaaien en Vlaemsche Liederen. Terwijl het in werkelijkheid dus gaat om zorg voor mensen, om ontvoogding, pensioenen, bedrijven, welvaart en welzijn.

Dat je eerst onze staat moet hervormen voor we ongeveer gelijk waarmee verder kunnen, zint mij ook niet. Structuren hebben mij eigenlijk nooit geïnteresseerd, maar je hebt ze wel nodig. Ik durf gerust zeggen dat de Vlaamse regering – waar mijn partij in de meerderheid zit – eigenlijk niet goed bezig is: dat kan ook niet, net omdat die structuren zo slecht ineen zitten.

Twee dingen zijn voor mij levensbelangrijk, bijna letterlijk, voor ons allemaal: een sterk Europa, veel beter uitgebouwd dan vandaag, en op het niveau eronder een al even krachtig regionaal bestuur. Om de stoere Vlaming uit te hangen? Natuurlijk niet. Maar dat niveau  moet Vlaanderen zijn omdat voldoende bewezen is dat het Belgische niveau niet meer werkt. Dat baart me geen vreugde, maar ook geen droefenis. Dat is staatkundige Darwin. Ook structuren die niet meer zijn aangepast sterven uit.

Ben ik rechts, links, iets daartussen? Meestal dwars, denk ik. En ik geloof ook niet meer in die etiketten. Als het links is dat ik het eens moet zijn met de toenemende verarming na onafgebroken socialistisch beleid sinds 1988, zeg ik nee, bedankt. Als een hospitalisatieverzekering voor iedereen (idee van n-va opgenomen in Vlaams regeerakkoord) rechts is. Doe mij dan maar nog meer van dat soort rechts. Zelfs BHV is in wezen een sociaal probleem.  Echt niets met spruitjeslucht van doen.

Ben ik een extremist? Is de N-VA een verzameling onverdraagzamen? Ik zweer het je: ik vind daar niets van terug. Bart en nog wat andere mensen spreken soms wat stoer, maar daar kijk je toch dwars doorheen. Het belet overigens niet dat wat verharding mag en zelfs moet; dat heeft het voordeel van de duidelijkheid. En vooral: de urgentie is zo hoog dat er weinig tijd is om nog lang voort te palaveren.

Ikzelf mag van sommige kenners ook niet zo hard inhakken op andere politici. Minder scherp zijn. Ik ga dat niet doen. Ik heb in al die jaren gezien waar gebrek aan verontwaardiging kan toe leiden. Nee, bedankt.

Lieve Hilde, de kans is klein dat je n-va stemt. Maar ik ben blij dat je me hebt willen lezen. Voor de verkiezingen reken ik op ‘de wijsheid van de massa’.

Jouw fan van vroeger en vandaag,

Siegfried

Eerst dit. Ik moet u oprecht danken voor de kans die ik krijg. Ik zal doen wat ik kan om u zeker niet teleur te stellen. Ik stel mij ter beschikking van uw en mijn partij, en ik zal met alles wat ik in mij heb meewerken aan wat ons allemaal bezighoudt: de toekomst van Vlaanderen,  de welvaart van iedereen .

U kent mij, of toch een beetje. Toch heb ik naar verluidt veel mensen verrast met mijn keuze. Maar dat is intussen geschiedenis. Ik draag vanaf nu wél een etiket, met overtuiging en vooral veel goesting. U weet het intussen: ik heb de stap gezet omdat ik het niet meer kon aanzien; na 30 jaar de politiek te hebben gevolgd, na zorgvuldig wikken en wegen, ben ik bij de n-va uitgekomen. Mijn conclusie was: die mensen hebben gelijk.

Ik van mijn kant begrijp dat er in de partij hier en daar scepsis is. Scepsis is trouwens goed: dat houdt partijleden, kandidaten en/of verkozenen wakker. Ik vraag aan de sceptici wel het voordeel van de twijfel. Het doet me plezier te vernemen dat de Oost-Vlaamse lijst unaniem is goedgekeurd, maar ik versta dat daarmee misschien niet alles is gezegd. Spreek vrij, ik doe dat ook, met de openheid die de onze moet zijn, ik zal altijd proberen antwoorden.

Maar laat ons intussen niet vergeten dat 13 juni heel dichtbij is. We zullen in de weken die resten voor elke stem moeten vechten, we krijgen er geen enkele cadeau. Denk aub niet dat de n-va op rozen zit, laat u niet verblinden door peilingen, laat u niet misleiden.

We hebben wel een echt en goed verhaal. Vlaams-nationalisme gaat over meer democratie, over beter bestuur. Over minder verspilling van belastinggeld, over transparante structuren. Vlaams-nationalisten staan open voor de wereld en voor verandering, maar bewaren wat goed is en waardevol.

Vlaams-nationalisten zijn solidaire mensen, maar ze zien wat iedereen ziet, al durft niet iedereen dat nog zeggen: België is vastgelopen. Of we dat leuk vinden of treurig, het verandert niets aan de werkelijkheid. Die is wat ze is. Laten we orde op zaken brengen.

Dat kan. Niet makkelijk, maar het kan. Met goede wil,  met de rustige en volgehouden overtuiging dat de new deal die we nodig hebben, in het belang is van ALLE regio’s, dat de welhaast algehele verdamping van het federale niveau binnen de Europese context van geen kanten synoniem is voor chaos en ellende, wel integendeel.

Twee dingen zijn levensbelangrijk, bijna letterlijk, voor ons allemaal: een sterk Europa, veel beter uitgebouwd dan vandaag, en op het niveau eronder een al even krachtig bestuur. En dat niveau  moet Vlaanderen zijn omdat intussen voldoende bewezen is dat het Belgische niveau niet meer werkt.

“Om iets te zijn moeten we Vlamingen zijn. Wij willen Vlamingen zijn om Europeeërs te worden.”  August Vermeylen, 1900. Het is tijd om in alle rust die stap te zetten. Het is nodig.

Siegfried Bracke

Ik heb nog nooit een boek geschreven. Ik ben/was net met een eersteling bezig, had al enige bladzijden en een structuur met per hoofdstuk waarover het moest gaan en de te verwerken gedachten, maar laat ik zeggen dat er iets is tussengekomen.

Niets aan te doen natuurlijk. De ‘vreugde van het publiceren’ waarover wijlen mijn oud-professor Antonin Vanelslander het ooit zo mooi had, zal aan mij voorbijgaan.

Ik heb wel ooit samen met Johan Vande Lanotte en Geert Goedertier België voor Beginners geschreven. En vergeef me nu mijn gebrek aan bescheidenheid: dat is een heel goed boek. Het is trouwens ook in het Frans en het Engels vertaald, maar misschien is dat geen bewijs.

Ik vind het goed omdat het heel didactisch uitlegt hoe ons staatssysteem in elkaar zit. Bij wijze van spreken van de gemeenteraad tot en met het Grondwettelijk Hof, van de Grondwet tot en met alle Mensenrechten.

Ingewikkelde materie, maar toch hapklaar en begrijpelijk voorgesteld, waarbij we trouwens met de drie auteurs elkaar heel goed hebben kunnen vinden. Ikzelf kwam de laatste in de rij, en had de opdracht te schrappen en te herschrijven. De copywriter eigenlijk, of, zo u wil, de populist.

Ik heb – geheel terzijde - eruit onthouden dat Johan Vande Lanotte eigenlijk een geleerde is die als politicus doet wat hij kan om dat te verbergen. Maar hij is niet voor niets door de Gentse studenten genomineerd als ‘wijste’ (= beste) prof. En alleen een prof die iets heel goed kent, kan daarover ook goed les geven.

Van België voor Beginners en van de Franse vertaling La Belgique pour débutants zijn er nieuwe en herwerkte edities uit. Ik heb de auteursexemplaren, op één na, aan jonge VRT-collega’s gegeven. Ze hebben hun België voor Beginners in de voorbije weken nuttig kunnen gebruiken. En dat zal – om een understatement te gebruiken – in de komende maanden zo blijven.

Vraag is, bedacht ik toen ik vorige vrijdag er zelf iets in opzocht, hoe het deel over de federale staat er na de Grote Onderhandeling zal uitzien. Ik heb daar geen vermoeden van, maar ik hoop dat het stukken korter zal kunnen. Want dat zal dan wijzen op transparantie en heldere structuren, en die hebben we broodnodig. 

Ik heb trouwens bij het werken aan de eerste editie iets opgemerkt dat toen al mijn frank had moeten doen vallen, maar dat is in alle eerlijkheid toen niet gebeurd. Ik vond toen al – en het is voor een auteur tamelijk ongebruikelijk of zelfs dom dat te zeggen, maar het is wat het is - dat het deel over Brussel eigenlijk niet goed te verstaan was. Ik heb daar echt op gezweet, en talloze keren herschreven, maar ik heb het nooit beter gekregen dan zoals het er nu nog altijd staat.

Ik besef nu: dat ligt niet aan mij. Het zijn die Brusselse structuren zelf die zo onverstaanbaar en onuitlegbaar zijn. De striemende kritiek van Louis Tobback is ook op dat punt zo juist al wat.

België voor Beginners gaat ook over rechten. Over bescherming van mensen. Heel belangrijke hoofdstukken, waarbij opvalt dat die rechten in de voorbije decennia fors zijn toegenomen. Je zou kunnen zeggen dat de liberale vrijheden uit de Grondwet van 1831 in de loop van de tijd zijn uitgebreid. En te hopen valt dat dit nog lang niet aan zijn eindpunt zit.

Consumentenrechten bijvoorbeeld. De komende Grondwetgever heeft zo te zien op dat punt trouwens nog wat werk. Of vindt u het normaal wat ik lees van elektriciteitsdistributeur Eandis: de prijzen gaan fors omhoog omdat – hou u vast – er veel mensen en bedrijven zonnepanelen en windmolens hebben staan. Jaja! Al die zonnepanelen en windmolens, die kosten ons allemaal geld!

Ik dacht dat die panelen en molens dienden voor de productie van groene, schone en goedkope energie; de zon schijnt altijd, dacht ik, de wind waait, voor niets en voor iedereen. Nee dus. We gaan allemaal voor elektriciteit ‘tot 20 procent’ meer betalen.

Het “recht om niet belazerd te worden”, kunnen we dat misschien opnemen in de Grondwet?

À propos. U moet eens lezen wat Eandis zelf op zijn site schrijft over zijn MISSIE en WAARDEN. Zeer geestig, pure satire eigenlijk. En wat ook zo leuk is: kijk ook eens wie er in de Raad van Bestuur zit. Allemaal mensen van wie geweten is dat ze zeer sociaal zijn, sommigen zelfs socialist!

Grondig cynisch, dat wel, maar aren’t we all?

Ik niet. Ik weiger.         

Siegfried Bracke

Als je een bekend gezicht bent dat mensen verbinden met politiek, dan word je bij crisis in de Wetstraat al eens meer aangesproken dan anders. En voor alle duidelijkheid: daar is ook geen enkel probleem mee. Mensen mogen zelfs storen; dat hoort bij mijn beroep.

Soms leiden die gesprekken trouwens tot interessante inzichten. Wat mij doet denken aan de wijze woorden van mijn grootvader die zei dat ik altijd naar iedereen moest luisteren, want, zei hij, zelfs van de domste is er toch iets te leren, en hoogst waarschijnlijk ga je die heel domme mens nooit tegenkomen. Hij had gelijk.

Interessant vond ik de jonge vrouw die mij vroeg of de politici op momenten dat ze niet onderhandelen, niet in de regering, in het parlement of in hun partij bezig zijn, of niet op televisie zitten, wat voor leven ze dan leiden. Toen ik haar zei dat wat ze beschreef gewoon hun werk is, zoals zoveel andere mensen ook werken, zei ze dat ze dat niet geloofde. Ze zei dat ze zich niet kon voorstellen dat die mannen (het viel op; ze sprak uitsluitend over mannen) konden thuiskomen en dat ze dan gewoon deden zoals alle andere mensen. Ik denk, zei ze, dat ze ook thuis politieker blijven, nooit praten met hun vrouw, maar ook daar onderhandelen. En zelfs daar als het moet, de vrede kopen. Ik weet zeker, zei ze, dat ze ook nooit vrijen. Op dat laatste punt heb ik niets meer geantwoord. Omdat ik het ook niet weet, en het bovendien liefst zo wil houden.

Maar het leert me wel dat gewone mensen – en zoals iedereen weet bestaan er geen andere mensen – politici beschouwen als een soort aliens, wezens van een andere planeet. En dat zou eigenlijk niet mogen. Want de meeste van die politici worden betaald als volks-vertegenwoordigers, maar het volk blijkt dus zijn vertegenwoordigers niet te kunnen volgen.

Versta dat laatste zeker niet als niet begrijpen waarover het gaat; mensen begrijpen maar al te goed wat er aan de hand is. En als ze dat al niet onder woorden kunnen brengen, dan voelen ze wel waar het écht om draait. Maar waar ze met verstomming staan naar te kijken is het bochtenwerk, de kromme redeneringen ook. En dat heeft dus voor gevolg dat sommigen zich afvragen of de politiek een zaak des mensen is.

À propos. Het omgekeerde zie je ook: politici met maar een beetje rechtlijnigheid en een beetje heldere taal, een beetje geheugen ook, worden zeer geapprecieerd. Maar dat is dus ook de verdienste van de vele minder rechtlijnigen.

Op straat heb ik trouwens ook nog iets anders geleerd. Zware woorden maken geen indruk. Ons imago in het buitenland, hel en verdoemenis als…, chaos en ellende als… Mensen lachen daar zelfs mee. Wie gelooft die mensen nog, wordt gezegd. En dat is erg.

Want ooit zal er eens een écht probleem zijn. Maar niemand zal dat op dat moment nog geloven.

Terwijl ik dit zit te schrijven heb ik weer iets geleerd. Dank zij Dag Allemaal dus. De kloof met de burger, zoals dat twintig jaar terug werd genoemd, die kloof is terug. Vrees ik.

Siegfried Bracke

Ik ben met roken pas goed begonnen op de universiteit. Om een heel domme reden, al zijn er in deze natuurlijk geen slimme redenen. Maar omdat er toen (begin jaren 70) in het pauzelokaal zoveel rook hing, kreeg je tranende ogen. En jawel, als je zelf rookte, had je daar geen last van. Hoe dom kan je zijn…

Maar rond mijn dertigste ben ik ermee gestopt: ik wou kinderen, en wou niet dat die opgroeiden in de rook. Het kostte mij al met al weinig moeite; ik was kennelijk extreem gemotiveerd. Het was toen dat ik merkte dat de wereld veranderd was. Want de vaders uit mijn tijd, die vonden het geen punt om zelfs in de auto te roken, met de kinderen erbij.

Zoals er ook werd gerookt in ongeveer alle televisiedebatten.

Tussen mijn 45^ste en mijn 50^ste (ik onthou geen jaartallen) ben ik om godweet welke reden herbegonnen. En daar had ik meteen dik spijt van. Want stoppen bleek niet meer zo makkelijk. Bovendien was er rond die tijd op de vrt een eerste rookverbod: je mocht niet meer roken op kantoor, maar wel op de gang. Ik heb daar heel aangename gesprekken gevoerd met mede-rokers, maar ik heb er ook behoorlijk wat tijd verspeeld…

Bovendien was roken toen in mijn eigen huiskamer óók verboden. Vanwege sociale druk, zoals dat heet. Ik herinner me de beschuldigende blikken van mijn kinderen als ik buiten had staan roken. Ze hadden gelijk.

Kort na mijn 50^ste ben ik weer gestopt, (en vooralsnog definitief); op karakter, omdat ik er echt van af wou, en omdat ik wist dat mijn geliefde dat zeer zou appreciëren. Wat me toen opviel was hoe bevrijdend dat was: ik moest nooit meer ’s avonds laat rondrijden op zoek naar een (meestal niet echt aantrekkelijke) nachtwinkel, op zoek naar sigaretten. Nooit gebeurde het nog dat ik in vergaderingen het cruciale moment van de beslissing miste, omdat ik net nog een trekje moest doen. Ik ben dus intussen een (verdraagzame) niet-roker.

Maar ik vind wel dat we er met zijn allen zijn op vooruitgegaan. Ik kan me niet meer voorstellen dat eten-met-rook tot voor kort de regel was. En ik begrijp absoluut niets van de labekakkerige houding van veel politici als het gaat over een rookverbod in cafés. Als zelfs in Turkije of Italië de overheid het heeft aangedurfd om in de hele horeca roken te verbieden, dan moet dat hier beslist ook kunnen. Alle maars en enerzijds-en-anderzijds zijn onnozel.

Ik heb ooit eens op de trein gezeten met een politicus die heel bewust het rookverbod overtrad; uit protest, zei hij, ‘omdat ze de kleine man nu ook nog zijn sigaretje afpakken’. Ik ben onder het uitspreken van het woord dommekloot ergens anders gaan zitten.

Maar ik weet niet of ik mijn vooruitgangsgeloof zal kunnen volhouden. 62 % van de Belgen vindt roken eerder een kwestie van levensstijl dan van gezondheid, blijkt uit recent onderzoek. En vorig jaar is het aantal rokers weer gestegen, en niet eens een klein beetje. In 2007 rookten 27 % van de mensen; in 2009 was dat 32 %.

En weet u wat? Eén van de kinderen die mij ooit schuldgevoelens bezorgde met Papa, je hebt weer gerookt!, die rookt zelf. Niet elke dag. Alleen bij feestjes. Kwestie van stijl zeker?   

En De Padt ziet dat breed: het kan gaan of om ambtenaren die niet werken (in sommige gevallen omdat ze doodgewoon ook geen werk hébben), of om een gebouw dat niet wordt gebruikt, of overheidsdiensten die niet op tijd betalen en dus verwijlinteresten moeten betalen, of zelfs ambtenaren die hun werk perfect thuis kunnen doen, maar toch naar kantoor moeten komen. Kortom, elk gebrek aan zuinig en goed bestuur, waar dan ook, door wie dan ook, het kan gesignaleerd worden aan De Padt, die dat dan zal aankaarten bij de bevoegde diensten.

De Padt zal trouwens zelf ook op zoek gaan. Zijn mensen gaan bij die overheidsdiensten mystery shoppen, zoals Testaankoop. Anoniem, zogezegd als gewone burgers. Onnodig te zeggen dat nog voor De Padt goed en wel begonnen is, er nu al protest is van de diensten zelf, en uiteraard van de overheidsvakbonden. Als die ook maar de kans zien om corporatistische belangen te laten voorgaan op het algemeen belang, dan laten ze dat zelden liggen.

Ik beken: ik heb een boon voor De Padt. Hij was een goede burgemeester, een uitstekend parlementslid, een prima minister van Binnenlandse Zaken, maar helaas zit hij bij de VLD, en woont hij allicht te dicht bij de families De Croo, De Gucht, Verhofstadt en De Clercq. De dappere man uit Geraardsbergen is bijgevolg op een zijspoor gezet. Toch laat hij de moed niet zakken. Getuige zijn anti-verspillingsinitiatief.

Ik hoop alleen dat hij weet waaraan hij begint. België is (qua kostprijs van de overheid) het duurste land van Europa. En wie de ogen en oren openhoudt, en een beetje geheugen heeft, kan daar ook niet over kijken. Hou u nu even vast. Ik citeer maar uit het hoofd…

• In het  Belgisch leger is er 1 officier voor 3 soldaten; dat is stukken erger dan de vrt.
• Brussel telt 958 politieke mandatarissen voor 1 miljoen inwoners.
• De federale overheid weet niet eens hoeveel ambtenaren ze eigenlijk heeft; het blijkt uit het zogeheten Blunderboek van het Rekenhof.
• 20 jaar terug waren er bij de belasting 20.000 ambtenaren, nu 30.000. En je kan bezwaarlijk zeggen dat de werking intussen veel verbeterd is.
• We blijken ook veel meer politie-agenten te hebben dan de meeste andere Europese landen. En we hebben te weinig ‘blauw op straat’…
• Brussel is – wat ze daar ook mogen zeggen – gigantisch overgefinancierd. Wie mij niet gelooft, vraag het eens aan Louis Tobback. Hij heeft mooie cijfers.
• We zijn koplopers in het niet toepassen van Europese wetgeving. We zijn daarvoor al bijna 90 keer veroordeeld. Alleen Griekenland, Spanje en Italië doen het op dat punt nóg slechter.
• Geen enkel Europees land produceert minder windenergie dan België, en ook dat is in feite verspilling, want, het is bekend, de wind is gratis.

Om dus maar te zeggen dat De Padt nog veel werk heeft. Als hij niet oplet, komt hij tot de conclusie dat de toestand zo hopeloos is dat er geen beginnen aan is. Wordt De Padt nog een van de doodgravers van België. Si on le laisse faire natuurlijk.

Ik ben het overigens niet eens met NVA’er Ben Weyts. Die heeft aan De Padt al meteen een eerste besparingsvoorstel gedaan: de afschaffing van de regeringscommissaris voor de efficiëntie van de overheid. Dat is flauw. Geef De Padt een kans; laisse le faire. Zoals hierboven beschreven; het kan de NVA zelfs nog goed uitkomen.

Ik heb alvast vertrouwen. Maar omdat controle altijd beter is dan vertrouwen, stel ik voor dat volgend jaar om deze tijd De Padt door een echt onafhankelijke instantie laat berekenen wat zijn commissariaat all in heeft gekost, en wat het intussen heeft opgeleverd. Leve De Padt!

Siegfried Bracke

Hij is dus 50, onze kroonprins. 50, dat is de leeftijd waarop mensen al eens achterop kijken. Naar hoe snel het leven gaat, naar wat ze ervan gebakken hebben, naar wat er nog te doen staat. Bij hem is dat anders. Hij moet er nog aan beginnen. Al meer dan dertig jaar is hij zich aan het voorbereiden. Dat is zijn werk. Ik kan me echt niet voorstellen hoe je, met zo’n enorm gebrek aan productiviteit fulltime bezig kan zijn, maar dat ligt aan mij. Feit is: 30 jaar voorbereiding is lang genoeg om helemaal klaar te zijn voor het Grote Werk.

Toch is er twijfel, of hij het wel kan. Een beetje schrik ook. Voor een prins die een keer koning, denkt dat hij zijn gedacht moet zeggen, en dat anderen beter gehoorzamen. En vandaar het idee om, voor het te laat is, nog snel de monarchie te verbouwen naar Scandinavisch, protocolair model.    

In al die stukken die bij die vijftigste verjaardag zijn verschenen - meestal gesprekken met mensen die de prins kennen - lees je hetzelfde. Samengevat: hij kan het wel, maar niet als er (met camera’s of journalisten) op zijn vingers wordt gekeken. Dat is zeer merkwaardig.

Om te beginnen geeft men daarmee toe dat het normaal is dat wij denken dat hij het niet kan. Want hoe kunnen wij hem anders kennen dan via bladen of tv? Hoe kennen wij per slot van rekening Yves Leterme, Karel De Gucht, Bart De Wever, Caroline Gennez of (zelfs) Siegfried Bracke?

Maar er is nog. Waar is men dan 30 jaar lang mee bezig geweest, vraagt een mens zich af. Heeft hij dan niet geleerd met media om te gaan? Dat is een essentieel deel van zijn job. En wat doe je trouwens met iemand die er na veel eerdere pogingen op het examen niets van bakt, maar waarvan men zegt dat hij het tóch heel goed kent, dat hij verstandig is, maar dat hij op het examen te zenuwachtig is? Tja…Ik mag hopen dat dat soort studenten nooit slaagt.  Men heeft overigens al eens geprobeerd om andere medewerkers voor de prins te kiezen. Want die entourage, werd gezegd, dat kon beter. Daar valt intussen niet veel van te merken. Ze zijn er bij die 50^ste verjaardag alvast niet in geslaagd een paar goede antwoorden te bedenken op voorspelbare vragen. Als Annelies Rutten vraagt welk cadeau hij in het hoofd heeft, komt hij niet verder dan ‘Ik weet het niet.’ Overigens in hetzelfde interview waarin hij ons laat weten dat hij zeer graag zwemt, maar in India in een hotel verblijft zonder zwembad. Maar dat hij dat niet erg vindt… Hoe wereldvreemd kan je zijn.

Willem-Alexander en Maxima geven ook soms interviews. Daar staan ook geen wereldschokkende dingen in, maar ze klinken wel normaal, af en toe zelfs leuk. Het zijn twee gewone jonge mensen met kinderen, die hun verhaal doen. Maar een verhaal, dat behoeft een taal. En dat is het nu net.

Ik ken flink wat mensen die perfect tweetalig zijn; vaak kinderen van ouders van verschillende nationaliteit. Zoals Filip. Toch zit het op dat punt bij onze vijftigjarige nog altijd niet snor. En een staatshoofd die de taal van de meerderheid van de bevolking niet echt spreekt, dat klopt niet, ik geloof die niet.

Siegfried Bracke

En dat verwondert mij ook niet, want als ik met moslims praat, dan valt me op hoe ze bijna allemaal aangestoken zijn door het idee dat ze vooral een goede moslim moeten zijn. Er is een competitie aan de gang in om ter strafst recht in de leer te zijn. En vandaar dat al die meisjes met relatief groot gemak tot de hoofddoek kunnen worden gebracht.

Aan de andere kant, onze kant, is er een soort Vichy-mentaliteit: zo erg is het allemaal niet, het zal wel meevallen. Of erger: feministen die vinden dat het boerka-verbod niet kan. Dat (zie Etienne Vermeersch vorige week in Bracke op Vrijdag) tientallen staten zeggen dat de sharia voorrang heeft op de mensenrechten, wordt voor het gemak over het hoofd gezien. Dat die staten (zie de allereerste aflevering van In Godsnaam) hier ook actief zijn, ach ja… Dat ook hier, zeggen topmensen van de politie, mensen aanslagen voorbereiden (die we gelukkig alsnog te snel af zijn geweest), ach ja…

Ik kan al dat minimalisme, al dat negationisme van geen kanten begrijpen. Of toch… Het is hetzelfde soort politieke correctheid die een Nederlandse wetenschapper heeft ondervonden. Op de site van de Nederlandse Wereldomroep is daar een merkwaardig stuk over te vinden. De man wou berekenen wat immigratie heeft gekost/opgebracht? Alleen al de vraag stellen leverde hem scheldpartijen op over fascisme, nazisme en extreem-rechtse sympathieën.

Tegelijk stelde hij vast dat alle economische data over migratie doelbewust niet werden verzameld. Men wilde extreem-rechts – de Centrumpartij van Janmaat – niet in de kaart spelen. En dus GEEN data, geen onderzoek, geen waarheid. Misschien kon daaruit wel blijken dat immigratie vanuit economisch standpunt bijzonder interessant en zelfs geraden was/is, maar uit vrees dat het omgekeerde zou kunnen blijken, wou men dat niet weten… Dat is heel erg.

Dat is even erg als de conclusie van Benno Barnard zelf. In De Gazet van Antwerpen zegt hij, zichzelf omschrijvend als oude linkse jongen: “Ik heb twintig jaar lang Filip Dewinter uitgemaakt voor fascist. Ik was fout. De fascisten zitten bij de moslims. Dewinter had dus altijd al gelijk.”

Barnard is kennelijk vergeten dat, net als voor de jongens van Sharia4Belgium, ook voor Dewinter de principes van het Eigen Volk Eerst voorgaan op de mensenrechten. Hij zei het ooit letterlijk in De Zevende Dag.

Op dat moment heeft hij zich buiten de democratie geplaatst. En een democratie heeft limieten: onwrikbare principes, waarover zelfs geen discussie kan worden gevoerd. De scheiding van religie en de staat is er een van.

Siegfried Bracke

Ik heb het woord geil (volgens van Dale: een sterke geslachtsdrift voelend of opwekkend) leren kennen via de biecht. Het moet in het jaar 66 zijn geweest. Ik zat in de 5^e Latijnse, het tweede jaar van de humaniora, want toen werd er afgeteld. Het was ook de tijd van de religieuze vernieuwing. Ik ben oud genoeg om nog te weten hoe het was toen pastoors rokken droegen, en de mis lazen in het Latijn, met de rug naar de mensen. Ik was toen misdienaar.

Maar heel snel veranderde toen alles. De soutane werd een gewoon pak; eerst nog met een Romeinse rechthoekige boord, maar ook die werd snel een gewone hemdsboord. De mis, waar we in het begin nog elke dag naartoe moesten, was plots in het Nederlands.

De moeilijkste vernieuwing is de biecht. Voor het Concilie moet je in de biechtstoel heel geregeld gaan zeggen wat je misdaan hebt; dagelijkse zonden, maar vooral de doodzonden. De biechtpraktijk wordt ook gecontroleerd: als het meer dan drie weken geleden is, krijg je de opmerking dat het… meer dan drie weken geleden is. Versta: het kan niet dat je in die drie weken niet één zonde hebt begaan… Maar ook de biecht moet eraan geloven, althans het meubel.

De priester-leraar die Latijn, Grieks, Nederlands en godsdienst geeft, zegt dat schuld belijden evengoed kan zonder biechtstoel; gewoon van man tot man, zegt hij, op de speelplaats of op mijn kamer.

Die middag klop ik aan. Binnen, zegt de andere kant. Ik duw de deur open en zie de man staan in zijn onderbroek en onderhemd. Kom maar binnen, zegt hij, zet u. Ik doe dat, en korte tijd later zit de man naast mij. Hij heeft intussen zijn broek aangetrokken, maar hij zit wel nog in zijn marcelleke. Hij zweet. Ik begin met Eerwaarde Vader, het doet mij leed…, de aangeleerde formule. Wat ik toen precies gezegd heb, weet ik niet meer. Maar ik herinner me wel dat hij mij plots onderbreekt en vraagt of ik al iets gevoeld heb. Ik weet op dat moment (nog) niet waarover hij het heeft, en ik probeer dat ook te zeggen. Maar hij glimlacht, zegt dat ik eerlijk mag zijn, en vraagt het nog eens. Wat bedoelt U,vraag ik. Hij begint nog harder te zweten, en zegt nadrukkelijk dat ik heel goed weet wat hij bedoelt. En als ik zeg dat ik echt niet weet waarover hij spreekt, briest hij: Geilaard, buiten ! Ik snel de kamer uit, en sta totaal verdwaasd op de gang. Het is de eerste keer in mijn leven dat ik denk dat mijn hart uit mijn lijf gaat springen.

Ik zeg niets, tegen niemand. In de les durf ik niet naar de leraar kijken. Ik moet ook niet antwoorden.

Thuis zoek ik geilaard op. Ik weet niet of dat met ei of  ij is, ben zelfs niet zeker of dat met g of h is. Ik meen mij te herinneren dat bij geil in de van Dale van toen iets stond over vleselijke lusten… Ik begrijp er niets van.

Ik heb wel een probleem: ik heb geen vergiffenis gekregen. Ik ga de dag nadien opnieuw biechten. Ik zeg, zoals mij dat geleerd is, hoe lang het geleden is dat ik heb gebiecht. Twee dagen, zeg ik, maar er was toen sprake van onvolmaakt berouw, Eerwaarde Vader. Maar hij hoort het niet; ik denk niet dat hij luistert. Gelukkig, denk ik vandaag.

Tien jaar later lees ik, zoals elke dag, de overlijdensberichten in de kranten. De geilaard staat er bij, want het heeft de Heer behaagt zijn trouwe dienaar tot zich te roepen. Het schiet me dan te binnen: mijn laatste biecht is tien jaar geleden.  

Siegfried Bracke

Gisteren in De Zevende Dag, Wilfried Martens, over de in zijn ogen nodige hervorming van de monarchie. Martens wil minder koning maar pleit, zonder het met die woorden te zeggen, tegelijk voor het behoud van de macht van de koning. Tsjeverij en monarchie, het is niet hetzelfde, maar toch…

Wat anders te denken van volgende enerzijdsanderzijds. Martens vindt dat de koning geen speler kan zijn in ’s lands beleid. Hij mag niet langer de wetten bekrachtigen en afkondigen. Kwestie van nooit meer voor te hebben wat Boudewijn heeft gedaan met de abortuswet.

Maar Martens zegt anderzijds ook dat de koning in de regeringsvorming en bij politieke crisissen zijn rol moet behouden. Een rol die hij omschrijft als die van de scheidsrechter. En dat is straf.

Want als de koning échte macht heeft is het uitgerekend dan en daar. En die macht gebruikt hij ook. Eén voorbeeld. Begin jaren 90 krijgt Guy Verhofstadt zijn allereerste formatie-opdracht, en - toen ook al – hij probeert paars. Laken vindt een regering zonder christen-democraten onfatsoenlijk, en laat Verhofstadt gewoon tegen de muur lopen. De verklaring nadien van Herman Van Rompuy spreekt boekdelen: goed gespeeld van den Yp ! (Jacques van Ypersele de Strihou, de onverwoestbare kabinetschef van de koning)

Martens gebruikt politiek-pragmatische argumenten om die rol te behouden. Het land is verdeeld, de taalgroepen en de politieke partijen zijn verdeeld, het is zeer moeilijk om consensus of zelfs maar gewone akkoorden te bereiken. En feitelijk is Martens op dat punt niet tegen te spreken; vorige vrijdag is ‘de limiet van het federale overlegmodel’ met enige grandeur in het Egmontpaleis visueel voorgesteld.

Maar hoe kan uitgerekend de monarchie haar legitimering halen uit het feit dat het land anders niet meer te regeren valt? Volgens Martens kennelijk wel…

En dat is een vreemde, mijns inziens gevaarlijke redenering. Want als dat zo is, waarom laten we dan de koning en zijn vriend den Yp niet meteen ook beslissen over pensioenen, gezondheidszorg, werk, enz… Eigenlijk over alles wat zou moeten beslist worden, maar wat dus niet gebeurt, wat dus met de technieken die tientallen jaren lang hebben gefunctioneerd, niet meer kan.

Dan kan ook Yves Leterme verderwerken aan…  Ja, waaraan eigenlijk?

Merkwaardig is wel dat zo goed als alle partijen wel vinden dat de fonction royale moet worden aangepakt. Allicht omdat ze weten wie er op de vorstelijke stoel aan zit te komen: een koning met een missie; dat is altijd gevaarlijk. En gouverner, c’est prévoir. Oef…

Uitzondering op die eensgezindheid: cd&v. Er is geen probleem, zegt Marianne Thyssen. Bij toepassing van het adagium van Jean-Luc Dehaene: we moeten een probleem maar oplossen als het er is. Alleen… Als er één ding is dat Dehaene uitgerekend NIET deed, dan was het wel dat. Nooit iemand geweten die zo vooruitdacht als hij! Dehaene zweeg of zei dat hij er niet mee bezig was, maar deed het wel. Eigenlijk het omgekeerde van Leterme vandaag.  

Merkwaardig is trouwens hoe de discussie over de koning zelden zuiver op de graat wordt gevoerd. Het gaat hier om collectieve pirouettendraaierij. Ik heb toppolitici van velerlei kleuren horen zeggen dat ze intellectueel vinden dat macht alleen maar verkozen kan zijn, en niet afhankelijk kan zijn van geboorte, want dat is middeleeuws, en dat ze dus eigenlijk republikein zijn, maar, komt dan telkens, in dit ingewikkelde land… En dan kiezen ze toch maar voor de monarchie. 

Alsof er hier geen slimme mensen zijn met onmiskenbare staat van verdienste die voor noord én zuid als staatshoofd aanvaardbaar zijn? Louis Michel? Jean-Luc Dehaene ? Willy Claes? Wilfried Martens? Herman De Croo? Mark Eyskens? Guy Verhofstadt (die in franstalige polls geregeld beter scoort dan in Vlaamse…)? Of Herman Van Rompuy? Als die president kan zijn van Europa, kan die dat niet van België? Of is Van Rompuy een buitenlands staatshoofd? 

En als provinciegouverneurs hun partij kunnen afzweren, kan de president dat ook.

Het idee dat wij het enige ingewikkelde land zijn is overigens onjuist en behoorlijk onnozel. En dat ingewikkelde landen er alleen uitkomen met een monarchie nog onnozeler. Het getuigt zelfs van dédain voor een hele serie andere democratieën.

Ik moest er dus aan denken bij Martens in De Zevende Dag. Ik heb veel respect voor wat de man heeft gedaan, maar wie te lang in de politiek zit, en teveel pirouettes heeft  gedraaid, krijgt kennelijk een probleem in het hoofd. Om het met een boutade te zeggen: je krijgt daar een staatshoofd van…

Siegfried Bracke

Terzijde: zo een filmpje, dat duurt in het programma zelf al met al een minuut of vier, maar we zijn daar elke woensdag toch wel een aantal uren mee bezig. (En nadien komt er ook nog een behoorlijk lang stuk montage aan te pas). Waarmee maar gezegd wil zijn dat televisie behoorlijk arbeidsintensief is, maar waarmee vooral gezegd wil zijn dat er tussen twee camerastandpunten of lichtopstellingen of setwissels behoorlijk wat tijd is om met de mensen die je interviewt een babbeltje te doen, om gewoon rond te kijken. Wachten is een belangrijk en onvermijdelijk onderdeel van televisiemaken. Het komt erop aan ook die tijd nuttig te gebruiken.

Mijn gesprekspartner was Matthieu Boone, 63, en CEO van Lotus. Zijn ooms zijn in de jaren dertig van de vorige eeuw met Lotus begonnen. Met een klein speculoosbakkerijtje. Ze hadden ergens gelezen dat de lotusbloem goed en heilzaam was voor ongeveer alles, en vandaar die naam. Vandaag is Lotus een koekjesgigant, met honderden werknemers, bij ons, maar ook in Nederland, Frankrijk, Zweden en Canada, en met verkooppunten in nog een hele reeks andere landen. Een wereldspeler.

Zo een fabriek is altijd indrukwekkend: de geur van koek, en de snelheid waarmee die koekjes worden gemaakt; die verschillende verpakkingen al naar gelang de finale bestemming in een dichte of verre uithoek van de wereld; de nooit ophoudende en bijna fanatieke kwaliteitscontrole, en het waanzinnig nauwlettend in de gaten houden of het ene koekje echt gelijk is aan het andere; en dat alles in een fabriek waar je van de grond kan eten, kraaknet.

En niet te vergeten: de mensen die er werken zien er in de regel vrolijk uit; in hun geval goedgemutst, in alle betekenissen. (Ik las overigens dat de beurskoers van Lotus het de laatste jaren ook goed doet. Beurskoersen kunnen dus ook met waarneembare werkelijkheid van doen hebben…)

Boone is een man die het nog ziet zitten. En in deze sombere tijden doet het altijd goed naar dat soort mensen te luisteren. Al kan ook hij ongelooflijke verhalen vertellen over hoe moeilijk het in Vlaanderen geworden is om te ondernemen. Over de ambtelijke molen die wel bijzonder zwaar en traag is geworden. (Het zegt eigenlijk heel veel dat ook steden en gemeenten steen en been klagen over die regelneverij; ze zijn daar nochtans een en ander gewoon.) Het idee dat bedrijven - hoe groot of hoe klein ook - de bron zijn van alle welvaart, zijn we in de loop van de voorbije decennia kennelijk kwijtgeraakt. Wat tegenwoordig the sense of urgency heet, het gevoel ‘we kunnen zo niet blijven voortdoen’, dat is beslist nog niet overal doorgedrongen.  Maar Boone en Lotus doen desalniettemin gewoon voort, met, heel opvallend, liefde voor het vak, liefde voor koekjes; “ik ete nog altijd wrie geren een speculoasekoeksen.”

Boone vertrouwde mij toe dat hij nog één grote wensdroom had. Een nieuwe fabriek? Bijkomende acquisities? Verplichte speculaasdiëten voor de helft van de wereldbevolking?

Boone wil graag nog eens een speculoasekoeksen maken waarvan de hele wereld erkent dat dit écht en zonder enige twijfel het allerbeste speculoasekoeksen is dat ooit is gemaakt. Ze zijn ermee bezig. ’t Es nie gemakkelijk, maar ze zoeken ernaar.

Dit is zo mooi. Er is nog hoop…

Ik denk ook aan een aantal hoofdstukken uit het verhelderende A History of Histories van John Burrow. Een boek over geschiedschrijving, en hoe dat vak in de loop van de eeuwen (het begint met Herodotos) is veranderd. Onder meer het hoofdstuk over Pericles heeft mijn kijken op politiek beïnvloed. Net zoals De achterkant van de premier van een andere collega, Kris Hoflack. Gesprekken met acht oud-premiers, uit 1995, en in die zin dubbel interessant. Daar staan gruwelijke waarheden in over vandaag.

Maar ik ben helemaal ondersteboven geraakt van De Stad der Zienden, van de Portugese nobelprijswinnaar Jose Saramago. Hij heeft De Stad der Zienden geschreven op zijn tweeëntachtigste, nu een dikke vijf jaar geleden. En het is een soortement vervolg op zijn De Stad der Blinden, al hoef je niet per se het eerste te hebben gelezen om het volgende te begrijpen.

Ik ben fan van Saramago, omdat hij in staat is vanuit boeiende en op het eerste gezicht vergezochte maatschappelijke hypotheses een geloofwaardig verhaal te bouwen, dat met heel grote stilistische verve en veel oorspronkelijkheid wordt neergeschreven. Bovendien gaan die verhalen altijd over een heel volk (de bewoners van een stad, een streek, een heel land), en dat laat Saramago toe de samenleving te beschrijven, wat in fictie vrij zeldzaam is. Romans gaan in de regel over de individuele expressie van universele maar in oorsprong individuele gevoelens. Niet bij Saramago.

Anders dan bij vele andere romans kan ik bijvoorbeeld over het onnavolgbare Het Verzuim van de Dood nauwelijks nog zeggen wie de hoofdpersonages zijn en wat die doen, maar ik kan wel nog vertellen wat er met een samenleving allemaal gebeurt, als niemand nog dood gaat. Het is een beetje stom om zeggen, maar ik had er nooit lang bij stilgestaan dat maatschappelijke voorzieningen maar kunnen (blijven) draaien als er voldoende mensen zijn die dood gaan. Saramago beschrijft wat voor ravage er wordt aangericht als dat ophoudt: voor de sociale zekerheid, voor pastoors en kerken die op dat moment echt geraakt worden in hun corebusiness, voor verzekeraars, voor ambtenaren, voor - hoeft het gezegd - begrafenisondernemers. De vergrijzing is een serieus probleem, de ‘oneindige’ vergrijzing is een ramp.

Iets gelijkaardigs is er in De Stad der Zienden, wat overigens een wat vreemde vertaling is van de Portugese titel, die eerder iets is als Essay over de Luciditeit. Het verhaal is simpel: bij verkiezingen blijken er 70 % blancostemmen. Vrijwel onmiddellijk besluit de regering de stemming over te doen. (Zoals bij Europese referenda die ‘verkeerd’ uitdraaien. Ik heb ooit wijlen Karel Van Miert heel kwaad gekregen toen ik in Terzake vroeg of na het nipte ja van weet ik nog veel welk land het referendum niet moest worden overgedaan. Maar dit terzijde)

Bij een nieuwe stemming zijn er geen 70 maar 83 % blancostemmen; de partij van het midden haalt 8 %, de partij van rechts ook 8 % en de partij van links 1 %. Waarop de regering er niet beter op vindt dan een geheimzinnige subversieve vijand te verzinnen die de hele blancotoestand zogenaamd zou organiseren, en de staat van beleg uitroept. Maar ook dat helpt niet. Alles gaat gewoon door. Van lieverlee besluiten regering, administratie, politie de stad te verlaten, en legt het leger een écht cordon sanitaire rond de stad, maar zelfs dat werkt niet. Vanuit haar ballingschap verplicht de regering de huisvuildiensten te staken, maar die weigeren. De regering laat een bom ontploffen in een druk station, en er vallen tientallen doden, maar de mensen gaan zelfs daar zeer waardig mee om. Zelfs als blijkt dat er voor de slachtoffers geen kerkdiensten komen, want de kerken durven geen partij te kiezen…

Opvallend, en pijnlijk tegelijk, is de rol van de media. Met uitzondering van twee kleine kranten heulen die mee met de regering. Er is alleen een ‘probleem’ als de regering beslist om op een bepaalde dag (vals) nieuws te verspreiden, en ze beslist dat vanaf zes uur ’s ochtends te doen via de radio. Op dat moment, en alléén dan, dreigt de televisie dwars te gaan liggen, want de televisiemensen willen óók de primeur. Ze krijgen die ook…

Zoals gezegd, ik ben daar helemaal ondersteboven van. Vooral de bladzijden waarin uitvoerig de discussies worden beschreven binnen de regering, zijn zeer impressionant: voor alle grofheden en schendingen van mensenrechten die daar worden bedacht, wordt een legitimering verzonnen binnen de regels van de rechtsstaat. Als er al een minister een andere opvatting heeft (één minister blijkt overigens zelf blanco te hebben gestemd, die van cultuur), dan worden die uit het kabinet verwijderd, en de premier neemt de bevoegdheden probleemloos over. Ook de links-rechts-tegenstelling blijkt totale schijn.

Waarom ben ik daar zo ondersteboven van, heb ik me afgevraagd? Ik vrees dat ik moet antwoorden dat dat van doen heeft met het realiteitsgehalte van een en ander. Helaas…

Helaas of gelukkig – daar kom ik nu even niet uit – kwam ik op dezelfde gedachte toen ik in het weekeinde het zeer boeiende opiniestuk las van Koen Schoors over de financiële problemen van Griekenland, en bij uitbreiding van de hele Europese Unie. Ik onthou daaruit dat het bestuur van een land ernstig moet worden genomen, want anders komt er voor iedereen, en dus in de eerste plaats voor de zogeheten gewone man een gigantische rekening. Van ernstig beleid was in Griekenland geen sprake, zo blijkt, en alleen draconische maatregelen in Griekenland zelf kunnen soelaas brengen, ook al zullen die dus de Grieken zeer doen. Niets aan de hand, wat mij betreft, ik kan dat allemaal volgen; ik ben het daar ook mee eens, want het zijn de keuzes van het gezond verstand.  

Merkwaardig is wel dat in Griekenland een en ander blijkt getriggered te zijn door speculanten. Die proberen Griekenland uit de eurozone te krijgen. En dan schrijft Schoors, en de professor is in de regel buitengewoon helder: “Daarom verkopen speculanten nu staatsobligaties met geleend geld en gokken ze erop dat ze die later kunnen terugkopen tegen een veel lagere waarde”. Leest u dit aub twee keer; drie keer mag ook.

Ja? We lezen dus dat ze ver-kopen, en daarvoor moeten lenen! Ze verkopen dus iets wat ze (nog) niet hebben!

Het zal zonder twijfel aan mij liggen, maar in mijn, zonder twijfel al te beperkt, wereldbeeld kan je maar lenen, om iets te kopen, en dan wordt er ook altijd voor gezorgd dat er een soortement onderpand is voor die lening. Ik leen geld voor de aankoop van een huis, maar (de waarde van) dat huis zelf zorgt ervoor dat er een garantie is voor diegene die mij dat geld leent. In mijn, zonder twijfel al te beperkt, wereldbeeld kan je ook alleen maar iets verkopen wat je al hebt…

Enig opzoeken en een telefoon met mijn nageslacht leren mij dat ik mij vergis. Wat Schoors beschrijft is juist; de kenners noemen dat shorten. (Het zou een uitstekend trefwoord kunnen zijn voor een volgend vrt-journalistenexamen, eentje dat goedgekeurd door een meerderheid aan juryleden die zelf niet weten waarover het gaat. Maar dit terzijde. 

Ik probeer het u uit te leggen. Uiteindelijk mag dit stukje ook enige volksverheffing genereren.

De speculant verkoopt effectief obligaties die hij niet heeft, maar hij belooft die wel over x tijd te leveren. Hij verkoopt die tegen de koers van vandaag, vanuit de overtuiging dat die obligaties over x tijd, het moment dat hij ze effectief koopt om ze te leveren, een stuk goedkoper zullen zijn. Gevolg: winst.

De koper is hij die denkt dat die obligaties over x tijd duurder zullen zijn, en dus koopt die nu al. Ook die denkt een goede zaak te doen.

Maar nu komt het. Je kan je ook verzekeren voor het geval (hier) de Griekse staat de schulden die aan die obligaties verbonden zijn niet meer kan terugbetalen. En wat doet de speculant? Hij koopt een gigantische hoeveelheid verzekeringen. Tegelijk wekt hij daardoor de indruk dat er zeer goede redenen zijn om zich te verzekeren, wekt hij de indruk dat de Griekse staat een onbetrouwbare debiteur is. Gevolg: de koers van de obligaties daalt. Met andere woorden: men veroorzaakt zelf de koersdaling die men beoogt, en de buit is binnen. En onnodig te zeggen: een keer de sneeuwbal rolt, wordt die alsmaar groter. Even onnodig te zeggen dat men op die manier reusachtig veel winst kan maken. Even onnodig te zeggen dat als dat spelletje niet lukt, de verliezen even reusachtig zijn.

En tot zover deze les speculeren voor beginners.

Wat ik mij afvraag, en ik heb al gewaarschuwd voor mijn beperkt wereldbeeld: waarom is dat niet eenvoudigweg verboden? Wie vindt het overigens normaal dat dit soort virtuele spelletjes - met alle wereldwijde gevolgen van dien, denk aan de financiële crisis waarbij een gelijkaardig systeem ontploft is - kunnen worden gespeeld? Welke waarde ligt daaraan ten gronde, tenzij gigantische hebzucht?

Ik denk bij dit soort nieuws altijd terug aan de vroege middeleeuwen, de tijd voor KarelDe Grote. Toen was geld lenen en daarvoor interest vragen, verboden. Dat woeker, en dus zonde.

Het idee was dat je al dik tevreden moest zijn indien je de medemens geld kón lenen…

À propos. Op het hoogtepunt van de financiële crisis is shorten met bankaandelen een tijd lang verboden geweest. Dus toch… Het is kennelijk niet altijd verboden te verbieden…

Wat hierboven staat zijn de laatste drie zinnen uit een nieuwjaarsbrief van een aantal jonge mensen, allen lid van de Facebook-groep De klok tikt verder. Een groep van meer dan 2000 mensen die bezorgd zijn om de toekomst, en vrezen dat ‘het beleid’ te weinig bezig is met de dag van morgen. Gouverner, c’est prévoir, regeren is vooruitzien, weten ook zij.

Ik kan de overgrote meerderheid van die mensen best begrijpen. Ook ik denk dat er een gigantisch probleem (de vergrijzing, de verschuiving van het economisch zwaartepunt naar het oosten) op ons afkomt, en als we NU niets doen, dan komen we te laat. Meer zelfs, als het waar is wat een aantal toppolitici over de toen nabije toekomst hebben gezegd - pakweg tussen 2000 en 2005 - dan IS het al te laat. Ik herinner mij nog open brieven van Frank Vandenbroucke en Johan Vande Lanotte, interviews met Bruno Tobback, zelfs Jean-Luc Dehaene en warempel ook, Herman Van Rompuy. Allemaal bezwoeren ze ons dat we vanaf 2008 échte overschotten moesten hebben om onder meer de pensioenen te kunnen betalen… De rest van het verhaal is intussen bekend…

Ik begrijp dus de ongerustheid, maar ik word wel een beetje boos als ik zie, wie de beheerdersen officieren zijn van de FB-groep. Het zijn godbetert verkozenen des volks, vertegenwoordigers van VLD en SP.A. Ik zie Jean-Jacques De Gucht,Annick De Ridder, An Mathias De Clercq(Open Vld);ik zie John Crombez (SP.A). Mensen die jarenlang aan het roer van het land hebben gezeten, of er nog altijd zitten…

Ik kan met de beste wil van de wereld niet nalaten te denken dat dit té gemakkelijk is. Crombez is jarenlang kabinetschef op Begroting geweest… Met toen een beleid waarvan de huidige Begrotingsminister zegt dat het vooral TiTaTovenaar-trucs waren, en hij kan het weten, want zijn partijgenoten zaten er bij, en ze hebben dat toen kennelijk goedgekeurd…

En die jonge liberalen, die hebben de laatste zogeheten Blauwe Kneus (een onderscheiding voor volslagen on-liberaal beleid) toegekend aan – hou u vast - de huidige federale regering, mét de VLD.  Voor de VLD-jongeren slaagt die er niet in "belangrijke hervormingen op de rails te zetten… Onze arbeidsmarkt wordt niet hervormd, de gezondheidszorg dreigt nog altijd op de afgrond af te stevenen en de toekomst van onze pensioenen is blijkbaar een lachertje geworden".

Als het waar is wat hierboven staat uit de mededeling van de VLD-jongeren – en ik heb niemand gehoord die hen heeft tegengesproken – dan is zo’n nieuwjaarsbriefje ruim onvoldoende. Dan moeten die jongeren – net als Eric Van Rompuy in zijn tijd – de regering laten vallen; ze kunnen dat, ze zijn verkozen, ze zitten mee aan de top van hun partij. Ze zijn zelf de bestuurders van het land. Hun nieuwjaarsbrief was dus voor henzelf bestemd. Het minste wat ze kunnen doen, is luid en duidelijk zeggen dat de regering niet (meer) werkt.

Nu zie je het omgekeerde: ook de VLD, én ook en aantal beheerders en officieren van de FB-groep, steunen een minister die in de Senaat een vertoning geeft over de toekomst van onze pensioenen met… een Groenboek (woeha !!!!)… en een Witboek (woeha !!!!). Overigens een socialist van wie - als het waar is wat Tine Peeters in De Morgen heeft uit de doeken gedaan over de financiële constructies van de familie Daerden – met recht en rede kan worden gezegd dat er met zijn pensioen geen enkel probleem zal zijn…    

Te vrezen is dus dat De klok tikt verder pure window-dressing is. Te vrezen valt dat het met deze FaceBook-groep is zoals met die ter ondersteuning van de Leuvense cinemazaal Studios. In geen tijd waren een duizenden mensen lid van Red de Studios Leuven . Tot ze werden opgeroepen om ook op straat te komen: toen waren ze met twintig…

PS. Gezien mijn leeftijd heb ik zeer onlangs eens mijn pensioenregeling laten bekijken. Niet slecht, zei de man, maar er is wel een probleem. Ik: Probleem? Hij: Ja, je bent zeer afhankelijk van de overheid. Ik: Dat is toch goed? Hij: Denkt ge dat? 

Ik moest daaraan denken toen ik zaterdagochtend bij het Radio 2-programma En nu serieus! te gast was. De tocht vanuit het verre Mol naar het nog verdere Den Haan was zeer de moeite waard.

Het is buiten bitterkoud, en zowat iedereen heeft ongeveer iedereen gewaarschuwd dat wie niet echt buiten moét zijn, beter binnenblijft. En toch… De zaal in Den Haan zit bomvol, ik schat een 400 mensen, aan grote ronde ontbijttafels; de meesten zijn er al van voor acht uur. Er hangt een vrolijke sfeer, en dat is voor een mens als ik een beetje vreemd, ’s morgens vroeg. Alle soorten mensen zijn er samen, valt me ook op. Op hun manier mondig, nieuwsgierig, vriendelijk. Enthousiast meedoend met het Madammenweekend, rond en met De Madammen, het voormiddagprogramma van Radio 2 met Cathérine Vandoorne, Anja Daems en Ilse Van Hoecke.Op weekdagen halen die vaak meer dan één miljoen luisteraars. De drie achter de microfoon en de kleine redactie rond hen zijn vakmensen, zonder kapsones. Niet te schatten, denk ik, wat die in termen van community building betekenen. In die zin trouwens helemaal conform aan de nu zo fel besproken openbare opdracht van de vrt, maar dit terzijde.

Professionals zijn het ook bij En nu serieus, op zaterdagochtend – op een uur dat grote stukken van weldenkend Vlaanderen nog rustig doorslapen - ook goed voor meer dan één miljoen mensen. En sinds de reclameslogan van GB weten we dat je één miljoen klanten moet verdienen, elke dag; die krijg je ook maar áls je ze verdient.

Ik ben uitgenodigd voor een interview over Bracke op Vrijdag, en ik zit aan tafel met Tom Van Landuyt en met de jongens van Absynthe Minded. Die hebben net vier MIA-awards gekregen, ze hebben dat (terecht !) uitgebreid gevierd, en na nog geen twee uur slaap zijn ze toch tot in Den Haan gereden, en ze weten zonder twijfel heel goed waarom.

Absynthe Minded heeft met Envoi een hit gemaakt; de tekst komt van Hugo Claus. Luk Alloo en Christel Van Dyck, gastheer en –vrouw van En nu serieus vragen mij om dat gedicht voor te lezen. Ik doe dat, maar denk dat het Radio 2-publiek geen zin heeft in een gedicht van Claus. Maar dat is totaal fout, en het is een gedachte die meer zegt over mij dan over Radio 2. Het is muisstil als ik dat gedicht lees. En als de uitzending voorbij is, komen een groot aantal mensen vragen of ze die tekst mogen hebben, want ze vinden hem heel schoon.

Mensen komen overigens vanalleszeggen en vooral vragen, over de (politieke) toestand. Ze willen wel eens weten wat ik daar nu van denk.

Het is niet waar dat de mensen niet bezig zijn met het nut van ’t algemeen. Bovendien zijn die mensen zelfs bereid te luisteren. Het is wat ik bijna altijd ervaar de keren dat ik ergens ga spreken over politiek of media. Zelfs als ze het eerst niet met je eens zijn, zijn ze wel bereid naar een afwijkend verhaal te luisteren, en als dat verhaal juist of goed is, komen ze zelfs zeggen dat ze van gedacht veranderd zijn.

De hele dag lang word ik over dat programma aangesproken; dat miljoen of meer luisteraars, die mensen bestaan… Vlaanderen, dat is Radio 2, kan ik ervaren.

’s Avonds ben ik op een receptie. Een politicus van een van de vele partijen met problemen zegt in een bui van openhartigheid dat hij twijfelt aan de democratie. De mensen zijn niet meer wat ze zijn geweest, zegt hij. Ik probeer hem te overtuigen van het tegendeel. Maar ik merk dat hij niet echt luistert. Tja…

Kan je politici vertrouwen als ze niet eens zichzelf vertrouwen? Het is wat ik mij afvraag als ik lees dat minister Bourgeois wil dat in de raad van bestuur van de vrt naast de ‘politiek aangewezen leden’ ook ‘onafhankelijken’ gaan zetelen. ‘Bestuurders met oog voor deugdelijk bestuur en voor het belang van de vennootschap,’ zoals de minister het zegt. Klinkt goed, en allicht daarom is de Vlaamse regering gevolgd, maar ik vrees dat dit een idee is 1) om een probleem op te lossen dat er niet is en 2) met perverse gevolgen die verder gaan dan de omroep, die hier overigens maar figureert als dankbaar voorbeeld voor de algemene stelling.

In de nieuwe raad van bestuur van de vrt zetelen dus voortaan 15 leden, waarvan 3 on-afhankelijken en 12… minder-onafhankelijken, zeg maar gewoon 12 af-hankelijken. We krijgen dus twee soorten leden: de enen ‘met oog voor deugdelijk bestuur en het belang van de vennootschap’, en de anderen met oog op… Ja, waarop eigenlijk? Onnodig overigens te zeggen wie in deze de besten zijn, maar het is erger dan dat: de goeden zijn in de minderheid, en nóg erger, de slechten moeten de goeden aanwijzen. Moet ik daar een tekening bijmaken?

Herinnert u zich dat hilarische debat tussen Rik Daems en Johan Vande Lanotte, jaren geleden in De Zevende Dag. Het thema ben ik kwijt, maar de twee verschillen grondig van mening, tot Vande Lanotte in het heetst van de strijd voorstelt de zaak te laten uitzoeken door twee onafhankelijke experts, ‘ene van u, en ene van ons’…

De tekening voor de omroep wordt dan als volgt: de Vlaamse meerderheidspartijen kiezen gewoon elk ‘hun’ onafhankelijke, en omdat die drie partijen ook een meerderheid hebben binnen de 12 ‘afhankelijke’ leden van de raad worden alleen HUN onafhankelijke bestuurders aangewezen. En dus niet de onafhankelijken van de oppositie.

Een karikatuur? Wedden dat op de een of andere blog uitgelegd wordt waarom net die drie werden uitverkoren, en geen anderen; en waarom waardevolle en écht onafhankelijke kandidaat-bestuurders geen kans kregen? De blog wordt daarna vermeld door de andere media, en in geen tijd zijn de on-afhankelijken gewone af-hankelijken, en passen ze perfect in de geest van de grijnsjournalistiek. Maar dit keer dus op een schoteltje aangeboden door de politiek, tegen de politiek.

Overigens, als die onafhankelijken dan toch zo interessant zijn voor een belangrijk ding als de omroep, dan stel ik voor dat ook te doen voor het land, de regio’s, de steden en gemeenten. Allemaal zwaar gepolitiseerd! En waarom voortaan ook geen onafhankelijke ministers? Mensen ‘met oog voor deugdelijk bestuur en het belang van…’ het land en de mensen? En doe dan maar hetzelfde in het parlement: is er iets tegen dat de regering mede gecontroleerd wordt door onafhankelijke parlementsleden in plaats van ‘getrouwen’ die toch maar stemmen zoals hen door ‘hogerhand’ wordt gezegd?

En we noemen dat dan het platonisch correctief; dat klinkt goed, en het is nog ongeveer juist ook. Plato vond het bestuur van de staat zo belangrijk dat het alleen kon worden toevertrouwd aan experts.

Of hoe een aantrekkelijk idee de grondslag van het democratisch systeem onderuithaalt. En hoe dat de geloofwaardigheid van de politiek verder ondermijnt. Terwijl een probleem wordt opgelost dat er niet eens is.

Ik kan er niet over uitweiden, en ik vind het doodjammer dat te moeten zeggen, maar bij de vrt zijn ongeveer alle kwalen die er waren vóór Bert De Graeve terug. Piet Van Roe was met Nieuwjaar pijnlijk duidelijk. Maar op één punt gaat de gelijkenis met vroeger niet op. Mediaminister Eric Van Rompuy heeft in 1996 de politiek in de omroep buitengezet, en op dat punt is er in tussentijd niets veranderd. Zelfs Cas Goossens zei in Phara dat de politieke inmenging verdwenen is, en dat was vroeger wel totaal anders. De politieke bemoeienis was totaal. Tot in het onzinnige toe.

Vandaag valt de politisering van de omroep niet meer aan te tonen.

Tenzij men vindt dat verkozenen of hun vertegenwoordigers zich niet uit te spreken hebben over de omroep, zelfs als ze met eigen ogen zien dat het fout loopt. Tenzij men vindt dat openbaar betekent dat zoveel mogelijk (belasting)geld moet worden geleverd, en dat het dan stopt. 

Jozef Deleu heeft er in Terzake op gewezen dat de raad van bestuur in alle belangrijke kwesties unanieme standpunten heeft ingenomen. Dat wijst niet op politisering, want dat impliceert sowieso meningsverschil. Deleu zei ook dat de raad van bestuur vragen heeft gesteld en problemen heeft gesignaleerd, maar dat daarop onvoldoende is geantwoord. De verhalen over de zogeheten ingreep van Guy Peeters en Annelies Van Cauwelaert klinken lekker, maar wat de voorzitter en ondervoorzitter van de raad van bestuur hebben gedaan heeft meer van doen met ‘deugdelijk bestuur’ (dat er dus niet was, zie ook Van Roe), dan met politiek.

Simpel gezegd: Peeters en Van Cauwelaert hebben een halt toegeroepen aan toestanden waarvan ze dachten dat die verkeerd gingen aflopen, en de Vlaamse regering is gevolgd. Mutatis mutandis kan je zeggen dat de leden van de raden van bestuur van de banken dat beter ook hadden gedaan toen ze totaal waanzinnige financiële producten zagen passeren; veel ellende was ons bespaard.

Terzijde. Als er iets ten kwade moet worden gezegd over deze raad van bestuur dan is het dat hij ook wel eens té geduldig en lankmoedig is geweest. Denk aan de onverkwikkelijke show met Tony Mary. Al wist die heel goed waarmee hij zijn raad kon afdreigen: door ‘politisering!’ te roepen. Vreemd hoe zelfs iemand die omschreven wordt als ‘politiek beest’ dan terugdeinst. Zover is het dus gekomen…

Waarmee maar gezegd wil zijn dat de aparte aanwijzing van onafhankelijke bestuurders niet veel meer is dan een schijnmanoeuvre. Onafhankelijkheid zit in het hoofd, in denken en doen, niet in statuten of profielbeschrijvingen. Onafhankelijke bestuurders van de omroep? Ze zijn/waren er al. Goed bestuur, ook democratisch gelegitimeerd: het kan, het moet blijven kunnen.

Siegfried Bracke

Journalist     

Vrienden van Tuur Van Wallendael,

Ik sta hier in bevolen dienst. De dienst namelijk van mijn en uw kameraad Van Wallendael, die mij van de zomer, en ook nog eens vlak voor zijn afscheid heeft gevraagd hier te spreken. Hij zei dat ik moest spreken, en dat ik ook iets mocht zeggen, én hij heeft zelfs voor mijn speech de teneur aangegeven.

Natuurlijk, zei hij, dat zal geen feest zijn, maar, zei hij, je mag één ding zeker niet vergeten: mijn leven, dat was beslist NIET één en al treurnis.

Anders gezegd, als ik hierna iets zeg dat ook maar een beetje grappig is, dan verzoek ik u uit naam van Tuur Van Wallendael te lachen. Of om hem te citeren: ‘Ne revue moetter nie van moake, mor liefst wel iets giestigs’

Tuur Van Wallendael zelf is trouwens de geestigste mens die ik in mijn leven ben tegengekomen. Geestig in zeer vele betekenissen en lagen.

Anders gezegd: Tuur Van Wallendael is meester in alle genres tegelijk: in tsotte, in tvroede en in tamoureuse, maar meestal de drie tegelijk.

Ik leg u dat uit in één anecdote. Tuur heeft mij – het is echt waar – Tuur heeft mij ooit onderhouden over de godsbewijzen van Thomas van Aquino. Maar op het moment dat hij daarmee bezig was liep er door de gang een juffrouw die best gezien mocht worden. Ík zag dat, Tuur natuurlijk ook, de uiteenzetting over de godsbewijzen viel stil, maar toen de juffrouw voorbij was, was de glasheldere conclusie van Tuur: nóg een godsbewijs!

Dat was overigens niet de enige keer dat Tuur over God heeft gesproken. Ik herinner mij een moment op de redactie dat we aan het kijken waren naar de finale van Wimbledon. Wedstrijd die werd gewonnen door een Amerikaan van Aziatische origine die in het interview na de wedstrijd uitgebreid God bedankte voor de overwinning. Waarop Tuur in een vlaag van kinderlijke verwondering zei dat hij zich wél kon voorstellen dat iemand in God geloofde, maar niét dat je kon geloven dat God ook de finale van Wimbledon regelde.

Verwondering en verbeelding, dat is Tuur Van Wallendael.

Net zoals hij mij meerdere keren heeft uitgelegd dat áls het hiernamaals bestond, dat ook daar van alles verboden zou zijn.

Ik heb eerder al gezegd hoeveel ik van Tuur heb geleerd zonder dat hij mij ooit les heeft gegeven. Hoe hij in mijn ogen de meester van de samenvatting is, hoe hij mij als Gentenaar ook de liefde voor het goed gesproken Antwerps heeft bijgebracht. Maar ik heb toen een fout gemaakt die ik vandaag moet rechtzetten. Ik heb toen gezegd dat Tuurs kennis van het Gents beperkt was tot zijn eeuwige ‘Moatsej !’ als begroeting.

Tuur heeft er mij nadien op gewezen dat hij met name bij ’t Zal wel Gaen fatsoenlijk Gents had geleerd. En hij heeft dat stante pede bewezen als volgt: ‘In ‘Cadiz, in ‘Cadiz, doar en de vrawe leute. Ze schuren ulderen trap, mee t sap van ulder… Nie geluuve, nie geluuve!’

Ik heb Tuur dat vele keren horen reciteren, en telkens werd hij daar zeer vrolijk van. In die zin breng ik ook hulde aan de meest dubbele mens die ik in mijn leven ben tegengekomen.

Dubbel omwille van de platste grollen en grappen, dat is Tuur Van Wallendael. Maar tegelijk waren de meest excellente uitingen van de menselijke geest óók zijn ding. Ik ben in mijn leven soms mensen tegengekomen die spraken over The New York  Review of Books. Ik ben er maar één tegengekomen die dat ook las: Tuur Van Wallendael.

Dezelfde man die van de ene kant de samenleving omschreef als een verzameling ‘ienvoudige vetzakke gelak as waa’. Van de andere kant met vrolijke gedrevenheid kon vertellen over dat ene soort geel op een schilderij van Vermeer.

Dezelfde man met wie ik naar een veel te moeilijke en veel te lange twintigste eeuwse opera mocht luisteren, maar die een kenner heel hard deed schrikken door te zeggen ‘Joa, ne meezinger was het nie !’

Dezelfde man met wie ik uitgebreid over en weer heb gemaild over één zinnetje in een gedicht van Wallace Stevens, waar een klad vogels in de lucht wordt beschreven. Bij Stevens zijn dat duiven, en dat vond Tuur een zeer ongepaste keuze. Naar zijn inschatting moesten dat andere vogels zijn… Krachtiger, groter ook.

Merkwaardig was dat toen ik terugmailde en zei dat er nu eenmaal stond wat er stond, dat hij blééf doorzeuren over die duiven.

Ik heb achteraf maar begrepen waarom: dat ene zinnetje waar die duiven inkomen, heeft hij mij nog later verteld, daar zat ook zijn levensdevies in. Daar staat: ‘downwards to darkness, on extended wings.’

Ook dát is Tuur. Downwards to darkness, naar beneden, naar het donker – het is de gang van alle leven – MAAR on extended wings.  Met uitgestrekte vleugels, want dat vliegt langer; je kan, als de luchtstroming goed zit, kan je er zelfs mee omhoog! Ook al weet je dat je finaal neerkomt in de darkness.

Dat doet me denken aan een voorval van de laatste maanden. Het was na de interviews van Tuur over zijn einde. Op straat kwamen we iemand tegen die hem herkende, en zei dat hij dat interview had gelezen. Als ik u een raad mag geven, zei de man, profiteer van elk moment dat u nog gegeven wordt. Tuur dankte de man, maar toen hij weg was, zei hij: ‘Die menier ies vriendelijk, maar elaas, zu leefek al 70 joar!

En nog iets. Ik wil niet melig doen maar ik vertel u graag dat ik van Tuur ook heb geleerd wat trouw zijn betekent. Ik herinner mij namelijk een congres van de SP in volle Agustacrisis. Een aantal mensen waren opgepakt, en zaten in Lantin. Lastig congres uiteraard, waarbij menig spreker de indruk gaf dat hij over Agusta het eerste woord nog moest vernemen…

Tot Tuur Van Wallendael aan het woord kwam. Het eerste wat die zei was dat hij had vernomen dat een paar vrienden van hem achter de tralies zaten. En, zei Tuur, wat ik niet ga doen, is nu doen alsof ik die nooit gekend heb. En als ze worden losgelaten, zei Tuur, zullen zij nog altijd mijn vrienden blijven, zélfs als zou blijken dat ze domme of zelfs foute dingen hebben gedaan… Ook dat is, ten voeten uit zelfs, Tuur Van Wallendael.

De man die mij bij het afscheid zei dat hij het toch goed vond dat wij elkaar hebben gekend.

God weet hoe waar en juist ik dat vind. Ik zal dat blijven weten, nu ook on extended wings.

Kameraden & Andersdenkenden,

Goede kameraad Van Wallendael,

Ik behoor tot het slag mensen dat alleen maar kan zeggen hoe ze over iemand denken of voelen, als er veel volk bij is. Want onder vier ogen doe ik dat niet; ik ben daarvoor te schuw.

In die zin is dit een godsgeschenk, want ik kan dus nu kwijt wat ik je al heel lang had moeten zeggen.

Tuur, je hebt het misschien nooit in de gaten gehad, maar ik heb veel van jou geleerd. In de mate dat het dus in mijn leven fout is gelopen, ben je bijgevolg mee verantwoordelijk. Ook dat moet je wel weten.

Daar bovenop komt dat jij van al mijn leermeesters – want ik heb er méérdere gehad; en ik zeg dat erbij opdat je toch finaal niet hoogmoedig zou worden – van al mijn leermeesters heb jij mij de meest verschillende dingen geleerd. En – dat is mooi – je hebt me dat geleerd zonder ooit les te geven, je deed dat zo maar zonder meer …

In willekeurige volgorde.

Ik heb altijd bewonderd hoe je destijds als Wetstraatjournalist wat er die dag was gebeurd kon vatten in één zinnetje, dat bovendien de verdienste had dat er ook nog toegevoegde waarde in zat. Je gaf de samenvatting plus een invalshoek die ofwel grappig of merkwaardig of verwonderlijk was. Of je wees op een sprekend detail.

Het vinden van de samenvatting én van de toegevoegde waarde,  dat kan je alleen, weet ik nu, als je het écht begrepen hebt, als je heel goed weet waarover het gaat. Je kan heel goed, zoals dat tegenwoordig heet, de juiste baseline vinden. En dat kon jij dus al toen wij zelfs nog niet wisten dat dat bestond, een baseline.

Overigens was jouw baseline ook altijd in het Antwerps. En dat is het tweede wat ik van jou heb geleerd: ik adoreer het goed gesproken Antwerps, en dat is – geef toe -  voor een Gentenaar niet evident. Maar voor een wereldtaal moeten zelfs Gentenaars nederig het hoofd buigen.

Je spreekt daarenboven ook uitstekend Engels. Je spreekt dus twéé wereldtalen, soms zelfs tegelijk.

Overigens, en geheel terzijde. Van een kruisbestuiving is hier geen sprake geweest. Ook al heb je in de mooiste stad van Vlaanderen gewerkt en gewoond, ook al heb je ook dáár veel vrienden; jouw actieve kennis van het Gents is jammerlijk blijven steken bij jouw eeuwige begroeting ‘moatsej !’ En dan stopt jouw Gents.  

En, voor de tweede keer geheel terzijde, ik heb van jou ook dingen proberen overnemen die ik niet goed kon. Vreemd gáán bijvoorbeeld. Want, jij gáát vreemd. Jouw broer Jan heeft dat ook een beetje, maar veel minder uitgesproken.

Toen ik in ons archief op zoek ging naar filmpjes van jou, is me dat echt opgevallen: jij gaat vreemd. Heeft dat te maken met hoe je je benen zet, ik weet het niet; maar om het met Wannes Van de Velde te zeggen: ties dat aa moeder aa zoe gemokt é.  

Ik stop met de terzijdes, en zit hiermee weer bij de taal, jóuw taal, het Antwerps, dat ik dus door jouw toedoen heb leren liefhebben, vervolgens met enige ijver geoefend heb, en vandaag durf ik ze zelfs op plaatsen waar men ze minder goed kent, publiek spreken. Dat oefenen is overigens een zaak van imitatie: een zinnetje horen, en dat dan nazeggen. En je hebt me wel 100 van die zinnetjes geleverd.

Zo kan het geen toeval zijn dat ik, maar bijvoorbeeld ook onze kameraad Polspoel, alle namen van Italiaanse gerechten uitspreek met een zwaar Antwerps accent. Dat is Tuur.

Nog zo’n zinnetje, iets wat je ooit hebt gezegd over wijlen professor Leon De Meyer, rector in Gent, en gespecialiseerd in de studie van het spijkerschrift. Over Leon zei je: “die kent zu goe et spakerschrieft dattem het zelfs sprikt”.

Dit is geen willekeurig gekozen voorbeeld. Het scherp en tegelijk mild naar de werkelijkheid kijken, ook dat heb ik van jou geleerd. Jouw omschrijving van de samenleving als een verzameling van – ik citeer – “ienvoudige vetzakken gelak as waa”, dat blijf ik onthouden omdat dat om te beginnen juist is, en in vele opzichten boekdelen spreekt over ons wereldbeeld.

Idem dito als je opmerkte bij het begin van een eenvoudige edoch voedzame maaltijd die we, zoals het journalisten past, meestal niet zélf moesten betalen: “kameroade, socialisme da got over de verdieling van de raakdom, en ze moeten ieverans begiene”.

Dat getuigt van zelfrelativering en zelfspot, waarbij ook, zelfs, met het socialisme mag worden gelachen. Maar tegelijk, en vaak ook binnen het kwartier, en nog altijd aan dezelfde tafel, kan je geweldig luid verontwaardigd zijn over mensen die niet krijgen waar ze recht op hebben, of over anderen, zelfs partijgenoten, die al véél hebben, maar vinden dat ze nóg meer moeten krijgen. Ik heb daar altijd heel veel van opgestoken.

Ik adoreer trouwens jouw verontwaardiging, want ze is echt. Verontwaardiging over de oppervlakkigheid van televisie, van journalistiek, ook dat, maar als het goed is, laat je dat altijd óók wel weten. Verontwaardiging, jaren na datum, over joodse kinderen in jouw kleuterklas die er in de vroege jaren 40 plots niet meer waren.

Ik heb daar allemaal zitten naar luisteren, en dat heeft, geloof het of niet, voor een flink deel mijn kijk op de wereld bepaald.

Ook mijn kijk op de politiek. Ik herinner me jouw constante ergernis over de ruwe politieke zeden, en dat is echt al heel lang geleden, toen dat met andere woorden, anders dan vandaag, absoluut niet de bon ton was.

Dat moet, denk ik, in 88 of 89 geweest zijn. Je reed met een kanjer van een Amerikaanse auto, met aan de binnenkant roodbruine leren zetels. Het was, zei je me, de auto van je vader. We kwamen terug, meen ik me ook te herinneren, van het parlement en we reden naar de vrt.   

Je zei toen dat de man/jouw vader aan zijn laatste dagen bezig was…

Dat brengt me twee weken terug naar Nieuwpoort, toen jij, Gui Polspoel en ik uitgebreid hebben getafeld. Het ging toen ook over het einde, over het afscheid, en – heel typerend eigenlijk – dat was heel gevoelig en heel serieus, maar we hebben tegelijk ongelofelijk veel gelachen.

Toen na afloop Gui en ik samen naar de auto gingen, zei onze kameraad Polspoel dat we een afschuwelijk schone les hadden gekregen. Wat mij sterkt in de overtuiging dat ik niet de enige ben die van jou lessen heb geleerd.

Dat was trouwens ook zo toen ik jouw zogeheten afscheidsinterview las in Gazet van Antwerpen. Het ging daar over van alles. Ook over waarom je eigenlijk journalist was geworden. Jouw antwoord was even geniaal als eenvoudig, en jouw woorden waren mij recht uit het hart gegrepen omdat ze ook over mij konden gaan: mijn keuze voor de journalistiek, zei je, was – citaat - “gezien de beperkte mogelijkheden, de ideale oplossing”.

Dat klopt dus helemaal. We zijn, Tuur, in ik weet niet hoeveel betekenissen, broeders, en we gaan dat blijven, wat er vanaf nu ook gebeure.

Nog één ding: een heel dikke merci, en bedankt; bedankt voor alles, dat was heel, heel veel.

Lange tijd heb ik kunnen leven met de wijsheid dat politiek the art of the second best (A propos, van wie komt dat? Plato? Churchill?) is, maar dat geloof ben ik verloren. Het is beslist niet het tweede beste; het is vaak het zevende of achtste beste, indien al niet nog minder.

Nog het ergst is het als je ziet dat in oorsprong goed bedoelde systemen, totaal pervers blijken te werken. Vaak door de kennelijk niet te stuiten greep van bureaucratie en ambtenarij. Ik begin te geloven dat het waar is wat wel eens wordt gezegd: ambtenaren zijn mensen die voor elke oplossing nieuwe problemen bedenken. En wee de samenleving waarin regelneven het voor het zeggen krijgen. Al vrees ik dat die samenleving de onze is.

Het Norbert De Batselier-syndroom

De naam die hierboven staat is een van de schuldigen. En nog het ergst van al is dat de man het heel goed bedoelde. De Batselier was in de eerste helft van de jaren 90 een van de vaandeldragers van de nieuwe politieke cultuur, en hij wou als minister van onder meer Economie en later Milieu, een eind maken aan politieke willekeur. Systemen waarbij je politici en hun dienstbetoon nodig had om van alles te regelen: pensioen, een studiebeurs, een sociale woning, een (bouw)vergunning, de toelating om een bedrijf op te starten, …

Dat moest, zei men toen, geobjectiveerd. Mensen moesten krijgen wat hen toekwam, punt uit, zonder politieke inmenging. En dus zette de politiek een stap terug. In de plaats kwam een reglement, toegepast en gecontroleerd door ambtenaren. Wat dat systeem teweegbrengt, merk je bijna elke dag in het nieuws, zij het meestal in een klein hoekje. Maar ook kleine hoekjes verdienen aandacht.

Zo lees ik van de week dat de burgemeesters van Vlaamse steden en gemeenten ten oorlog trekken tegen de Vlaamse overheid. Aanleiding: de Vlaamse regeldrift. Een huisvestingsproject duurt drie keer zo lang als vroeger; verschillende reglementen, die als maar worden gewijzigd, spreken elkaar tegen; het aantal regels groeit elke dag. Terwijl het Vlaams Parlement – nota bene – vol zit met burgemeesters en schepenen. De Vlaamse regering geeft het bovendien toe: er is nood aan een interne staatshervorming. De oude slogan van Gaston Geens ‘Wat we zelf doen, doen we beter’ blijkt niet langer bruikbaar…

In de laatste Keien van de Wetstraat viel er uit de mond van minister-president Kris Peeters iets gelijkaardigs te noteren. Peeters had het over allerlei plannen die nogal traag op gang kwamen, maar ja, zei hij, dan stuit je op ‘de administratie’. Heel vreemd is dat: de baas die het personeel als hinderpaal beschrijft…   

Maar het is niet alleen een Vlaams probleem. Ik lees in De Standaard vorige week dat de federale regering met haar energiekorting voor zelfstandigen een ongezien succes kent. 40.000 mensen hadden er recht op; 82 hebben het door de loodzware en zeer ingewikkelde procedure ook gekregen. Dat is 0,002 % van de doelgroep. Elke organisatie die zo’n resultaat boekt, wordt meteen opgedoekt…

Tenzij – maar nu ben ik echt slecht en perfide – het uitdrukkelijk de bedoeling was: je maakt een energiekorting bekend, je scoort er mee in de media (‘De regering doet iets voor…’), je maakt dat heel ingewikkeld. Gevolg: het kost geen euro, en de positieve coverage is binnen !

Het is naar alle waarschijnlijkheid ongeveer hetzelfde fenomeen dat ervoor zorgt dat de nood aan behoorlijke en betaalbare woningen ontiegelijk groot is (en blijft), maar dat tegelijk meer dan 1000 van die woningen leeg staan. Lijst Dedecker – ere wie ere toekomt – heeft dat aangeklaagd; de Vlaamse regering moest dat toegeven. Er wordt een oplossing gezocht…

Ik stel me voor dat tientallen ambtenaren bezig zijn met zoeken: dat zal weer niet simpel zijn…

Er zijn van die mensen die nu plots vinden dat Guy Verhofstadt, Karel De Gucht en Patrick Dewael de VLD in een wurggreep hebben gehouden, en de partij hebben gebruikt voor hun persoonlijke carrièreplanning. Het zijn dezelfde mensen die nu plots vinden dat  Guy Verhofstadt alleen maar wat ideeën de lucht inschoot, maar er vervolgens niets van bakte, niet afwerkte.

Er zijn van die mensen die vinden dat Jaak Gabriëls als VLD-minister totaal ten onrechte is gedumpt. Het zijn dezelfde mensen die nu plots vinden dat in de VLD jarenlang de kilte en de omerta hebben geregeerd, waarbij iedereen zweeg uit vrees de neus te worden afgebeten.

Er zijn van die mensen die toen de partijtop zei dat ze niet inzagen waarom er voorzittersverkiezingen moesten komen, die zwegen. Het zijn diezelfde mensen die nu plots vinden dat die verkiezingen zelfs sense of urgency hebben. De partijtop heeft het gelukkig eerst zelf gezegd…

En dus gaan ze het nu eens flink en fors zeggen, in de krant, open en bloot ! Een oefening in politieke moed, zelfstandig denken en franc-parler om u tegen te zeggen.

Het zijn dezelfde mensen die ook plots vinden – hou u vast - dat Bart Somers de rug had moeten rechten toen hij van Verhofstadt en Dewael minister-president moest worden, en nadien partijvoorzitter. Jaja, u leest goed, Bart Somers had DE RUG MOETEN RECHTEN. Vinden sommigen... over Bart Somers.

Die sommigen zitten dus al 7 (ZEVEN) jaar in het partijbureau en 6 (ZES) jaar in de regering; ze zijn staatssecretaris, minister. Neenee, geen kerstekinderen of naieve, onschuldige lammeren. Maar lieden die het schip van staat besturen. En liberalen, die, zoals bekend, de vrijheid zeer aanbidden.

Ben ik de enige die bij het lezen van dit soort stukjes in de krant bekropen wordt door allerlei uitdrukkingen met het woord wind erin?Met alle winden meewaaien, zijn huik naar de wind hangen, dat een andere wind niet noodzakelijk een frisse wind blijkt te zijn. Windei ook, een ei zonder schaal. Maar wind dus, veel wind, en dat is, zoals we weten, lucht, niet eens gebakken.

Ben ik er trouwens nog eentje vergeten: de wind van voren krijgen. Ik hoop het. Heer, zegen dat soort lieden; als het kan hardhandig. Liberalen verdienen beter.

Siegfried Bracke

 Ik hoop wel dat  onze goede collega’s van over het water een en ander slim zullen aanpakken. Maar te vrezen valt dat de BBC – nochtans in vele opzichten de moeder van alle openbare omroepen – zal meemaken wat ook is gebeurd bij ons in Vlaanderen. Én in Oostenrijk, én in Frankrijk.

Laat ik beginnen met het allerbelangrijkste: de BNP heeft mogen/kunnen deelnemen aan de verkiezingen. Marc Dutroux bij ons of Michel Fourniret in Frankrijk, mogen/kunnen niet op een lijst gaan staan, laat staan dat ze eigen lijsten hebben, laat nog veel meer staan dat zij in een parlement zouden zetelen. En zo zijn er bij ons en in alle andere landen nog duizenden andere mensen die dat niet mogen, na een veroordeling, tijdelijk of voor altijd. Er is zelfs ooit een minister van staat geweest die dat recht een aantal jaren is kwijt geweest.

Zo niet de BNP. De partij haalde in juni in het Europees Parlement twee verkozenen, en die zijn dus even legitiem als al die andere verkozenen. Je kan het daarmee oneens zijn, het kan zelfs immoreel zijn, maar, om het met Brassens te zeggen, c’est immorale, mais c’est comme ça.

Ik kan me voorstellen, neen, ik wéét met aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid, wat voor Homerische discussie er bij de BBC geweest is. Met redacties verdeeld in zwart of wit – excusez les mots – en alle tinten verstandig grijs daartussen. Sorry to say so, maar op dat moment heb je het als omroeporganisatie al zitten, ondanks de beste bedoelingen van ongeveer alle betrokkenen. Want de normale journalistieke manier van werken (eerst nieuwsgierig, en nadien de kritische tegenproef) is op dat moment al uitgesloten. De journalistiek moet het dan afleggen tegen politieke en/of morele overwegingen en doelstellingen, en dat belet journalistieke cool. Allicht heeft er ook bij de BBC iemand een vlammend pleidooi gehouden, over de morele plicht om de partij te ontmaskeren, en de mensen duidelijk te maken hoe fout ze zijn als ze daarvoor stemmen. En allicht heeft niemand op dat moment durven zeggen: moeten we niet doen wat we altijd doen? Of: in deze is alleen de wettelijkheid de leidraad. (En zoals de oude socialisten het al wisten: de wet maakt vrij.) Ook hier.

Je hebt het zitten omdat je dan eigenlijk geen gewone Question Time meer kan maken. Vergelijk eens een ‘gewone’ aflevering, met die met Griffin. Normaal worden er (doorgaans zelfs slimme en vooral nieuwsgierige) vragen gesteld, en ik ga ervan uit dat de redactie die vragen ook heel goed selecteert; nu waren de vragen veelal kreten of minstens forse statements. "Kan u zich inbeelden wat mijn ouders voor dit land hebben gedaan?", vroeg een zwarte man. Normaal stopt dan de vraag; het was ook een goede vraag geweest. Maar helaas. De man gaf het antwoord zelf. "Neen,” zei hij. “Het enige waar u goed in is, dat is de politiek en de geesten vergiftigen. Wij vinden hier in overgrote meerderheid uw gedachten verachtelijk !”  Waarna groot applaus. En zo waren er nog, inclusief minister van justitie Jack Straw. Die bestond het ook om bij de allereerste vraag van het programma – waarbij uitdrukkelijk gezegd werd dat niemand de vragen vooraf kende – zijn antwoord min of meer voor te lezen, waarbij hij zichtbaar zelfs zijn bladzijde moest omslaan…

Griffin kon meestal niet eens behoorlijk antwoorden – er bestaat in Europa beter extreem-rechts – maar toch moest hij, dankzij die vragen (?), maar incasseren: niet zoals een bokser, wel zoals een winkelier, kassa-kassa. Hij moest er alleen maar voor zorgen dat hij de indruk wekte het totaal weerloze slachtoffer te zijn. Kassa-kassa.

De dag nadien kon de BNP melden dat het aantal partijleden fors was gestegen. Idem dito, letterlijk, met de partijkas. Over de kiezers durf ik niet te denken… Communicatie-experts bevestigden dat Griffin hier hoe dan ook beter van werd.

Wat mij nog bekend voorkomt? Deze Question Time had bijna drie keer zoveel kijkers als anders. Kassa-kassa ! Nog? Het optreden van Griffin krijgt de dag nadien in de kranten, ook de tabloids, de volle laag. Kassa-kassa ! Nog? Griffin liet niet na in de uitzending zelf uit te halen naar de BBC. (Terwijl die BBC net haar nek had uitgestoken om hem wél in dat programma te halen…) Kassa-kassa ! Nog eentje om het af te leren? Griffin liet niet na subtiel te verwijzen naar de rest van de Britse politiek: de zogeheten Expense Crisis, over valse of ten onrechte ingediende kostennota’s. Kassa-kassa !

Het onvolprezen Terzake toonde hoe intussen bij wijze van protest aan een Britse universiteit met eieren kon worden gegooid naar een foto van Griffin. Een daad van protest, ter symbolisering van de meest onnoemelijke weerzin. Hoewel…

Eten verspillen, zelfs simpele eieren, dat is altijd een delicate oefening. Diep in de mensen zit er iets dat zegt dat je dat nooit mag doen. Wie goed keek kon bovendien zien dat de eieren werden verkocht aan één pond per stuk. Ik vrees dat als deze beelden ook op de Britse zenders zijn getoond – en allicht is dat zo - dat Griffin zelfs daarop incasseert.

Vorige week was ik op Malta op een vergadering van omroepmensen van over de hele wereld, openbare en commerciële. Wat je als omroep moest doen met gut feelings bij de bevolking, was de vraag. Er gewoon mee doen, was de conclusie. Maar je moest eens weten hoe moeilijk dat is.

Dat laatste schrijf ik omdat ik mild ben van nature, en door mijn leeftijd. Want Tobback zelf schrijft het toe aan domheid, en dat is veel erger. Stielkennis kan je immers verwerven; dom zijn, dat blijft.

Het lijdt voor mij overigens geen twijfel dat Tobback zijn optreden had doorgesproken met Caroline Gennez, en dat er afspraken zijn. Zo hoort dat ook, in elke goed draaiende organisatie. En dus kan hij zeggen dat in de entourage van de voorzitster moet gepoetst worden, en de voorzitster zal dat dan ook braaf doen. En dus zegt hij dat er nóg mails zijn, omdat Gennez hem dat natuurlijk zelf heeft gezegd. (En een beetje mol weet natuurlijk ook dat je zoveel mogelijk ‘materiaal’ moet verzamelen, en dat je daarna moet doseren, lossen stukje per stukje.) En dus mag Tobback oproepen tot eenheid, net omdat hij geloofwaardig is.  

Terzijde, en anders dan de socialistische kopstukken, met uitzondering van Tobback, het zeggen. De mail is erger dan de mol: zonder mail(s) heeft de mol een probleem… Dat is te vergelijken met het verwijt aan de media die van de politiek een boksmatch maken. Met de beste wil van de wereld, en met al mijn ervaring: zelfs indien men dat wil, is dat niet te doen, als er niet minstens een béétje gebokst wordt. Maar dit terzijde.

Op een ander punt had Tobback nog een interessante mededeling. Hij was – alweer ! - de eerste met een échte uitleg waarom Frank Vandenbroucke niet langer minister is geworden. Alle anderen hebben de versie uit de mail van Schutyser aangenomen: Frank is maar tijdelijk weg, en hij zal later de partij nog vele diensten bewijzen. Intussen weten we (dankzij de mail en de mol) beter: dat was maar een uitleg om het dumpen van Vandenbroucke verkocht te krijgen. Vandenbroucke is done for, fini, gedaan.

Omdat hij andere opvattingen heeft dan de rest van de partij(top), zei Tobback. Net daarom had hij al een aantal keer ontslag genomen, maar had dat nadien weer ingetrokken. Als dat waar is, blijft het natuurlijk merkwaardig dat Vandenbroucke als sp.a-boegbeeld bijvoorbeeld aan Het Groot Debat heeft deelgenomen. Daar stond dus iemand die niet helemaal namens zijn partij sprak… In een handboek over Hoe Problemen Organiseren staat dat zonder twijfel bij de aanbevelingen…

Waarover dat meningsverschil gaat, krijgen we nog wel te horen, maar wie volgt, kan wel wat vinden. Vandenbroucke zit (meer dan anderen) op de zogeheten Vlaamse lijn, wat erop neerkomt dat Vlaanderen als maar meer zijn eigen ding doet, en zich net daardoor losmaakt van het federale niveau. Én – zie daarover ook zijn ophefmakende open brief in De Standaard van  oktober 2004 - hij vindt dat, vanwege de vergrijzing, op het federale niveau een veel strenger begrotingsbeleid moet worden gevoerd. Dat laatste is overigens een nauwelijks impliciet verwijt aan de partijgenoot minister van Begroting die de financieel ‘betere’ jaren onder Verhofstadt niet heeft gebruikt om te sparen voor de toekomst.

Als je dus goed kijkt, is dit au fond een communautair probleem. Maar dan binnen Vlaanderen…

In die zin is dat ook geen exclusief probleem voor de socialisten. In de cd&v wou Herman Van Rompuy de samenstelling van de Vlaamse regering die het hem het makkelijkst zou maken, maar Kris Peeters besliste daar anders over. De vld zit federaal in de regering, en Vlaams in de oppositie, maar de liberale kiezers, bleek uit de vrt-peiling, hebben meer vertrouwen in de Vlaamse regering dan in de federale. Het is een kloof die met andere woorden overal te vinden is. Bart De Wever ontsnapt daaraan, en wordt er elke dag rijker van.

Dat neemt niet weg dat in deze ‘molmail’-affaire sprake is van nog een andere kloof. De kloof met de burger, zoals men dat begin jaren 90 noemde. Die tussen het politieke verhaal en de politieke werkelijkheid. Die kloof is er in de praktijk altijd geweest. Bij Plato en bij Obama, maar nieuw is dat het cynisme aan de top zodanig groot is geworden dat men dat zelf niet meer beseft.

‘De nieuwswaarde van de mail is onbestaande,’ zei Pascal Smet letterlijk in Terzake. Herhaalde ook nog eens de les van Schutyser: Frank zal de partij nog veel diensten kunnen bewijzen… Voelde dus niet dat het daarvoor niet echt het moment was. Want terwijl die mail uitgerekend gaat over het beheersen van ego’s en gretigheid, zei Smet ook nog eens dat je in de politiek niet bezig bent voor jezelf, maar voor de anderen. Ik kan me niet anders voorstellen dan dat er een schaterlach doorheen duizenden huiskamers heeft geklonken… En hier en daar ook bitterheid, bij een van zijn 3.958 kiezers. 

Op www.deredactie.be kan je Smet en Tobback na elkaar bekijken. Dat maakt het verschil duidelijk tussen meesters en dappere dilettanten. Dat maakt ook duidelijk wat er nieuw is aan de oude kloof. Tobback weet nog dat de mensen schrikken als ze dat allemaal lezen; Smet wil vooral bezig zijn met de mol, en blijft dat ook voortdurend zeggen.

Het voordeel van de mail is dat kopstukken van alle politieke partijen kunnen ontdekken hoe denigrerend over hen gedacht wordt door zij die écht aan de touwtjes trekken, en hoe dat voelt.

Ik moest daaraan denken toen onlangs een jonge vrouw mij vertelde over haar engagement in de politiek. Idealistisch, maar beslist niet dom, zelfs met begrip voor compromissen, en met het inzicht dat er een verschil is tussen de leden van een partij en de kiezers, en dat dat verschil essentieel is voor hoe een partij zich opstelt. Ik was blij te horen dat dat nog bestond.

Ze had er zelfs begrip voor dat in een belangrijk dossier de (lokale) grootheden-partijgenoten op iets anders waren uitgekomen dan wat in de afdeling de dag ervoor was gezegd. Maar dat ze het ook nog eens vertikten om het nadien uit te leggen, dat vond ze wél erg.

Wat ge niet wilt dat u geschiedt, doe dat ook een ander niet, staat in oude boeken van christenen, boedhisten, hindoeïsten, islamieten en joden. Normen en waarden, gelijk we zeggen. Of zijn die de exclusieven geworden van conservatieven en pilarenbijters?

En terwijl ik dit schrijf, roept Frank Vandenbroucke op tot dialoog. Ook een vakman, die Vandenbroucke. Weet hoe hij in the picture moet blijven. Te vrezen valt dat Tobback er aan is voor de moeite… Kameraden, de strijd gaat voort!